BRUSSEL - Bulgarije en Roemenië hebben de toetredingsonderhandelingen met de Europese Unie met succes afgerond. De regeringsleiders van de EU zullen de toelating van de twee Balkanlanden in 2007 waarschijnlijk later deze week goedkeuren. De toetredingsverdragen zouden dan in april getekend kunnen worden.

De toetreding per 1 januari 2007 is nog niet helemaal zeker. Beide toetredingsverdragen bevatten ,,superwaarborgclausules'' waardoor de toetreding tot 2008 kan worden uitgesteld als niet aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Met name aan Roemenië worden op het gebied van rechtspraak en antitrustmaatregelen extra eisen gesteld.

EU-instellingen op zoek naar Cyrilische toetsenborden

,,In de Europese instellingen zijn er vandaag nog ruim onvoldoende Cyrilische toetsenborden.'' Dit is volgens een grappende Bulgaarse minister van Buitenlandse Zaken, Solomon Passy, één van de zaken die nog moet geregeld worden, voor Bulgaarse toetreding.

Het alfabet dat de Bulgaren gebruiken, is niet de grootste taak die hen nog wacht. Van Europa kreeg de minister dinsdagmorgen zeer duidelijk te horen dat er nog veel moet gebeuren in de strijd tegen corruptie en georganiseerde misdaad. Het hele justitie-apparaat moet nog versterkt worden. De Roma-zigeuners moeten beter behandeld worden.

Toch zal Europa Bulgarije het leven niet moeilijk maken. Op 17 juni zijn er in Bulgarije verkiezingen en de huidige regering zou graag het toetredingsverdrag voor de ontbinding van het parlement op 17 mei, laten ratificeren. Europa is bereid spoed te zetten achter de vertaling van de tekst in alle officiële talen (20).

Minister Passy stelt dat Bulgarije al 95 procent van het werk nodig voor toetreding heeft gedaan, en dat voor het resterende deel een actieplan is uitgewerkt. Hij twijfelt er niet aan dat Bulgarije op 1 januari 2007 zal toetreden tot de Unie.

Ook Roemenië zal moeten zwoegen

Roemenië is een veel groter probleem. De Europese Commissie heeft zelfs geadviseerd om de onderhandelingen over de concurrentieregels nog niet af te sluiten. De lidstaten echter hebben wel afgerond. Roemenië mag lid worden begin 2007, tenzij nagelaten wordt de economie te liberaliseren. Met een soepele procedure kan een jaar uitstel opgelegd worden.

De Roemeense minister van Buitenlandse Zaken Mircea Geoana wijt de problemen aan feit dat Roemenië een groot en complex land is, met nog een zware communistische erfenis. Wel is er brede maatschappelijke consensus om toe te treden tot Europa.

Zoals Bulgarije heeft Roemenië problemen met corruptie, criminaliteit en de achterstelling van Roma. Daarbovenop komen te zwakke milieuregels. Het grootste probleem voor Europa is echter de onvoldoende vrije concurrentie.

De nieuwe president, Traian Basescu, had tijdens zijn kiescampagne gezegd dat hij met Europa opnieuw zou gaan onderhandelen over het akkoord dat Roemenië met Europa sloot over de overgang naar een echt vrije markteconomie. Het gaat dan voornamelijk over het blootstellen aan concurrentie van zes grote staalfabrieken.

Minister Geoana (lid van de regering van Basescus rivaal Nastase) verdedigt echter dat akkoord. Hij stelt dat Europa meer geld dan ooit heeft toegezegd aan Roemenië, ter voorbereiding van lidmaatschap. Dan zijn duidelijke engagementen aan Roemeense zijde normaal. Volgens de huidige Roemeense regering moet het land sowieso al die (harde) hervormingen doorvoeren en zal Basescu dat snel ontdekken. Roemenië zal dan ook haar uiterste best doen om samen met Bulgarije toe te treden.

Verhofstadt: ,,EU zal zich onvermijdelijk blijven uitbreiden ''

De Europese Unie zal zich onvermijdelijk blijven uitbreiden en zal in de toekomst een dertigtal lidstaten tellen. Dat heeft premier Guy Verhofstadt dinsdag verklaard in de parlementaire adviescomité voor Europese aangelegenheden naar aanleiding van de nakende EU-top over Turkije.

Donderdag beslissen de staatshoofden en regeringsleiders van de EU over de opening van toetredingsonderhandelingen met Turkije. Kamerlid Francis Vanden Eynde van het Vlaams Belang wou weten waarom dat land wel onderhandelingen mag aanknopen, terwijl ,,echt Europese landen als Oekraïne'' vooralsnog geen perspectief krijgen.

De uitbreiding van de Europese Unie zal zich voortzetten in de richting van het zuidoosten van Europa, antwoordde Verhofstadt. In 2007 treden Bulgarije en Roemenië tot de club toe en dan is het de beurt aan de landen van voormalig Joegoslavië, zoals Kroatië, Bosnië, Servië-Montenegro en Macedonië.

Over Oekraïne sprak de premier niet. Wel verdedigde hij meer dan een uur de steun van de Belgische regering voor de opening van de onderhandelingen met Turkije. Dat standpunt stuit op kritiek bij de Vlaamse oppositie.

Kamerlid Herman Van Rompuy (CD&V) is van oordeel dat Turkije de democratische criteria van de Europese Unie nog niet volledig kan inlossen. ,,Indien men een unie wil vervoegen die gebaseerd is op waarden'', zo stelde Van Rompuy, ,,volstaat het niet vooruitgang te boeken. Men moet echt klaar zijn.''

Van Rompuy leverde ook kritiek op het veelgehoorde argument dat Turkije als EU-lidstaat een voorbeeldfunctie in de islamitische wereld kan vervullen. ,,Turkije is sedert decennia een lekenstaat, maar dat heeft de naburige landen niet beïnvloed'', aldus de christen-democraat. Volgens Verhofstadt zal de Turkse toenadering tot Europa dan weer wel een debat op gang brengen in Arabische landen.