4 augustus 1914. Duitsland valt België binnen
Foto: rr

België kreeg op 4 augustus 1914 de Duitse invasie over zich heen. Twee dagen eerder had Duitsland aan België de toestemming gevraagd om via België een eventuele Franse aanval te counteren. Het zou de aangerichte schade vergoeden en daarmee zou voor iedereen de kous af zijn.

Maar dat kon België als neutraal land niet over zijn kant laten gaan, met een open conflict met Duitsland als gevolg. De invasie begon in de ochtend van 4 augustus. Dat bracht dan weer Groot-Brittannië in de oorlog, dat zich verplicht achtte om de neutraliteit van België te verdedigen.

Dat klopte niet helemaal. Maar zoals de dingen aan het lopen waren, besefte Londen goed genoeg dat de machtsverhoudingen op het Europese continent helemaal aan het schuiven waren gegaan en dat het zich niet kon permitteren om daar geen rol in te spelen. Wat de Britten het meest bekommerde, was dat Duitsland erop broedde om misschien van Frankrijk, maar zeker van België een vazalstaat te maken, en dat het zich net iets te gretig toonde om de Franse kolonies in te pikken.

De Duitse invasie van België verschafte Groot-Brittannië, als garant van de Belgische neutraliteit, een eerbiedwaardige reden om zich in de uitdijende oorlog te mengen. Het deed dat niet uit eigenbelang, maar om een beschavingsprincipe hoog te houden, aldus de Britse premier Hubert Asquith in het Lagerhuis op 6 augustus. De verontwaardiging over de agressie tegen poor little Belgium groeide uit tot een machtig propagandawapen, zeker toen bleek dat de Teutoonse horden zich in het kleine, verkrachte België te buiten gingen aan onuitsprekelijke wreedheden.

De Belgische koning Albert, die zijn oom Leopold II pas vijf jaar eerder op de troon had opgevolgd,  had een paar dagen eerder het leger gemobiliseerd. Het was een operetteleger, niet al te best getraind, niet goed uitgerust, niet goed omkaderd. De plichtbewuste koning Albert nam zijn opdracht bijzonder ernstig, vandaar zijn slapeloze nachten. Toen de regering het Duitse ultimatum eenmaal had afgewezen, ontstak het land geschokt en uit verontwaardiging in een patriottische roes, die onder meer 20.000 vrijwilligers naar het leger dreef.

Het leek alsof het land een korte, vrolijke en vooral rechtvaardige en eervolle oorlog tegemoet ging. In de ochtend van 4 augustus trok de koning met zijn hele gezin naar het parlement, onder het enthousiaste gejuich van het volk langs de weg. Om zeven uur die ochtend was het Duitse ultimatum verstreken, twee uur later hadden de eerste Duitse soldaten de grens overgestoken. Het parlement zou de volgende 4 jaar niet meer vergaderen.

Nog op 4 augustus:

1944: In het Achterhuis in Amsterdam wordt Anne Frank opgepakt

1986: Het Nederlandse tv-boegbeeld Willem Ruis overlijdt tijdens een vakantie in Spanje aan de gevolgen van een hartaanval