‘Premierschap Vande Lanotte bedreigt VS’
Foto: rr
Sam Fox, de Amerikaanse ambassadeur in België, waarschuwde in juni 2007 het State Departement voor de komst van de Vlaamse socialist Johan Vande Lanotte in de Wetstraat 16.

‘Het premierschap van Vande Lanotte stelt wel degelijk een mogelijke bedreiging,’ zo besloot hij een ‘confidentieel’ bericht. De diplomaat tilde onder meer erg zwaar aan het SP.A-voorstel om de defensie-uitgaven te halveren.

Vanaf zaterdag presenteert De Standaard de sterkste Belgische verhalen uit de 250.000 Amerikaanse diplomatieke berichten die aan WikiLeaks, de webstek van Julian Assange, werden gelekt. Deze krant werkte daarvoor samen met het Noorse dagblad Aftenposten die alle stukken in haar bezit heeft.

De Amerikanen volgden in 2007 de verkiezingsstrijd op de voet. Ze voelden aan dat het premierschap voor Guy Verhofstadt (Open VLD) op zijn laatste benen liep. Verhofstadt werd door de VS trouwens erg gewaardeerd voor de manier waarop hij de desastreuze passage van Louis Michel (MR) op Buitenlandse Zaken liet vergeten. Yves Leterme en Johan Vande Lanotte hadden volgens de ambassade de beste kansen om hem op te volgen.

Met de christendemocraat Leterme had Fox geen probleem. ‘Op het vlak van buitenlandse politiek zal hij wat moeten inlopen,’ zo schreef de ambassadeur.

Letermes standpunten ter zake klonken de diplomaat wat ‘bewolkt’. Maar Fox toonde begrip. Leterme was vooral bezorgd om binnenlandse problemen en de staatshervorming. Hij was dan wel een tegenstander van de oorlog tegen Irak geweest, hij verdedigde op zijn minst een sterkere defensie.

 Dat kon hij over Vande Lanotte niet zeggen. Een maand eerder had de ambassade het Amerikaans ministerie van Buitenlandse Zaken al gemeld dat de socialist het Belgische defensiebudget wilde halveren. Fox vond de ‘persoonlijke inzichten’ van Vande Lanotte ‘iet of wat onderontwikkeld’.

 Maar de diplomaat vreesde dat de socialist als eerste minister in de greep zou zitten ‘van de pacifistische en extreemlinkse vleugel’ van zijn partij. Dit zou erg weinig manoeuvreerruimte laten om bijkomende hulp naar Afghanistan te sturen.

 ‘Een coalitie geleid door de SP.A, zou de VS-belangen inzake de NATO, inzake defensie en inzake regionale veiligheidsoperaties bemoeilijken.’

Toch besloot Fox met een bemoedigend woordje. ‘Nooit ging iemand bankroet bij het wedden op de kunde van Belgische politici om hun woorden op te eten als het aankomt op het kiezen van een ministerieel zitje.’

Bekijk de uitgelekte mails.