Sluipschutters vertragen vooruitgang rebellen
De jacht op Kadhafi zelf lijkt daarmee geopend, maar voorlopig is het raden naar de verblijfplaats van de Libische leider.
Na bijna 42 jaar dictatuur is het einde van het tijdperk-Kadhafi in zicht in Libië. De rebellen halen de bovenhand in de slag om de hoofdstad Tripoli. Hun vooruitgang wordt wel bemoeilijkt door sluipschutters van Kadhafi

De verovering van Tripoli door de Libische rebellen lijkt zondagnacht een feit. Ze zouden 95 procent van de hoofdstad in handen hebben, zegt de Libische zaakgelastigde in Londen. Andere bronnen zeggen dat nog 10 procent van de stad in handen is van Kadhafi. Waar de kolonel zelf is, lijkt niemand te kunnen zeggen.

Er zouden zware gevechten aan de gang zijn aan de haven en rond het hoofdkwartier van Kadhafi. Tanks kwamen het complex uitrijden en begonnen te schieten, aldus Mohammed Abdel-Rahman, woordvoerder van de opstandelingen. Er waren geweerschoten en luide explosies in de buurt van de compound te horen. 

Er zijn alleszins nog Kadhafi-getrouwe troepen die weerstand bieden. De zender Al Arabya meldt bij monde van de rebellen dat een van de zonen van Kadhafi, Khamis, een groep soldaten naar het centrum van Tripoli leidt. Khamis werd begin deze maand nog dood verklaard door de rebellen. 

Moestafa Abdoel Jalil, voorzitter van de Nationale Overgangsraad, het beleidsorgaan dat de Libische rebellen vertegenwoordigt, bevestigt dat de strijd om het hoofdkwartier nog niet gestreden is. Hij zegt ook dat de rebellen nog niet weten waar Kadhafi zich bevindt. De raad staat er wel op om de kolonel levend te vangen en voor het gerecht te brengen, zo maakte hij duidelijk op een persconferentie in de oostelijke stad Benghazi.

Sluipschutters

De rebellen ondervinden vooral tegenstand van sluipschutters van Kadhafi zitten nog opgesteld op de daken in het centrum. Zij zorgden al voor verschillende slachtoffers aan de kant van de rebellen. De opstandelingen hadden het Groene Plein, dat de rebellen terug tot het Martelarenplein omdoopten, een tijd onder controle. ze moesten zich donderdagnacht echter terugtrekken omdat ze onder vuur werden genomen door de scherpschutters.

Een correspondent van Al-Jazeera verklaarde dat een Navo-gevechtsvliegtuig maandagavond een scudraket heeft neergeschoten. Die zou zijn afgevuurd vanuit Sire, Kadhafi's thuisstad ten oosten van Tripoli. Een hooggeplaatste officier van het Amerikaans leger bevestigde dat een verdachte raket werd afgevuurd door Kadhafi-aanhangers.

Luchthaven

Televisiezender Al-Arabiya meldt ondertussen dat de opstandelingen de controle over de luchthaven van Tripoli hebben gekregen. Dat heeft een woordvoerder van de oppositie verklaard.

Martelarenplein

Op de haven en het hoofdkwartier na, zijn zowat alle andere strategische punten in handen van de rebellen. Maandag werd ook het gebouw van de staatstelevisie ingepalmd. Ze bereikten ook het Groene Plein, een centraal plein in Tripoli dat symbolisch belang heeft omdat er in februari de eerste protesten tegen het regime van Kadhafi uitbraken. Het plein zou door de rebellen al herdoopt zijn in 'Martelarenplein'. Volgens tv-beelden wordt er op het plein volop feestgevierd door aanhangers van de rebellen.

Er is ook een toenemend aantal berichten over Kadhafi-getrouwe manschappen die zich aan de rebellen hebben overgegeven. Al Jazeera meldde dat ook de brigade die instaat voor de persoonlijke veiligheid van Kadhafi, zich heeft overgegeven.

Volgens rebellengelieerde media hebben strijders van de Libische rebellen maandag zowat 900 gedetineerden uit de gevangenis Ain Zara nabij Tripoli bevrijd. Het zou vooral gaan om politieke dissidenten van het Kadhafi-regime.

Zonen aangehouden

Een doorbraak in de machtsverhouding was ongetwijfeld de claim van de rebellen dat ze twee zoons van Kadhafi hebben aangehouden, onder wie zijn oudste zoon en gedoodverfde 'opvolger' Saif al-Islam. De rebellen hebben hem onder huisarrest geplaatst. De opstandelingen omringen zijn verblijfplaats in Tripoli en garanderen hem en zijn familie veiligheid. 'Hij blijft in zijn huis en ik garandeer hem veiligheid', zei de voorzitter van de Nationale Overgangsraad Moustapha Abdeljalil.

Het Internationale Strafhof heeft de arrestatie van Saif al-Islam bevestigd en zegt dat er in de loop van maandag met de rebellen zal onderhandeld worden over een mogelijke uitlevering van de zoon van de dictator. In Libië is nu de 'tijd voor gerechtigheid, niet voor wraak' gekomen, zegt hoofdaanklager Luis Moreno-Ocampo. Ze mogen geen eigen rechter gaan spelen, klinkt het.

Een andere zoon, Mohammed Kadhafi, was zaterdag gepakt en onder huisarrest geplaatst. Hij werd zondag echter terug bevrijd door Kadhafigetrouwen.

De Arabische nieuwszender Al Arabiya maakt nu ook melding van de gevangenneming van een derde zoon van de Libische leider Kadhafi. Het zou gaan om de vroegere kapitein van het Libische nationale voetbalploeg, Al Saadi al-Kadhafi. Al Saadi speelde vroeger ook nog in de Italiaanse Serie A.

Kadhafi in Tripoli

Met de arrestaties van zijn zonen, lijkt de jacht op Kadhafi zelf geopend. Waar Kadhafi zelf zich ophoudt, is nog altijd onbekend. Al Jazeera haalde een rebellenbron aan, die zegt dat de kolonel zich nog in Tripoli bevindt. Andere bronnen zeggen dat hij gevlucht is naar Sirte.

Kadhafi was tot twee keer toe te horen in een audioboodschap op de Libische staatstelevisie, waarin hij alle Libiërs opriep tot een mars op de hoofdstad om de rebellen tegen te houden. Tijdens een telefonisch interview waren geweerschoten te horen op de achtergrond. Het contact werd verbroken.

Op het sociaal netwerk Twitter gonst het van de geruchten over de mogelijke arrestatie van Kadhafi, die nu eens bij de grens met Tunesië en dan weer in Tsjaad zou gezien zijn. Volg het zelf op #Gaddafi.

Al-Jazeera meldde dat twee Zuid-Afrikaanse vliegtuigen gesignaleerd waren op het tarmac van de luchthaven van Tripoli, wat speculatie deed ontstaan over een vlucht van Kadhafi, mogelijk naar de bevriende regimes van Zimbabwe of Angola. Maar ook dat bericht werd nergens bevestigd. 

Plan B?

De verovering van Tripoli door de oppositie is er veel sneller gekomen dan algemeen was verwacht. Het doet bij veel waarnemers de vraag rijzen of het regime van Kadhafi een 'plan-B' achter de hand heeft, waarbij achterblijvende aanhangers een guerrilla-strijd tegen het nieuwe regime zullen voeren, zoals ook in Irak gebeurde na de verwijdering van Saddam Hoessein.

De rebellen werden de laatste dagen wel weer massaal gesteund door de Navo. Het bondgenootschap heeft inmiddels laten weten dat het de luchtpatrouilles boven Libië zal voortzetten tot alle aanhangers van Kadhafi zich hebben overgegeven. 

Feest

Voorlopig lijkt er in heel wat straten van Tripoli vooral gefeest te worden. Ook in Benghazi, de oostelijke havenstad waar de opstand tegen Kadhafi zes maanden geleden begon, is al de hele avond en nacht een feestende menigte op de been die de gebeurtenissen in Tripoli op de voet volgt.  Het Britse Sky News heeft beelden verspreid van massa's mensen die feest vierden in de straten van de Libische hoofdstad.

Voor het eerst in zes maanden hadden inwoners van de Libische hoofstad Tripoli ook weer toegang tot het internet. 'ADSL werkt opnieuw in de hele wijk', verklaarde een inwoner van Tajura, een oostelijke wijk van de hoofstad. Ook twee andere inwoners van twee verschillende wijken niet ver van het stadscentrum, bevestigden dat een internetverbinding maken opnieuw mogelijk was.