Rusland probeert de Navo te verdelen
Foto: Photo News
De Navo worstelt met de vragen van oude Sovjetstaten om toe te treden. Rusland grijpt intussen elke mogelijkheid aan om verdeeldheid te zaaien binnen het bondgenootschap.

Het is mei 2008. De voormalige Sovjetstaten Georgië en Oekraïne staan te dringen aan de deur van de Navo. Oekraïne vaart onder Viktor Joesjtsjenkoeen uitgesproken westerse koers. Georgië heeft ruzie met Rusland over twee grensgebieden, Zuid-Ossetië en Abchazië. De Georgiërs en Oekraïners willen het voorbeeld van andere voormalige Oostbloklanden volgen en bij de Navo bescherming zoeken tegen Rusland.

De Amerikaanse ambassadeur Victoria Nuland staat met open armen te wachten, maar andere Navo-lidstaten zijn afwachtend. De landen die de Amerikanen smalend ‘Old Europe' noemen, hebben weinig vertrouwen in de prille democratieën. De Georgische Rozenrevolutie had in 2004 Michail Saakasjvili aan de macht gebracht en die wordt niet door iedereen ernstig genomen. In Oekraïne vechten president Joesjtsjenko en zijn premier een vuile machtsstrijd uit. Oud Europa wil de Russen niet tegen de haren in strijken door alweer twee voormalige Sovjetbondgenoten in de Navo op te nemen.

‘Nederland en Frankrijk nemen voor het thuisfront elke gelegenheid te baat om de Georgische politici aan te vallen en Duitsland ruimt de boel op door te stellen dat de Georgische democratie immatuur is', schrijft Nuland. Zij heeft wel het volste vertrouwen in de groei van de democratie in Georgië, omdat ze de gezant heeft laten beloven dat de komende verkiezingen ‘de properste in de geschiedenis' worden.

De vraag over de toetreding van de twee landen splijt de Navo.

Nuland schrijft: ‘Duitsland leidt de “Bende van Vijf'', terwijl de VS en Canada tot het ja-kamp behoren, samen met de Polen, Balten, Tsjechen, Roemenen en Bulgaren. Het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Italië gaan het “weifelende Westen'' voor van dan-weer-ja, dan-weer-neen-bondgenoten die bij de meeste vergaderingen vanaf de zijlijn toekijken. Griekenland en Turkije doen veel moeite om zich weg te steken, maar vertonen sceptische trekjes als ze zich toch moeten uitspreken.'

De onenigheid slaat diepe wonden. Zo erg dat de Franse permanent vertegenwoordiger bij de Navo in zijn afscheidsspeech in juli 2008 waarschuwt dat de eenheid van de Navo op het spel staat. En dan moet de hete zomer met de spanningen tussen Rusland en Georgië nog beginnen.

En nu?

De toon in de Amerikaanse verslagen naar het thuisfront is ondertussen gemilderd. In het Witte Huis heeft George Bush plaatsgemaakt voor Barack Obama, in Brussel komt de Amerikaan van Nederlandse afkomst Ivo Daalder op post. Waar zijn republikeinse voorgangers de lidstaten definieerden in termen van ‘wij' versus ‘zij', wordt nu meer naar consensus gezocht. Maar het blijft moeilijk.

‘Er is geen enkel onderwerp dat de alliantie meer verdeelt dan Rusland.' Daalder beschrijft het kamp van de voormalige Oostbloklanden, Canada en het Verenigd Koninkrijk — zonder de VS! — die bang zijn voor Rusland en de West-Europese landen die Moskou niet nodeloos willen schofferen. ‘Ons voornemen om deze twee groepen te verzoenen, begint zijn vruchten af te werpen', noteert Daalder in juni 2009. Toch is hij er niet gerust op. Als Rusland in november 2009 ook nog eens onaangekondigd militaire oefeningen houdt, waarbij een atoomaanval op Litouwen en Polen wordt gesimuleerd, barst de oude breuk tussen de lidstaten weer open. De voormalige Oostbloklanden klagen dat de Navo niet hard genoeg op tafel slaat, terwijl de West-Europese landen tot voorzichtigheid manen.

De Russen stoken verder. Het zijn meesterprovocateurs. In alweer een voorstel voor een nieuw verdrag eisen ze dat in de Russische buurlanden geen Navo-troepen worden gelegerd. ‘Het nieuwe voorstel lijkt ontworpen te zijn om de Navo te ondermijnen', schrijft Daalder. ‘Het is onbespreekbaar voor de partners, maar Rusland hoopt verdeeldheid te zaaien en vragen te doen rijzen over de eenheid van de alliantie.'

Lees het hele verhaal in de weekendkrant van De Standaard