De speciale top in Brussel in vijf vragen
Foto: © ERIC VIDAL

Vanavond komen de 27 regeringsleiders van de Europese Unie om 18u samen bij een diner in Brussel om de knoop door te hakken over de nieuwe Europese topfuncties. Vijf vragen en vijf antwoorden.

1. Waarover gaat de bijeenkomst in Brussel?

Op 3 november heeft de Tsjechische president Vaclav Klaus als allerlaatste het Verdrag van Lissabon goedgekeurd. Daarmee werd de ratificatie van het Verdrag dat de Europese instellingen efficiënter moet maken, voltooid. Op 1 december treedt het verdrag in werking, dat voorziet in twee nieuwe functies: een Europese president en een Europese minister van Buitenlandse Zaken.

De Zweedse premier Fredrik Reinfeldt, die momenteel voorzitter is van de EU, heeft donderdag 19 november een speciale top van staatshoofden en regeringsleiders bijeenroepen om de knoop door te hakken over deze twee functies.

 2. Wat is de functieomschrijving van een Europese president?


De Europese president is de permanente voorzitter van de Europese Raad en moet de bijeenkomsten van de regeringsleiders voorzitten. Hij is het ‘gezicht van de Europese Unie’. In het verdrag staat dat de EU-president een (oud-)regeringsleider moet zijn.

Tot nu toe vervult de voorzitter van de EU deze functie. Het gaat om een halfjaarlijkse roterende voorzitterschap dat wordt uitgevoerd door de leider van een EU-land. Dit halfjaar is de Zweedse premier Fredrik Reinfeldt voorzitter. Op 1 januari geeft Reinfeldt de fakkel door aan Spanje. Want het roterende voorzitterschap van zes maanden blijft immers bestaan en houdt de vakraden van EU-ministers (zoals Landbouw, Milieu, Transport) onder zijn hoede.

Voor de Europese president wordt 6 miljoen euro opzijgezet.

3. Wat is de functieomschrijving van een Europese minister van Buitenlandse Zaken?

De titel Europese minister van Buitenlandse Zaken voegt twee bestaande functies samen: de buitenlandcoördinator van de Europese Unie en buitenland-commissaris van de Europese Commissie. Het gaat om een 'Hoge Vertegenwoordiger' voor buitenlands- en veiligheidsbeleid die bovendien vice-voorzitter is van de Europese Commissie.

Met die zogenaamde ‘dubbele hoed’ (zowel vicevoorzitter van de Europese Commissie als voorzitter van de raden van de ministers van Buitenlandse Zaken) komt de hoge vertegenwoordiger bovendien aan het hoofd te staan van een heus diplomatiek korps, waarin zowel ambtenaren van de Commissie als de Raad als gedetacheerde nationale diplomaten aan de slag zullen gaan.

Die diplomatieke dienst zou eind april boven de doopvont gehouden worden en tegen 2012 zou het korps al ongeveer 3.000 medewerkers tellen. Ook een dertigtal Belgische diplomaten zullen voor een tijdje de overstap maken. 

De nieuwe voorzitter zal voor de Europese Raad een budget van 25 miljoen euro per jaar beheren.

4. Wie zijn de kandidaten?

De afgelopen maanden wordt er gespeculeerd over de nieuwe Europese posten en zijn er veel namen genoemd, maar niemand heeft zich officieel kandidaat gesteld.

Onze premier Herman Van Rompuy (CD&V) is volgens verschillende waarnemers topfavoriet om president van Europa te worden. Maar ook de oud-premier van Groot-Brittannië, Tony Blair, wordt genoemd evenals de Nederlanderse premier Jan Peter Balkenende en de Luxemburgse premier Jean-Claude Juncker.

Voor de minister van Buitenlandse Zaken circuleren nog meer namen, onder andere oud-premier van Italië Massimo D’Alema, Europees commissaris voor Handel Ctaherine Ashton en Brits minister van Buitenlandse Zaken David Miliband.

5. Wanneer weten we wie gekozen is tot president en minister van Buitenlandse Zaken?

Het diner in Brussel start om 18u en volgens het officiële programma moet alles drie uur later achter de rug zijn. Maar verwacht wordt dat het langer gaat duren voor de namen bekend worden gemaakt. ‘Misschien duurt het enkele uren, misschien een hele nacht’, zei Fredrik Reinfeldt over de onderhandelingen.