De uitzending van het VRT-actualiteitenmagazine Panorama op donderdag 6 oktober jl., die gewijd was aan een reeks mistoestanden in de zone Hasselt-Zonhoven-Diepenbeek, was voor velen een oogopener. Deze uitzending belichtte een geheel van complexe dossiers. Dat alles zorgde voor een ronduit ontluisterend beeld.

Diezelfde donderdagavond was ikzelf te gast in een ander actualiteitenprogramma van de publieke omroep, Reyers Laat, waar ik antwoorden moest geven zonder dat ik die inmiddels befaamde uitzending van Panorama had kunnen bekijken. Dat was niet verstandig van mij.

Inmiddels heb ik die uitzending van Panorama wel bekeken. Mede daardoor heb ik de voorbije dagen alle dossiers terug ter hand genomen. Ook heb ik de voorbije dagen - van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat – adviezen ingewonnen van experten, zowel binnen als buiten het stadsbestuur, zowel binnen als buiten de provincie. Ik ben te rade gegaan bij deskundigen uit zowel de academische wereld, als bij juridische, personeels- en andere specialisten.

  1. Op basis daarvan heb ik de nodige lessen getrokken en ben ik, samen met mijn collega’s uit de zone Hasselt-Zonhoven-Diepenbeek en uit onze stad, tot de conclusie gekomen, dat heel deze complexe zaak tot op het bot moet worden uitgespit. De voorbije maanden had ik reeds, samen met mijn collega’s, een reeks maatregelen genomen:Zo heb ik geweigerd om het mandaat te verlengen van dhr Beckers, die zonechef was van januari 2000 tot augustus jl. Op 16 december 2010 stelde de Politieraad de vacature open voor een nieuwe zonechef.
  2. Op 29 augustus heeft dhr Pirard, de nieuwe zonechef, in mijn handen de eed afgelegd. Bij de installatie heb ik aan hem de opdracht gegeven om schoon schip te maken.
  3. Verder heb ik eerder dit jaar beslist tot een volledige doorlichting van alle vergoedingen aan de leden van het Politiecollege, en dat vanaf de politiehervorming in 2001. Dat onderzoek heeft uitgewezen dat aan vier personen een aantal vergoedingen ten onrechte is toegekend. Die moeten die terugbetalen.
  4. Vervolgens heb ik heb een onderzoek doen uitvoeren - door een extern gespecialiseerd bureau - met betrekking tot de werkomstandigheden in het politiekorps. Die maatregel heb ik genomen omdat ik heb vastgesteld, sinds mijn aantreden als burgemeester van deze stad, dat de organisatie en werking van het politiekorps te wensen overlieten, mede dankzij de klokkenluiders. Inmiddels heeft de nieuwe zonechef de conclusies uit het rapport al opgenomen in een actieplan Welzijn op het Werk. Met de concrete uitvoering daarvan is ondertussen al begonnen.

Maar blijkbaar waren al deze maatregelen nog niet voldoende. Mocht ik in een aantal zaken tot op heden niet voldoende geanticipeerd hebben, dan bied ik daarvoor mijn excuses aan.

Een aantal mistoestanden is dus nog niet hard genoeg aangepakt. Zoals iedereen beaamt, is dit is een bijzonder ingewikkeld kluwen van meerdere complexe dossiers. Een aantal van die dossiers wordt onderzocht door diverse gerechtelijke instanties, zoals onder meer de Raad van State, de Arbeidsrechtbank en de Correctionele Rechtbank. Andere dossiers zijn het voorwerp van onderzoek door andere overheden, zoals onder meer het Comité P. Al die instanties moeten hun rol vervullen. Het is mijn opdracht om in de politiezone alles tot op het bot uit te spitten. Wij moeten nu, met zijn allen, lessen trekken uit het verleden. Wij moeten nu, zonder dralen, alles doen om te herstellen wat fout is gegaan. De rotte appels moeten er uit.

  1. Daarom heb ik vandaag met spoed het College van burgemeester en schepenen van de stad Hasselt en het Politiecollege van de zone Hasselt- Zonhoven-Diepenbeek samengeroepen. Op beide colleges heb ik aan mijn respectievelijke collega’s een reeks nieuwe bijkomende maatregelen voorgesteld. Op het politiecollege werden volgende voorstellen unaniem goedgekeurd:Morgenvroeg, maandag 10 oktober om 9 uur, leg ik klacht neer bij de Anticorruptiecel van de federale gerechtelijke politie. Ik zal daar officieel en met aandrang vragen om alle aantijgingen inzake graaicultuur, verzekeringsfraude, examenbedrog en andere mistoestanden ten gronde te onderzoeken en alle maatregelen te treffen die nodig zijn om de rechtstaat te doen respecteren.
  2. Op zeer korte termijn zal ik een extern en onafhankelijk Meldpunt installeren. Hier kunnen alle medewerkers van de politiezone (anoniem) terecht met alle klachten en opmerkingen. De klachten die aanleiding kunnen geven tot strafrechtelijke vervolging zal ik onmiddellijk doorgeven aan de Anticorruptiecel van de federale gerechtelijke politie.
  3. Verder is er beslist dat er in de politiezone Hasselt-Zonhoven-Diepenbeek een onafhankelijke Ombudsdienst zal worden geïnstalleerd. Het Politiecollege heeft daarstraks opdracht gegeven om hiervoor onmiddellijk de procedure op te starten.
  4. Er bestaan momenteel op federaal wettelijk vlak 62 verschillende soorten vergoedingen en premies voor agenten. Ik heb hierover uitgebreid van gedachten gewisseld met professor Brice De Ruyver (Universiteit Gent) en wij stellen gezamenlijk vast dat het grote probleem het politiestatuut zelf is. Om de graaicultuur onmogelijk te maken bij de politie moet er dus dringend en fundamenteel iets veranderd worden aan het politiestatuut. Daarom zal ik morgen een brief schrijven naar de federale minister van Binnenlandse Zaken om snel werk te maken van de hervorming van dit politiestatuut. Ik beschik als burgemeester wettelijk niet over de middelen om dit statuut zelf aan te passen, en daarom verwacht ik snel actie van de minister om de strijd aan te gaan tegen de graaicultuur.
  5. Binnen de wettelijke mogelijkheden waar ik als burgemeester over beschik, wil ik maximaal doen wat ik kan om maximale openheid te verkrijgen in het politiekorps. Ik heb daarom opdracht gegeven aan de zonechef om tegen eind volgende maand een Actieplan ‘Schoon Schip’ op te stellen met volgende inhoud:
    • Volledige openheid creëren inzake de vergoedingen en premies om het gemanipuleer en gegraai uit te roeien. In Hasselt bestaan slechts 14 verschillende vergoedingen en premies en toch blijkt dit openingen te laten tot misbruik. Ik wil dat we hier hard tegen optreden;
    • Een beschermd beleid uitwerken voor klokkenluiders. Daarmee wordt onze politiezone de eerste in Vlaanderen die dit invoert;
    • Andere maatregelen uit te werken om misbruik van overheidsmiddelen bij de politie tegen te gaan.
  6. Ik wil vanaf nu totale transparantie. Daarom zal de Politieraad voortaan trimestrieel alle uitbetaalde vergoedingen en premies doorlichten. Zoals een aantal leden van de Politieraad terecht heeft opgemerkt, moet de raad al haar bevoegdheden en in het bijzonder haar controle op alle geledingen van de politie, ten volle kunnen uitoefenen.
  7. Ik stuur morgen een brief naar alle leden van de parlementaire begeleidingscommissie van het Comité P, om hen aan te manen tot de spoedige behandeling met betrekking tot de door de klokkenluiders neergelegde klachten. Al deze klachten moeten opnieuw onder de loep genomen worden. Ik wil hierover snel en definitief uitsluitsel om zelf actie te kunnen ondernemen.
  8. Een extern onderzoek dat ik de voorbije maanden heb laten uitvoeren, wees uit dat 36% van de leden ons politiekorps vindt dat ze gepest worden op het werk. Dit is zonder meer een ontstellende vaststelling. Dit betekent immers dat één op drie van onze medewerkers zich op de één of andere manier gepest voelt. Naast het actieplan Welzijn op het werk, dat reeds goedgekeurd werd, heb ik aan professor Roger Blanpain (KU Leuven) gevraagd om een onafhankelijke onderzoekscommissie ter bestrijding en ter voorkoming van pesten op het werk voor te zitten en op te richten. Deze commissie zal in alle onafhankelijkheid en neutraliteit haar werkzaamheden verrichten. Prof. Blanpain zal autonoom deze commissie samenstellen en haar werkwijze bepalen. Deze commissie zal haar conclusies voor het einde van dit jaar overmaken aan de Politieraad. De korpschef krijgt de opdracht om deze te implementeren. Wij zullen bovendien het rapport van deze commissie bekend maken.
  9. Vandaag heb ik de vier klokkenluiders uitgenodigd voor een vertrouwelijk gesprek met mezelf en met korpschef Pirard. Samen met hen wil ik alle mistoestanden bespreken en zoeken naar oplossingen.
  10. In het kader van deze uitzonderlijke problematiek heb ik het voorstel gedaan aan mijn collega burgemeesters om in het kader van totale transparantie en volledige betrokkenheid op korte termijn een Verenigde Gemeenteraad van de drie gemeenten die tot de zone behoren (Hasselt-Zonhoven-Diepenbeek) te organiseren.

Uiteraard zal de Politieraad zijn rol spelen en zijn verantwoordelijkheden opnemen om alle maatregelen te bekrachtigen en er mee over te waken dat al deze beslissingen effectief en efficiënt worden gerealiseerd.

Om de openheid naar en de dialoog met de inwoners verder te verhogen, zullen wij de bevolking en de media voortdurend informeren over de voortgang van alle hierboven vermelde maatregelen en initiatieven. Dat zullen wij onder meer doen via een nieuwe Politiekrant en een nieuwe Politie-informatiewebsite. Het eerste nummer van de Politiekrant ligt reeds begin volgende maand in alle brievenbussen van de inwoners van Hasselt, Zonhoven en Diepenbeek.

Ik ben er mij, samen met mijn collega’s van de diverse colleges, ten zeerste van bewust, wat de gebeurtenissen van de voorbije week bij tal van inwoners, zowel van Hasselt, Zonhoven en Diepenbeek, als in heel Vlaanderen hebben teweeg gebracht. Evenzeer zijn wij er ons van bewust dat de overgrote meerderheid van het politiekorps van Hasselt, Zonhoven en Diepenbeek eerlijke en hardwerkende mensen zijn die maar één bekommernis hebben: de veiligheid van onze inwoners.

Elke tijd heeft zijn eigen noodzakelijkheden. Vroeger is er geopteerd dat een afspiegelingscollege de aangewezen manier was om de stad te besturen. Maar vandaag leven wij in andere tijden, en in andere omstandigheden. Volgens mij heeft daarom het afspiegelingscollege zijn tijd gehad.

Om te besluiten: de boodschap die de voorbije week onzacht de wereld is ingestuurd, is aangekomen. Ik kan u verzekeren: mijn collega’s en ik hebben ze duidelijk begrepen. Daarom hebben wij de bladzijde omgekeerd. Het is nu tijd dat het politiekorps, de stad, de andere gemeentebesturen, de federale overheid en de diverse rechtscolleges alle noodzakelijke stappen zetten en doen wat nodig is.