Over Prometheus, olie en <i>rentier states</i>
Foto: ap
De onlusten in het Midden-Oosten breiden zich als een lopend vuurtje uit van land naar land. Na Egypte en Tunsie zijn nu landen zoals Bahrein, Syrie en Libie aan de beurt. Wie dacht dat het allemaal wel zou overwaaien komt bedrogen uit. Eens zo een sociale slapende vulkaan tot uitbarsting komt is er vaak geen weg meer terug.

 Prometheus aan de Rubicon

Je kan Prometheus niet zeggen dat hij het vuur maar terug moet geven aan de goden, of de Rubicon in slagorde oversteken en zeggen dat het maar een grapje was. Sommige dingen kan je niet meer ongedaan maken of terug draaien. De geest is uit de fles en er komt onvermijdelijk iets nieuws. Alleen weten we nog niet wat. Zoals in het eerste liedje van het tweede bedrijf van de fantastische musical Notre Dame de Paris al bezongen werd: les bateaus sont partis au bout de l'océan, des nouvelles idées qui vont tout ballayer. Het is van alle tijden, geschiedenis schrijven life in actie, tegenwoordig over twitter en via facebook. Je vraagt je af of zonder die nieuwe media de dingen hetzelfde zouden zijn gelopen.

Grote verschillen

Want alhoewel we de landen in het Midden Oosten vaak op een hoop gooien, zijn er toch wel wezenlijke verschillen. Zo zijn er bijvoorbeeld de "rentier states" en "non rentier states" De staten die goed voorzien zijn van natuurlijke rijkdommen (lees olie) en hun bevolking kunnen "compenseren" voor minder inspraak door middel van lage of geen belastingen en andere goodies (zoals bijna gratis brandstof), en staten die dat minder kunnen.

Bij de eerste brandt vooral de drang naar vrijheid en vernieuwing, terwijl bij de tweede daarnaast ook nog de honger knaagt. Bij de landen die beter bij kas zitten is het risico op onlusten en het omverwerpen van de regeringen minder groot dan bij de tweede groep landen.

En dit onderscheid is ook van groot belang voor de olieprijs. Want zolang de grote olieproducenten, en vooral dan Saoedi Arabië (om het land niet te noemen), de dans ontspringen, moeten we niet onmiddellijk vrezen voor een explosie van de prijs van het zwarte goud. Daarom is wat er vandaag in Libië gebeurt met meer dan gemiddelde aandacht te volgen. Het land zit zowat op de grens van rentier en niet rentier. En het zal bijzonder belangrijk zijn of er de komende dagen en weken nog olieproducenten zullen volgen.

Als het blijft bij de landen die nu aan zet zijn, dan hoeft de prijs niet noodzakelijk veel meer te stijgen. We hebben voor dit jaar een projectie van tussen de 90 en 100 dollar voor de olieprijs. Er zit zo tussen de 4 en 5 miljoen vaten "spare capacity" bij OPEC (vooral dan weer bij Saoedi Arabië) en ook de rafinagecapaciteit werd de laatste jaren stevig opgebouwd.

Daarbij komt dat 's werelds grootste olieproducenten er geen belang bij hebben om de prijs te ver boven de 100 dollar te laten stijgen. Boven die prijs beginnen veel alternatieve energievormen aantrekkelijk te worden en begint de wereldeconomie stevig hinder te ondervinden. Met andere woorden, er zit momenteel een risicopremie van 5 tot 10 dollar in de olieprijs. En dat hoeft, als de zaak niet verder escaleert, ook niet noodzakelijk veel op te lopen.

London Stansted is calling

Ik was zeer recent nog in London en wat ik mij afvroeg is of Engeland een revolutie had kunnen afwenden, ten tijde van de Franse revolutie als er toen dingen zoals Twitter en Facebook zouden hebben bestaan in plaats van duiven en zeilboten. Daar tegenover staat dat London in zijn geschiedenis altijd een open stad is geweest waar men zijn revolutionaire ideeën makkelijker kon ventileren dan op te kroppen. Maar alleen al het idee. Onze wereld zou er alvast heel anders uitgezien hebben.

Ondertussen blijkt uit alle economische cijfers dat het niet zo goed gaat met het land aan de andere kant van de Noordzee. De groei valt tegen en tezelfdertijd vliegt de inflatie de hoogte in, tot het dubbele van het officiële streefcijfer. Dat is op iets langere termijn zeker geen goed nieuws voor het pond.

Maar als je door Oxford Street, Bond Street of Regent Street loopt merk je daar niet echt veel van. Natuurlijk, hoe moet je 2 of 3 procent minder economische groei fysiek waarnemen? Gelukkig zijn er nog de economische cijfers waar iedereen zo van klaagt. We mogen ook niet vergeten dat als de werkloosheid 10 procent bedraagt, 90 procent van de actieve populatie nog aan het werk is. Waarschijnlijk niet genoeg voor een revolutie, alleen wat rotte eieren en boegroep, niet veel erger dan bij een wedstrijdje Chelsea tegen Manchester United.

Philippe Gijsels
Head of FI Research and Marketing
BNP Paribas Fortis Capital Markets