De struikelblokken van Yves Leterme
Foto: photo news
Het jaar is voor Yves Leterme geëindigd zoals het was begonnen: in de grootst mogelijke verwarring. Op 20 maart legde hij de eed af als eerste minister, liefst negen maanden na de verkiezingen. Het is maar de vraag of Leterme aan dat premierschap al veel plezier heeft beleefd, zeker nu ook het Fortisdossier in zijn gezicht is ontploft. Het was een van de vele hinderpalen waarop hij in dit ‘annus horribilis’ is gebotst. De tien struikelblokken van Yves Leterme.
1 Fortis Yves Leterme werd bij het begin van de bankencrisis nog geprezen voor zijn daadkracht. Eindelijk regeert de regering, klonk het overal. Dat stak schril af tegen de communautaire impasse, die zonder een millimeter vooruitgang tot een zomerse crisis had geleid.

Langzaam verwaterde het positieve imago van Leterme in de bankcrisis, tot het dossier hem deze week – alweer – in zwaar onweer deed belanden. Topadvocaat Mischaël Modrikamen had een cruciale overwinning geboekt: het hof van beroep bevroor de verkoop van Fortis aan BNP Paribas omdat de rechten van de aandeelhouders wel degelijk waren miskend.

Leterme I gaat in cassatie. Maar de aanzwellende geruchten over de inmenging bij het gerecht door het kabinet-Leterme leidde tot de beruchte brief van de premier aan zijn collega van Justitie en partijgenoot Jo Vandeurzen. Daarin erkent hij vele telefoontjes van kabinetsleden met betrokkenen in de magistratuur. Van beïnvloeding zou geen sprake zijn.

De brief keert als een boemerang terug en brengt Letermes geloofwaardigheid nogmaals een zware klap toe.

2 Bankencrisis

De bankencrisis vormde ook voordien al een zware hindernis voor de premier. Ze doemde in volle kracht op toen premier Leterme nog maar nauwelijks de communautaire crisis en de breuk van zijn kartel had verteerd. Zowel Dexia als KBC hadden een kapitaalsinjectie van de overheid nodig.

Het duidelijkst liet de financiële crisis zich voelen bij Fortis. Er volgde eerst een gedeeltelijke nationalisatie, later werd het grootste deel van Fortis verkocht aan de Franse bank BNP Paribas. Bij elke tussenstap kwam het tot politieke hoogspanning.

3 Begroting

De financiële crisis sloeg over naar de gewone economie, met verlies van duizenden jobs. We beleven volop een recessie, waardoor de overheid alweer krap bij kas zit. In plaats van een overschot boekt de regering in 2009 zelfs een tekort van 1,8 procent.

Het door CD&V beloofde orthodoxe begrotingsbeleid is door de economische crisis volstrekt onhaalbaar geworden. Zowat iedereen acht een tekort verdedigbaar. Maar het beperkt nogmaals de budgettaire speelruimte van premier Leterme. De komende jaren beloven bovendien weinig beterschap.

4 Communautair

Op het communautaire front is het al een tijdje rustig. Maar het is een gewapende vrede. Zelfs al geraakt de dialoog tussen de gemeenschappen opnieuw opgestart, dan levert hij daarom nog geen concrete resultaten op. Komen die er niet, dan belandt de hele heisa weer op het federale niveau.

Tot wat zoiets kan leiden, hebben we gemerkt op 14 juli. Toen er maar geen schot kwam in de staatshervorming, bood Leterme op het koninklijk paleis zijn ontslag aan. De regering hing even aan een zijden draadje.

Als Vlaams minister-president Kris Peeters (CD&V) begin volgend jaar geen trofee binnenhaalt, blaast hij de dialoog op en is de crisissfeer binnen de kortste keren terug in de Wetstraat.

5 Kartel

Het gebrek aan communautaire vooruitgang leidde uiteindelijk toch tot een breuk in het kartel CD&V/N-VA. Vóór 14 juli was de N-VA een lastpost voor Leterme omdat Bart De Wever en de zijnen de premier dwongen tot zeer Vlaamsgezinde standpunten. Ná de kartelbreuk ontpopte de N-VA zich in ijltempo tot de scherpste oppositiepartij. De premier beseft het: bij elke communautaire stap vooruit, opzij of achteruit staan de scherpschutters van de N-VA voortaan klaar.

6 Congo

De Congolese president Joseph Kabila speelde geregeld stoorzender in de Belgische politiek. Een eerste keer toen hij maar niet persoonlijk aan de lijn wilde komen, zelfs niet toen premier Leterme zelf met Kinshasa belde om de vertroebelde relaties met onze vroegere kolonie te verbeteren. Dat was nodig nadat Karel De Gucht (Open VLD) iets te expliciet had gezegd wat hij van de Congolese leiders denkt.

Een tweede keer ontketende Kabila zowaar een stevige rel tussen Karel De Gucht en Charles Michel (MR), minister van Ontwikkelingssamenwerking. Dat Michel een blitzbezoek bracht aan Kabila op de luchthaven van Kinshasa vond De Gucht ‘deloyaal’. Die ruzie is nog altijd niet bijgelegd.

7 Asiel

De bevoegde minister Annemie Turtelboom (Open VLD) probeert al maanden criteria vast te leggen waaraan sans papiers moeten voldoen om toch in ons land te mogen blijven. Zonder resultaat. Joëlle Milquet (CDH) en Laurette Onkelinx (PS) houden er totaal andere principes op na en willen een veel ruimere regularisatie dan Turtelboom. Die stuurt dan weer aan op de mogelijkheid tot economische migratie.

Alleen de premier kan dit dossier nog oplossen, zegt Milquet intussen. Ook daarin slaagde Leterme nog niet. De dag dat er opnieuw asielzoekers in kranen kruipen om een verblijfsvergunning te eisen belandt het asielprobleem alweer op de regeringstafel.

8 Guy Verhofstadt

Nadat formateur Yves Leterme op 1 december 2007 de oranje-blauwe handdoek in de ring had gegooid, stuurde Albert II aftredend premier Guy Verhofstadt als ‘koninklijk depanneur’ de wei in. Door er de PS bij te halen kreeg Verhofstadt vrij snel een interim-regering op de been met Yves Leterme als vicepremier.

Het was voor Leterme een lichtjes gênante situatie: de ex-premier die van stal moest worden gehaald om zijn grootste tegenstander van tijdens de verkiezingscampagne alsnog in de Wetstraat 16 te krijgen. De schaduw van Verhofstadt hing net iets te nadrukkelijk over de start van Leterme I.

9 Gezondheid

Enkele weken voor hij van interim-premier Verhofstadt de fakkel zou overnemen deden bloedingen in het maag-darmstelsel Yves Leterme in het Leuvense ziekenhuis Gasthuisberg belanden. Het gebeurde uitgerekend op Valentijnsdag. Nog een geluk dat Letermes echtgenote zo alert reageerde, anders had de interne bloeding hem zelfs fataal kunnen zijn. In latere interviews erkende de premier dat hij ternauwernood aan de dood was ontsnapt.

Leterme moet het eigenlijk rustig aan doen van zijn dokters. Maar alleen al door de bankencrisis heeft Leterme een aantal nachten moeten doorwerken. De stress is nooit ver weg. De vraag is of Leterme geen roofbouw pleegt op zijn eigen gestel.

10 Reynders

MR-kopstuk Didier Reynders speelt het spel subtiel. Maar hij steekt geregeld met een soort pervers genoegen stokken in de wielen van Leterme. Bijvoorbeeld door FDF’er Olivier Maingain als stroman uit te sturen voor wat communautair gestook, al dan niet rond Brussel-Halle-Vilvoorde of de drie Franstalige kandidaat-burgemeesters in de Brusselse rand.

Herinner u ook hoe Reynders begin dit jaar plots in twijfel trok of Yves Leterme wel premier mocht worden. Reynders heeft nooit verteerd dat de PS tot de regering is mogen toetreden. Hij blijft loeren op een kans om ooit toch nog zelf premier te worden.

U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig