LUXEMBURG - De ministers van Justitie van de Europese Unie zijn het er donderdag in Luxemburg over eens geraakt dat racisme en negationisme in alle lidstaten van de Unie als een misdaad moet gebrandmerkt worden.
Als gevolg van de bezwaren van verscheidene lidstaten, die vreesden voor de uitholling van het recht op vrije meningsuiting, behouden de lidstaten veel vrijheid om al dan niet strafrechterlijke sancties toe te passen.

Na jaren van onderhandelingen bereikten de ministers van Justitie donderdag uiteindelijk een akkoord over geharmoniseerde strafrechterlijke sancties in de Europese Unie voor de bestrijding van racisme en xenofobie.

Zo dient ,,het publiekelijk aanzetten tot geweld of haat tegen een groep mensen of een lid van een groep, gedefinieerd op basis van ras, huidskleur, religie, afstamming of nationale of etnische afkomst'' in alle EU-lidstaten met minstens één tot drie jaar celstraf bestraft.

Die minimale Europese strafmaten worden eveneens van toepassing op het verheerlijken, ontkennen of banaliseren van genocide, misdaden tegen de mensheid of oorlogsmisdaden. Hoewel niet expliciet vermeld, gaat dit onder meer over de Holocaust. In landen als Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk en België is dit reeds strafbaar. Vaak zijn de sancties strenger.

Landen als Groot-Brittannië, Ierland en de Scandinavische landen hadden lange tijd moeite met de gemeenschappelijke aanpak. Ze vreesden dat het recht op vrije meningsuiting uitgehold zou worden.

Om een compromis mogelijk te maken, heeft het Duitse voorzitterschap van de EU de nationale rechters uiteindelijk veel interpretatieruimte moeten laten. Zo zou negationisme enkel verplicht bestraft moeten worden ,,indien de verklaringen worden geuit op een wijze die dreigt aan te zetten tot geweld of haat jegens een groep mensen''.

Sommige waarnemers spreken dan ook van een louter ,,symbolische daad'' die geen obstakel zal vormen voor negationisten in pakweg Groot-Brittannië of Denemarken. Antiracismebewegingen bestempelden het voorstel eerder reeds als een ,,zwakke tekst'', die geen enkele versterkte bescherming biedt aan mensen die racistisch geïnspireerd geweld moeten ondergaan.

Litouwen en Letland hebben donderdag een parlementair voorbehoud aangetekend tegen de tekst. Ze eisten strafrechterlijke sancties voor de verheerlijking, ontkenning of banalisering van misdaden gepleegd door het Sovjetregime van Jozef Stalin, maar verscheidene andere lidstaten wensten daar niet op in te gaan.

De liberale fractieleider in het Europese Parlement, de Brit Graham Watson, noemt de hele oefening ,,absurd''. Het Europese kaderbesluit opent volgens hem de deur ,,voor historische controverses over de misdaden van het Stalinregime of de Armeense genocide''. ,,De EU moet niet wetgevend optreden over de geschiedenis'', vindt Watson.