'Geen aanwijzingen dat Breivik in contact stond met Belgen'
Het manifest van Breivik telt meer dan 1.500 pagina's. Foto: Reuters
Anders Breivik bereidde zijn operatie niet alleen op logistiek vlak goed voor, hij zorgde er ook voor dat de hele wereld zijn verhaal zou horen. Een vuistdik manifest geeft inzicht in het hoe en het waarom. Opvallend is dat ook ons land daarin meermaals aan bod komt. Er zijn echter geen aanwijzigingen dat de Noor in direct contact stond met een Belg voor het uitvoeren van zijn aanslagen in Oslo. Dat meldt de Staatsveiligheid maandag na een eerste analyse van de feiten.

Breivik had meer dan 1.500 pagina's nodig voor zijn manifest dat hij een ‘Europese onafhankelijkheidsverklaring' voor het jaar 2083 noemt. Hij ondertekent het met het Engelse pseudoniem Andrew Berwick en verschillende van zijn ‘titels' als Tempelier. Een dagboek met zijn maandenlange voorbereidingen eindigt met: ‘Ik denk dat dit mijn laatste notitie is. Het is nu vrijdag, 22 juli, 12 uur 51.' Enkele uren later ontplofte zijn bom in Oslo.

Doelwitten en lid in ons land

Ook in België wilde Breivik liefst 10.807 politici, journalisten en dergelijke opruimen. Hij lijst ook doelwitten op in ons land: vier olieraffinaderijen in Antwerpen en de kerncentrales van Doel en Tihange. Enkele Belgen krijgen ook een eervolle vermelding. Op de lijst met ‘foute' partijen, staat alleen Vlaams Belang niet vermeld. En conservatieve publicisten als Paul Beliën en Koenraad Elst worden een paar keer geciteerd.

In het manifest is ook sprake van een anonieme Belg die medestichter is van de zogenaamde Tempeliersorde, waarvan Breivik naar eigen zeggen lid is. De oprichting van de orde vond plaats in Londen in april 2002, zo staat te lezen in het document. Er worden twaalf anonieme stichtende leden vermeld, met hun nationaliteit. Een van hen is een Belg, al kon die blijkbaar niet aanwezig zijn bij de stichting. Bij het opstellen van zijn manifest zou Breivik ook hulp hebben gehad van 'broeders' uit verschillende landen, waaronder België.

Banden met België

De Belgische antiterreurdiensten gaan het manifest van Breivik nu grondig onderzoeken. Uit een eerste analyse van Staatsveiligheid blijkt maandag echter dat er geen aanwijzigingen zijn dat de Noor in direct contact stond met een Belg voor het uitvoeren van zijn aanslagen. 'Op dit moment en op basis van onze huidige kennis van het dossier, zijn er geen aanwijzingen dat de dader van de aanslagen in direct contact stond met een Belgisch staatsburger', luidt het in de mededeling.

Uit de eerste beschikbare elementen blijkt dat Breivik heeft gehandeld als 'lone wolf', wat inhoudt dat hij de aanslag en moordpartij volledig op eigen houtje heeft gepleegd. Staatsveiligheid zoekt wel naar eventuele banden met Belgische extremistische of terroristische milieus.

Staatsveiligheid benadrukt ook dat de gebeurtenissen in Noorwegen geen gevolgen hebben voor de evaluatie van rechts-extremisme dreiging in ons land. 'Er kan verder op gewezen worden dat de opvolging van anti-islamitische milieus één van de prioriteiten vormt van de Veiligheid van de Staat, en dit reeds van ruim voor het plaatsvinden van de recente evenementen.' 

Eenzame wolf

In de figuur van Breivik is een groeiende bezorgdheid van terreurexperts wereldwijd werkelijkheid geworden. De angst voor de eenzame wolf: de terrorist die op eigen houtje opereert en pas de aandacht van de veiligheidsdiensten trekt wanneer het te laat is. ‘Lone wolves zijn tegenwoordig het eerste gespreksonderwerp in contacten met internationale collega's', zegt André Vandoren, directeur van OCAD (Orgaan voor de Coördinatie en de Analyse van de Dreiging).

‘We hebben immers verschillende aanslagen door individuele daders meegemaakt. Om dat in de toekomst te voorkomen, willen we deze lone wolves identificeren voor ze geweld plegen. OCAD werkt sinds twee en een half jaar op dit fenomeen. Het is een moeilijke opdracht, maar we doen er alles aan om beter zicht te krijgen op potentiële daders', klinkt het nog.