Verschillende bekende Nederlanders eren de overleden Harry Mulisch als een van Nederlands grootste literaire zonen. Collega-schrijver en vriend van Mulisch, Cees Nooteboom, omschrijft Mulisch als 'een unieke schrijverspersoonlijkheid'.

'Met zijn dood verliest Nederland een van zijn grootste literaire zonen', schrijft de Nederlandse uitgever Robbert Ammerlaan, directeur van De Bezige Bij, in een persbericht. 'Harry Mulisch laat een weergaloos en onnavolgbaar oeuvre na. Een literair universum van grote betekenis en van een virtuoze verbeeldingskracht. Bijna zestig jaar lang maakte Harry Mulisch deel uit van het hart van De Bezige Bij. Zijn dood grijpt ons aan en dompelt onze uitgeverij in diepe rouw.'

Het NOS Journaal wijdde vanmorgen om elf uur een extra uitzending aan de dood van Mulisch, waarin zijn vriend en collega Cees Nooteboom hem prees om zijn enorme verbeeldingskracht.  'Als wij bij hem op bezoek kwamen, zat hij ondanks zijn ziekte perfect aangekleed in zijn stoel, stoïsch. Dat had een zekere heroïek.' Bij Mulisch draaide het volgens Nooteboom om ‘de oorlog, de oorlog en de oorlog’. 'Dat was al zo toen wij 55 jaar geleden samen kwamen bij Ed Hoornik thuis.'

NRC Handelsblad gaf een extra digitale editie uit over Harry Mulisch op zijn website.

Schrijver Adriaan van Dis noemde Mulisch in het televisieprogramma VPRO Boeken een ‘voorbeeldig mens’, die leefde voor de literatuur. Schrijver Joost Zwagerman zegt dat Mulisch ‘door sommige mensen werd ervaren als arrogant. Maar hij was juist enorm aimabel en benaderbaar. Uitspraken die hij over zichzelf deed, waren zelfspot en ironisch, al zag niet iedereen dat.’ Zwagerman noemt zijn werk ‘volstrekt uniek en oninwisselbaar’.

Tessa de Loo stelt dat Mulisch het ‘zichzelf en zijn lezers nooit gemakkelijk maakte’. ‘Hij bleef continu literair experimenteren.’ Zij vraagt zich echter af of Mulisch over honderd jaar nog gelezen wordt. ‘We koesteren in Nederland onze auteurs veel minder dan in andere Europese landen.’

Meesterwerk


Voormalig hoofdredacteur van NRC Handelsblad en vriend van Mulisch, André Spoor, noemt de schrijver ‘ongelooflijk trouw’ en ‘een man van strikte gewoontes’. Hij ging jarenlang met Mulisch op vakantie naar Venetië. 'Ik herinner hoe hij ooit aan een Oostenrijkse interviewer vertelde over 'De ontdekking van de hemel': ‘Iedere dag dat ik aan Ontdekking schreef, dacht ik: wat is dit voor raar boek. Maar ’s avonds dacht ik: dit wordt een meesterwerk. Zo ging het dagen verder. Nu denk ik natuurlijk dat ik ’s avonds gelijk had!’'

Acteur en regisseur Jeroen Krabbé, die 'De Ontdekking van de Hemel' verfilmde, noemt Mulisch ‘de keizer van de Nederlandse literatuur’. 'We hebben veel met hem samengewerkt. Het was een heel toegankelijke en aardige man. Dat verraste mij, hij leek mij altijd vrij onbenaderbaar. Ik ben bang dat zijn dood invloed gaat hebben op het literaire klimaat in Nederland. De kans is zeer klein dat er ooit iemand zal komen die zelfs maar in zijn schaduw kan staan.'

Frans Weisz, die 'Hoogste Tijd' verfilmde, prijst de rijkdom aan betekenissen in Mulisch’ werk: 'Elk element in zijn boeken staat voor iets anders. Een huwelijk is nooit een gewoon huwelijk, met de naam van elk personage of elke locatie heeft hij iets bedoeld. Dat maakte het ook moeilijk om zijn boeken te verfilmen, al liet Mulisch ons daar volledig vrij in.'

'Groot verlies voor Nederland'

Nederlands premier Mark Rutte vindt het overlijden van schrijver Harry Mulisch 'een groot verlies voor Nederland en de Nederlandse literatuur'. 'We zijn allemaal met hem opgegroeid. Hij was als een goede bekende voor veel mensen. Van de boekenlijst op school tot het succes van zijn prachtig verfilmde romans', aldus Rutte zondag in een reactie.

'Met boeken als 'De aanslag' en 'De Ontdekking van de Hemel' bewees Mulisch zich als een schrijver van internationale statuur', vervolgt Rutte. 'Een man die universele en herkenbare thema's aansneed, zoals de Tweede Wereldoorlog.'

Veel tv-programma's staan zondag stil bij het overlijden. Zo komt het actualiteitenprogramma Nieuwsuur met een portret van de schrijver. In de extra lange uitzending zal een aantal gasten over Mulisch praten. De Nederlandse Publieke Omroep heeft op de eigen website een speciale pagina over Mulisch.