Nieuwe Radiohead-album is geen klassieker, maar wel verslavend
Foto: Goedefroit Music
Veel krautrock-ritmes, een snuifje exotica en een overdosis galm: zo mag u The king of limbs snel beschrijven. Het is geenszins een terugkeer naar de commerciële hoogdagen.

Wie het internet rondspeurt op zoek naar reacties op de achtste plaat van Radiohead, ziet tussen de euforische lof van fans en het misprijzen van Radioheadhaters een steeds weerkerende terughoudendheid bij de muziekpers. Journalisten vragen er zich af hoe vernieuwend The king of limbs nu is.

Wordt dit een klassieker? En welke elementen in deze op het eerste gehoor ongrijpbare experimentele rockplaat wijzen op die status van classic? Zo’n vragen doemen meestal op als Radiohead een nieuwe plaat uitbrengt. Het Britse vijftal heeft nu eenmaal een aantal platen op zijn palmares die in de recente muziekgeschiedenis voor heel wat commotie hebben gezorgd, kijk maar naar OK Computer en naar Kid A.

Maar bovenal lezen we in de eerste reacties een verlangen naar het melodieuze Radiohead uit de jaren 1990. Veel toonaangevende magazines en kranten hebben nooit onder stoelen of banken gestoken dat zij het gitaargerichte Radiohead (de band van ‘High & dry’ en ‘Karma police’) superieur vinden aan het Radiohead van elektronica en experiment dat opdook in 2000. Men wil de rockers terug en men keurt de avantgarde-uitstapjes af.

Maar waarom zou Radiohead, een band die zijn feilloze popinstinct én zijn artistieke originaliteit vaak genoeg heeft geëtaleerd, zichzelf willen herhalen?

Een herhaling is The king of limbs allerminst, ook al bouwt de plaat verder op zijn voorganger In rainbows. De nummers schipperen tussen popsong en klankexperiment zonder expliciet een kant te kiezen. Nu domineren de bekende ijle elektro-akoestische klankmanipulaties, dan weer haalt de onthechte melancholie van zanger Thom Yorke de bovenhand.

Waarin The king of limbs verschilt van het vorige werk? Het is geen drastische stijlbreuk met het verleden, maar dat was In rainbows evenmin. Radiohead vindt hoorbaar veel bevrediging in het uitdiepen van zijn geluid. Het dromerige, slepende ‘Codex’ klinkt als een opengetrokken ‘Pyramid song’ en ook de akoestische ballad ‘Give up the ghost’ wortelt in oude weirde folky Radioheadsongs zoals ‘How to disappear completely’.

Opvallend is het overvloedig gebruik van galm. Radiohead streefde altijd al etherische, geestesverruimende sferen na door het gebruik van echo, maar op King of limbs zit de helft van de nummers gedrenkt in reverb of wordt Yorkes stem in unheimliche effecten gedrenkt – zo weten de James Blake-fans meteen waar die de mosterd vandaan haalt.

Het late werk van Talk Talk is zeker een referentie, evenals de krautrock van Can en Neu!, die in de buitenaards strakke drumpatronen van Phil Selway doorschemert.

Exotica verwacht je niet meteen bij Radiohead, toch fleurt de band zijn liedjes op met toefjes niet-Westerse muziek: het Afrikaanse highlife-gitaarloopje in ‘Separator’, bijvoorbeeld, of de afrobeatgroove in ‘Morning Mr.Magpie’ en de latino-hiphopgroove van ‘Little by little’. En wat de denken van de elektronica in ‘Feral’ die een high tech-variant lijkt van Congolese percussie?

De eerste single ‘Lotus flower’ is goed gekozen want het is het enige liedje dat je van bij de eerste luisterbeurt bij het nekvel pakt. Zijn funky, Talking Heads-achtige groove en Yorkes wendbare falset maken er misschien een livefavoriet van.

Als wij een tekstvel hadden,… zouden we u wellicht nog niet kunnen vertellen waar Yorkes cryptische teksten over gaan. Ja, we horen weer veel wantrouwen tegenover een niet nader genoemde autoriteit (dat is Radioheads typische, vage politieke karaktertrekje), maar we ontdekken ook veel verwijzigingen naar de natuur (“the water’s clear”, “I’m a fish now”, “we unfold as lotus flowers”). Altijd al geweten dat Yorke een hippie is – grapje, beste Radioheadfans.

The king of limbs is geen plaat voor Radioheadnostalgici. Zijn langzaam openbloeiende songs vergen geduld maar ze belonen de doorzetters. Een klassieker? Wellicht niet, maar daar is het Radiohead niet om te doen. De luisteraar vervoeren, prikkelen, uitdagen, plagen, verwarren en meesleuren in zijn abyss, dat wel. Wel dan, missie geslaagd.

'The king of limbs' van Radiohead is verkrijgbaar via www.thekingoflimbs.com