Proces L&H: gemengd oordeel over LDC's
Hoofdbeklaagden Pol Hauspie, Jo Lernout en Nico Willaert bij het begin van de zitting van vandaag Foto: Belga
De strafvordering tegen drie leden van de juridische dienst van Lernout & Hauspie (L&H), en tegen Philippe Vermeulen, de ex-topman van FLV Fund, wordt onontvankelijk verklaard. De bank Dexia kan vervolgd worden als mededader. Ook de meeste procedure-argumenten van KPMG worden verworpen.

Het hof las zonet voor welke beschuldigingen bewezen worden geacht. De rechter dreunde een reeks Romeinse cijfers af, maar omschreef niet wat ze betekenen. Er heerste wat verwarring bij advocaten en bij de pers. 

Op dit ogenblik is Pol Hauspie aan de beurt. Dadelijk meer.

LDC's

Het systeem van de Language Development Companies (LDC's), de bevriende nevenbedrijfjes van Lernout & Hauspie die het bedrijf aan omzet hielpen, was slechts gedeeltelijk frauduleus. Dat zegt het Gentse hof van beroep in zijn arrest. 

De stelling van het openbaar ministerie dat de LDC's van meetaf aan frauduleus waren en enkel lege dozen waren die voor omzet moesten zorgen, is niet gevolgd. De taalbedrijven uit het derde en vierde kwartaal van 1998 en het eerste kwartaal van 1999 blijven grosso modo overeind. L&H zocht toen wel degelijk externe operationele investeerders.

Maar die zoektocht bleek problematisch. Vanaf mei 1999 is er enkel de omzetobsessie en worden de taalbedrijven wel frauduleus.

Het hof stond ook lang stil bij de Armeense LDC (taalbedrijf) uit 1999. Commercieel was dat een ongeloofwaardig project, het ging puur om omzetboeking. De 7 CLDC's uit die periode en een reeks LDC's zijn allemaal frauduleus.

Het hof kort de fraudeperiode daarmee in en legt de start op het tweede kwartaal van 1999. Voor Dexia betekent dit dat de eerste leningen die de bank verstrekte aan de LDC's niet ter discussie staan. Eén hoofdelijke lening aan het toptrio van L&H blijft wel overeind.

KPMG had dan weer gepleit dat het systeem van taalbedrijven niet van in de opzet frauduleus was. Of KPMG daarmee iets koopt, is zeer de vraag.

De kwestie is ook niet zonder belang voor de tienduizenden beleggers die op een schadevergoeding rekenen. Een belangrijke vraag is nu of de beleggers die hun aandelen voor 1999 kochten, wel aanspraak kunnen maken op zo'n schadevergoeding.   

KPMG

Bij het begin van de namiddagzitting behandelde de rechtbank een aantal procedure-argumenten van KPMG, destijds de bedrijfsrevisor van L&H. Het hof verwierp een aantal van die argumenten, waardoor KPMG voorlopig in het vizier blijft.

Het hof heeft wel een deel van het rapport van de gerechtsdeskundigen over de boekhouding van L&H verworpen. Enkel de juridische visie van het rapport wordt verworpen, niet de feitelijke vaststellingen. "De deskundigen zijn duidelijk op zoek gegaan naar strafrechtelijk beteugelbare feiten", aldus de rechter, waardoor er sprake was van een verboden "delegatie van de rechterlijke bevoegdheid". 

Het gevolg is dat de "technische bevindingen en feitelijke vaststellingen" uit het rapport wel verder in het onderzoek gebruikt mogen worden, maar niet het juridisch advies van de deskundigen.

Over het algemeen vindt het hof wel dat het deskundigenverslag onpartijdig is opgesteld. Eén van de opstellers van het rapport werkte voor Ernst & Young, een concurrent van KPMG. Die laatste meende dat Ernst & Young in het rapport opzettelijk uit de wind werd gezet, maar het hof volgde die redenering niet. 

Dexia

De bank Dexia kan mogelijk als mededader vervolgd worden in het dossier Lernout & Hauspie, wat belangrijk is in het licht van de vele schadeclaims die de bank boven het hoofd hangen. Dat werd vanochtend duidelijk tijdens de voorlezing van het eerste deel van het arrest in de zaak, voor het Gentse hof van beroep.

Over de schuldvraag van Dexia is er weliswaar nog geen duidelijkheid, maar de rechter wees erop dat misdrijven samenhangend zijn, wanneer hun band van zodanige aard is dat dit vereist dat misdrijven samen aan dezelfde rechtbank worden voorgelegd. De feiten van de tenlastelegging hebben volgens de rechtbank onmiskenbaar een band met fraude, luidde het nog.

De inverdenkingstelling van Dexia is  "geenszins" laattijdig gebeurd, zoals de bank zelf had geopperd, aldus de rechtbank. Het hof wees erop dat er geen elementen voorhanden waren die erop wezen dat de fusie met Artesia zou zijn afgeblazen indien de inverdenkingstelling vroeger zou zijn gebeurd.

Dexia ving ook bot in een aantal procedurekwesties die de bank had opgeworpen. Dexia had onder meer geopperd dat er sprake was van partijdigheid, op basis van drie kanttekeningen die onderzoeksrechter Heymans had gemaakt bij een aantal dossierstukken uit het voorjaar 2003. 

Het hof bevestigde dat dit "ongelukkige uitlatingen" waren van de magistraat, maar zegt dat het onderzoek verder wel volledig objectief en zonder vooroordelen is gevoerd. "Ze hebben geen verlengstuk gekregen in andere stukken of verdere onderzoeksopdrachten", luidde het.

Dexia had bovendien sinds 8 september 2003 volledig inzage in het dossier en heeft er tijdens het onderzoek nooit een opmerking over gemaakt, aldus het hof.


Vermeulen

Philippe Vermeulen, de gewezen topman van het investeringsfonds Flanders Language Valley Fund (FLV Fund), dat in enkele nevenbedrijfjes van Lernout & Hauspie had geïnvesteerd, mag vandaag wel opgelucht ademhalen. De strafvordering tegen hem wordt door de rechtbank onontvankelijk verklaard. De hoofdreden is dat de man "manifest laattijdig" in verdenking werd gesteld.

Vermeulen verklaarde in een eerste reactie dat hij een rechtszaak wil aanspannen tegen de Belgische staat. Hij wil een schadevergoeding omwille van de schade die hij door de gerechtelijke fouten heeft geleden.  

Ook Patrick Deschrijver en Philip Beernaert, twee gewezen leden van de juridische dienst van het spraaktechnologiebedrijf, gaan vrijuit. Zij werden volgens het Hof van Beroep eveneens te laat in verdenking gesteld. Het onderzoek liep toen al zes jaar. Bovendien was er in hun geval geen precieze tenlastelegging en kregen ze onvoldoende tijd en mogelijkheden om zich te verdedigen, oordeelt de rechtbank.

Ook hun collega-jurist Ch.L. ontspringt de dans. Hij zit in het proces omwille van twee contracten. Hij werd, net als Vermeulen, Deschrijver en Beernaert, te laat in verdenking gesteld en de strafvordering tegen hem wordt onontvankelijk verklaard.

Bastiaens

Enkele kleinere beklaagden die de onbeheersbaarheid van het dossier hadden ingeroepen, zagen hun vraag eveneens verworpen.  Onder hen Tony Snauwaert, Francis Vanderhoydonck en Thomas Denys. Volgens het hof konden alle beklaagden zich laten bijstaan door een advocaat, zelfs kosteloos, en was er voldoende tijd tussen de inverdenkingstelling en de behandeling van de zaak ten gronde.

Gewezen CEO Gaston Bastiaens meende dat hij geen eerlijk proces kreeg en riep een mensenrechtenschending in. Hij verwees naar zijn arrestatie in de Verenigde Staten, waarbij hij voor het oog van de camera aan handen en voeten geboeid werd. "De mate waarin de beklaagde door de pers in de schijnwerpers kwam, geeft geen enkele indicatie over schuld van beklaagde", repliceerde de beroepsrechter. "Iedere beklaagde heeft ook de mogelijkheid om met zijn eigen interpretatie de aangebrachte stukken en citaten van het openbaar ministerie tegen te spreken."

Bastiaens meende ook dat het OM niet alle elementen à décharge onderzocht en bewust stukken achterhield, maar het hof veegde ook die argumenten van tafel. 

2.100 bladzijden

Het arrest in de zaak telt maar liefst 2.100 pagina's en het voorlezen ervan zou twee weken duren. Dit zal evenwel worden beperkt tot een lezing van één dag, zei voorzitter Robert Pieters van de eerste kamer van het Gentse hof van beroep bij het begin van de zitting.

Naast de vier topbeklaagden (Jo Lernout, Pol Hauspie, Nico Willaert en Gaston Bastiaens) en Philippe Vermeulen (FLV Fund) zijn in persoon aanwezig. De anderen laten zich vertegenwoordigen door hun advocaten.

In tegenstelling tot de debatten die plaatsvonden in het ICC, wordt het arrest voorgelezen in de historische assisenzaal van het gerechtsgebouw op het Koophandelsplein. Er is vrij veel persbelangstelling.

Op vraag van de advocaten beperkt de voorzitter zich tot het beschikkende gedeelte, de schuldvraag en de strafmaat. De motivering van het arrest wordt later bekendgemaakt en online gepubliceerd op een informatiewebsite van justitie. Mogelijk zal dit pas morgen gebeuren.

Het arrest zal zich overigens beperken tot het strafgedeelte. De duizenden gedupeerden zullen zich later moeten opmaken voor een burgerlijk proces om hun geld terug te zien, want het hof besliste eerder om het strafrechterlijke van het burgerlijke te splitsen.

Al van acht uur 's morgens namen enkele gedupeerden plaats in de zittingszaal. De belangenverenigingen Deminor en Test-Aankoop riepen hun leden op thuis te blijven.