SAN FRANCISCO - De energiebesparende stroomafsluitingen in de Amerikaanse staat Californië zijn gisteravond voorlopig stopgezet. Ze kunnen evenwel als gevolg van de energiecrisis elk moment worden hervat.
Gisteren is in noordelijk en centraal Californië districtsgewijs de stroom tussen de zestig en negentig minuten afgesloten om energie te sparen. Het was voor het eerst dat deze noodmaatregel er is toegepast sinds de Tweede Wereldoorlog.

De regering in Sacramento heeft gisteren een noodwet uitgevaardigd die het mogelijk maakt dat de staat ingrijpt door zelf direct aan consumenten stroom te verkopen.

Onder de gebieden waar de stroom tijdelijk werd afgesloten was Silicon Valley, het centrum van de 'high-tech' industrie, die zo veel stroomverslindende producten voortbrengt. Honderdduizenden huishoudens en bedrijven zaten woensdag enige tijd zonder stroom. Stoplichten vielen uit en liften bleven steken. Met name inwoners van Sacramento, San Francisco en San Jose werden getroffen.

Niet nieuw

Californië kampt al jaren met energietekorten. De staat heeft om het milieu te ontzien, afgezien van de bouw van nieuwe energiecentrales terwijl de vraag naar energie sterk toeneemt. Al tien jaar lang is er geen centrale meer bijgekomen.

De crisis is de laatste tijd erger geworden door koud weer, lopende reparaties aan energiecentrales en de gevolgen van de deregulering van de energiesector. Vier jaar geleden werd de energiesector 'gedereguleerd'.

De energieprijzen zijn sterk gestegen, maar de elektriciteitsbedrijven kunnen de ontwikkelingen niet bijbenen met hun huidige netwerk en mogen wettelijk de nieuwe 'marktprijzen' niet zonder meer doorberekenen. Ze zijn in ernstige moeilijkheden geraakt. Zo ernstig dat energieleveranciers liever niet meer willen leveren omdat ze bang zijn met onbetaalde rekeningen achter te blijven.

Bovendien zorgt de bijzonder koude en droge winter ook voor problemen bij waterkrachtcentrales in de staten Oregon en Washington. De kou drijft de vraag naar energie op en de droogte drukt de capaciteit van de waterkrachtcentrales.

Politiek

De federale minister van Energie, Bill Richardson, kan donderdag beslissen of hij een noodverordening uitvaardigt om ook gasbedrijven te dwingen aan Californië te leveren. Op 23 januari beval Richardson dat leveranciers van andere energiebronnen Californië moeten blijven voorzien. Hij wil nu maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat deze bedrijven dat ook daadwerkelijk doen.

De gouverneur van Californië, Gray Davis, heeft het afgelopen weekeinde opnieuw om federaal ingrijpen gevraagd, nadat tal van gasbedrijven hadden geweigerd op krediet aan Californische afnemers te leveren. Een oplossing is nog lang niet inzicht. De elektriciteitsbedrijven kopen al geruime tijd energie in voor veel meer geld dan ze wettelijk in de prijzen voor de consument mogen doorberekenen. Ze hebben minstens tien miljard dollar schuld opgebouwd die ze zonder bijzondere regelingen niet kunnen betalen.

De energieleveranciers anderzijds willen hun uit de pan rijzende marktprijzen. Het ontbreken van overeenkomsten voor de lange termijn lijkt de problemen van de elektricteitsmaatschappijen als maar groter te maken.