Lange duur rechtszaak blijft grootste pijnpunt justitie
Het vertrouwen van de Belgen in hun justitie is toegenomen. Dat blijkt uit de ‘justitiebarometer’ die de Hoge Raad voor de Justitie heeft laten aflezen bij 3.210 landgenoten.
De lange duur van een rechtszaak blijft wel het pijnpunt bij uitstek (bekijk de grafiek 'Justitie in het algemeen'). Negen op de tien ondervraagden geeft aan dat de behandeling van een proces te lang aansleept.

De toename van het vertrouwen in justitie is significant. Toch zijn er volgens voorzitter Geert Vervaeke van de Hoge Raad meerdere verklaringen mogelijk. Het algemeen geluksgevoel van de Vlamingen is toegenomen. Dat kan afstralen op het resultaat van de justitiebarometer. Bovendien waren het dit keer niet de universiteiten die de steekproef afnamen, maar de Hoge Raad voor Justitie. ‘Wij worden misschien minder als een onafhankelijke instelling gezien, waardoor de ondervraagden zich minder vrij voelden om negatief te antwoorden’, zegt Vervaeke.

Het is de tweede keer dat wordt gepeild naar het vertrouwen van de Belgen in hun justitie. Bij de eerste steekproef in 2002 bengelde het gerecht nog helemaal achteraan het peloton.

Nu zeggen de ondervraagden een matig vertrouwen te hebben in de justitie, net als in het parlement. Het onderwijs en de politie genieten een hoog aanzien. Het minst vertrouwen hebben de mensen in de media en de religieuze instellingen (bekijk de grafiek 'Vertrouwen in instellingen').

De toename van het vertrouwen geldt voor alle instellingen, maar is uitgesproken voor de justitie. Bijna twee derde van de ondervraagden zegt vandaag tevreden te zijn over de werking van de justitie, waar dat in 2002 minder dan de helft was.

Geen veranderingen sinds Dutroux

Daartegenover staat dat de helft van de respondenten geen verandering ziet in de werking van de justitie sinds 1996. Er zijn door de rechterlijke wereld te weinig lessen getrokken uit de affaire-Dutroux, luidt het oordeel. Bij de politie heeft zich wel een ingrijpend veranderingsproces voorgedaan, wat zich vertaalt in een stevig vertrouwen.

Het vertrouwen in justitie ligt lager bij mensen die in aanraking gekomen zijn met justitie. Enerzijds is dat verklaarbaar. De helft van de mensen die in een burgerlijk proces verwikkeld zit, krijgt ongelijk.

Taal justitie onduidelijk

Anderzijds zegt slechts 46 procent dat ze tevreden is over de manier waarop zijn zaak behandeld is (bekijk de grafiek 'Rechtbank procedures'). Rechtszoekenden zijn vooral ontevreden over de communicatie van het gerecht. Daarentegen is vier op de vijf ondervraagden ervan overtuigd dat ze een eerlijk proces kregen. Met andere woorden, zelfs als men zijn proces verliest, zou men dat gemakkelijker aanvaarden als justitie beter toelichting bij zijn beslissingen zou geven. Drie op de vier ondervraagden vindt eveneens dat de taal van het gerecht onvoldoende duidelijk is. Dat geldt zelfs voor hogeropgeleiden.

Niet streng genoeg

Nog opvallend is dat, waar het aankomt op de bestraffing van misdrijven, Franstaligen veel vaker vinden dan Vlamingen dat rechters niet streng genoeg straffen (bekijk de grafiek 'Bestraffing misdrijven'). Voor jeugddelinquenten daarentegen is vier op de vijf eerder gewonnen voor een begeleiding en heropvoeding in een gesloten instelling, dan opsluiting in een gevangenis (bekijk de grafiek 'Jeugddelinquentie').

Justitie in het algemeen

Vertrouwen in instellingen

Verkiezingsprogramma's

Rechtbank procedures

Bestraffing misdrijven

Jeugddelinquentie