Tsjechische en Ierse regeringspartijen zwaar afgestraft (update)
De partij van de Tsjechische president Vaclav Klaus doet het volgens de exit-polls uitstekend Foto: afp
PRAAG - In Tsjechië zijn de regeringspartijen zwaar afgestraft bij de Europese verkiezingen, zo blijkt uit de exit polls. De centrum-linkse coalitie van premier Vladimir Spitla haalt maar 21 procent van de stemmen. Grote overwinnaars zijn het Democratisch Burgerforum (ODS) van Vaclav Klaus, goed voor 30 procent van de stemmen, en de voormalige communisten (KSCM), goed voor 17 procent. Ook in Ierland krijgt de regeringspartij klappen.
De Tsjechen hebben zaterdag hun Europese parlementsleden gekozen, net als de inwoners van Italië, Litouwen, en Malta. Voor de Litouwers en de Maltezen zijn deze Europese verkiezingen trouwens een primeur. In de meeste landen zijn de Europese verkiezingen in de eerste plaats een test voor de nationale regeringen.

In Tsjechië werd die regering dus afgestraft. De sociaal-democratische partij (CSSD) van premier Vladimir Spitla haalt slechts 11 procent van de stemmen, tegen 30,2 procent tijdens de nationale verkiezingen van juni 2002. In een eerste reactie zei Spidla dat hij niet aan ontslag denkt. Volgens hem is het niet abnormaal dat de regeringspartijen halverwege de legislatuur kritisch worden beoordeeld.

Daarnaast stelde Spidla dat de lage opkomst (amper 27 procent) een bijkomende reden was waarom de regeringspartijen achteruit boerden. Zowel ODS als KSCM hebben volgens Spidla een bijzonder trouw kiespubliek.

De ODS staat als een Eurosceptische partij bekend. Ook het boegbeeld Vaclav Klaus heeft zich nooit met pleidooien voor meer Europese intergratie onderscheiden. Toch zal ODS in het parlement bij de Europese Volkspartij (EVP) van Jean-Luc Dehaene plaatsnemen. De ODS-standpunten leunen dicht bij die van de Britse Tories aan.

De KSCM-verkozenen zullen als voormalige communisten bij de radicaal-linkse fractie plaatsnemen. Voor alle duidelijkheid: de Tsjechische kiesuitslag is niet officieel. De definitieve uitslag wordt pas op zondagavond vrijgegeven.

Zetel voor Sinn Fein?

Het Ierse voorzitterschap van de Europese Unie heeft de Fianna Fail, de partij van premier Bertie Ahern, niet voor een nederlaag kunnen behoeden. Volgens de exit polls haalt Fianna Fail bij de Europese verkiezingen slechts 33 procent van de stemmen: een daling met 6 procent.

De blikvanger van deze Europese kiesstrijd zou wel eens de winst van Sinn Fein, dat nauwe banden met de Ira heeft, kunnen zijn. De partij zou circa 10 procent van de stemmen hebben binnengehaald. Of dat voldoende is om een zetel in het Europees parlement te halen, is nog niet duidelijk.

De Europese verkiezingen werden deze keer aan lokale verkiezingen en aan een referendum over de Ierse nationaliteit gekoppeld. De regering wil de Ierse nationaliteitsverwerving minder gemakkelijk maken. Volgens de huidige regeling krijgt iedereen die in Ierland geboren is de Ierse nationaliteit. Om die reden zouden vele buitenlandse vrouwen in Ierland bevallen, zodat hun kind automatisch de Ierse nationaliteit heeft. Naar verluidt zouden 76 procent van de Ierse kiezers dit regeringsvoorstel hebben goedgekeurd.

SMS-jes van Berlusconi

In Italië duurt de stemming tot zondag. Net als in de meeste EU-landen is de verkiezing er een populariteitstest voor premier Silvio Berlusconi. Net als onze premier staat Berlusconi op de lijst, maar zal hij niet in het Europees Parlement zetelen. Berlusconi heeft vandaag nog aan zo'n 30 miljoen Italianen een sms-berichtje gestuurd waarin hij hen oproept te gaan stemmen. De tegenstanders van Berlusconi vinden dat een inbreuk op de privacy. Volgens Forza Italia, de partij van de Italiaanse premier, diende het berichtje enkel als geheugensteuntje.

Nog opmerkelijk is dat ook Romano Prodi, de voorzitter van de Europese Commissie, zich in de verkiezingsstrijd werpt. Italië heeft 78 zetels in het Parlement; negen minder dan in de vorige legislatuur.

Negen zetels: dat is precies het aantal dat in Litouwen te verdelen valt. In Malta, de kleinste lidstaat, zijn er dat vier. Het Europees Parlement telt 732 leden.