Oliver Stone: 'bankiers werden steeds grotere varkens'
Oliver Stone Foto: epa
De Amerikaanse filmmaker Oliver Stone draaide jaren geleden de film 'Wall Street' over de hebzucht in het financiële hart van Amerika. 'Ik ben niet tegen onze westerse markteconomie. Maar ik ben wel tegen een systeem waarbij niets gecreëerd wordt en toch miljoenen dollars gewonnen worden of verloren gaan.'

U waarschuwde 24 jaar geleden al dat hebzucht ons nog allemaal de das zou omdoen. Denkt u dan niet: waarom luistert niemand?

‘Dat vraag ik me weleens vaker af. Ik denk dat ik in JFK pertinente vragen heb gesteld, waar niemand lessen uit lijkt te hebben getrokken. Ik heb drie films gemaakt over Vietnam, en over de onzin van oorlog. Ik heb daar ook mooie bekroningen voor gekregen, maar ik zie de VS telkens weer ten oorlog trekken naar gebieden waar wij weinig verloren hebben.

' Ik ben geen profeet hoor, alleen maar een schrijver en filmmaker die iets zegt over zijn tijd.
Maar vaak krijgt het achteraf iets profetisch. Zoals met Natural born killers, een film met als thema “the future is murder”, en hoe de media door dat geweld bezeten zijn.'

‘Nu, de waarde van zulke boodschappen moet je met een korrel zout nemen. Ik schrijf drama’s, ik ben een verhalenverteller. Als het dan ook nog eens maatschappelijk relevant is wat ik vertel, dan is dat mooi meegenomen.’

Maar die hebzucht dus...

‘Ook dat heb ik al vele jaren geleden zien aankomen. Mijn vader was een broker op Wall Street en hij walgde al van die mentaliteit. Ik heb in de jaren tachtig geschreven over twee verslavingen die een hele generatie aan het vernielen waren: cocaïne in Scarface, en geld in Wall Street. Voor allebei geldt hetzelfde: als je ermee begint, wil je er steeds meer van en denk je dat je alles aankunt.’

‘Ik dacht toen dat die blinde obsessie voor geld zou afnemen zodra Ronald Reagan president af zou zijn. Dat bleek een vergissing: ze is altijd maar blijven groeien. Bankiers zijn steeds grotere varkens geworden. Ze begonnen zich te gedragen als Gordon Gekko.’

‘Gekko was een individuele geldwolf. Die zijn uit de markt geduwd door de banken, die begonnen te handelen als investeringsmaatschappijen. Vroeger hadden wij in de VS wetten die de banken verboden onnozele risico’s te nemen. Die hebben ze afgeschaft, en banken zijn beginnen te gokken.’

In uw recente vervolg op ‘Wall Street’ zegt een gelouterde Gekko: ‘Speculatie is de moeder van alle kwaad.’ Weinigen zullen hem tegenspreken, dezer dagen.

‘Investeren is uiteraard nodig om ons systeem draaiende te houden, ik ben niet tegen onze westerse markteconomie. Maar ik ben wel tegen een systeem waarbij niets gecreëerd wordt, waarbij aandelen per computer continu verhandeld worden om een paar dollar extra te verdienen. Miljarden gaan van hand tot hand, in een technisch spel achter de komma dat de wereldeconomie geen stap vooruithelpt, alleen het persoonlijke fortuin van enkele duizenden ingewijden.’

‘Dat zouden ze via de belastingen kunnen aanpakken. Wie gekochte aandelen na minder dan een jaar weer verkoopt, hoort daar veel zwaarder op belast te worden. Dat is logisch en ook nodig, als je ziet dat die kerels in staat zijn landen als Griekenland, Italië of Frankrijk aan het wankelen te brengen. Wat zulke speculanten doen, is een even holle activiteit als gokken in een casino. Ik walg van casino’s, of ze nu in Wall Street staan of in Las Vegas.’

En regeringen moeten zich naar die wetten schikken, waardoor volgens sommigen het wezen van de democratie bedreigd wordt.

’Democratie? Ik weet niet hoe het hier zit, maar de VS zijn allang geen democratie meer, maar een milde vorm van dictatuur, waar het grootkapitaal regeert. Om de vier jaar wordt een veiling georganiseerd, waarbij hij die het meest geld kan verzamelen, het recht koopt om vier jaar lang de machtigste man ter wereld te zijn.'

'En wie dat ook is, altijd is het iemand die de Amerikaanse bevolking voorhoudt dat de VS in staat van oorlog zijn en dat we fortuinen moeten uitgeven aan onze beveiliging en ons leger. In plaats van als eerste en enige prioriteit te hebben een economie besturen die draait ten behoeve van iedereen.’
 

Dit is slechts een uittreksel uit een langer interview met Oliver Stone dat u dit weekend vindt in De Standaard. Of in de e-krant hier online.