KABUL/ISLAMABAD - De Noordelijke Alliantie, is vrijdag naar eigen zeggen de noordelijke, strategische stad Mazar-i-Sharif binnengetrokken. Alliantie-commandant Dostum zei tegen de Amerikaanse zender CNN dat onder zijn aanvoering 2000 strijders de zuidelijke stadsgrenzen zijn overgetrokken.
Een woordvoerder van Dostum verklaarde vrijdagavond laat dat de stad ,,volledig was bevrijd''. De gewapende Afghaanse oppositie beweert ook de hele provincie Sar-i-Pol ten zuiden van Mazar-i-Sharif te hebben veroverd. Volgens de minister van Binnenlandse Zaken van de Alliantie, Yunis Qanuni, werd het gebied zaterdagmorgen veroverd.

De bewindsman zei dat de stad Hairatan aan de grensrivier Amu Darya in handen van de oppositietroepen is gevallen. De grens is nog steeds gesloten, aldus Qanuni. Hij hoopt dat die spoedig open kan. De rivier waar Hairatan aan ligt, vormt de grens met de voormalige Sovjetrepubliek Oezbekistan.

De strijdkrachten van de Noordelijke Alliantie hebben zaterdag naar eigen zeggen ook de provincie Samangan veroverd op de Taliban. De troepen van het regime in Kabul zouden weinig weerstand hebben geboden in het gebied dat grenst aan Tadzjikistan. De Talibanmilities zouden zich hebben teruggetrokken in zuid-oostelijke richting.

Strijd om Kabul

Aan het front ten noorden van Kabul was vrijdag ook sprake van oprukkende Alliantietroepen. Met luchtsteun van de Amerikanen trokken vrijdag honderden strijders en zeker vier tanks op richting de hoofdstad. Ze zouden vooral uit zijn op de verovering van een belangrijke luchthaven ten noorden van Kabul. Berichten als zou een offensief al vrijdagavond ophanden zijn, werden later tegengesproken.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Powell heeft de Alliantie gevraagd af te zien van de inname van de hoofdstad. Hij zei vrijdag dat zij na het binnentrekken mogelijk in conflict raakt met de inwoners van Kabul. De minister wees erop dat het leger van de Noordelijken voor een groot deel bestaat uit etnische Tadzjieken en Oezbeken, terwijl de meeste inwoners van Kabul Pathanen zijn. De verschillende Afghaanse stammen zijn onderling sterk verdeeld.

Powell zou het wel zinvol vinden als de Noordelijken het de Talibanstrijders in Kabul zo moeilijk maken, dat het voor die groepering niet aantrekkelijk meer is in de hoofdstad te blijven. Na het vertrek van de Taliban dient er volgens de Amerikaanse bewindsman een interim-bestuur in Kabul te komen waarin de verschillende etnische groepen zijn vertegenwoordigd.

Taliban erkent verlies

De minister van Defensie van het Afghaanse Talibanregime heeft zaterdag het verlies van de strategische stad Mazar-i-Sharif in het noorden van het land toegegeven. De stad werd vrijdag veroverd door de oppositionele Noordelijke Alliantie. ,,Ja, Mazar is verloren'', aldus minister Abaidullah Akhund. ,,De stad en het vliegveld zijn in handen van de oppositie. Onze troepen zijn nu in Tangi Tashgurghan''. Deze stad ligt op ongeveer 60 kilometer ten oosten van Mazar-i-Sharif.

Bevestiging Pentagon

Een hoge functionaris van het Amerikaanse ministerie van Defensie heeft op voorwaarde van anonimiteit bevestigd dat Mazar-i-Sharif door de oppositie is veroverd. De Noordelijke Alliantie zou de hele stad in handen hebben en de strijdmacht van de Taliban zou uiteen zijn gevallen en velen zouden overlopen. De zegsman baseert zich op rapporten van Amerikaanse troepen ter plaatse en luchtverkenningsmateriaal.

Het Pentagon, dat eerder op de dag hevige bombardementen liet uitvoeren op Talibanstellingen rond de stad, sprak vrijdagavond van gevechten in de stad, maar wilde de verovering nog niet officieel bevestigen. De Britse premier Blair sprak van ,,substantiële vooruitgang'' in Mazar-i-Sharif. De Taliban zouden zich volgens het Japanse persbureau Kyodo intussen hergroeperen voor een tegenoffensief in Mazar-i-Sharif.

Gesneuvelden

Volgens Dostum zijn ongeveer negentig Talibanstrijders gesneuveld. Later vrijdag sprak zijn woordvoerder van ,,vele'' doden onder de Taliban. Zo'n 250 anderen zouden gevangen zijn genomen. De Taliban zouden nauwelijks weerstand hebben geboden.

Het Japanse persbureau Kyodo meldde op basis van bronnen bij de Alliantie dat Talibanstrijders, naar verluidt vooral Arabieren, op grote schaal de stad zijn ontvlucht. Dostum zegt zelf 28 mensen te hebben verloren.

Doorbraak in strijd

De inname door de Noordelijke Alliantie van Mazar-i-Sharif zou een uiterst belangrijke doorbraak zijn in de strijd en een flinke opsteker voor de Amerikanen en de Britten. De Amerikaanse strijdkrachten hebben de afgelopen periode geregeld bombardementen uitgevoerd rond Mazar-i-Sharif om een opmars van de gewapende oppositie mogelijk te maken. De Taliban namen de stad in augustus 1998 in.

Wie Mazar-i-Sharif controleert, controleert ook een belangrijke aanvoerroute vanuit Oezbekistan en Tadzjikistan. De grens naar Oezbekistan werd na de inname van de stad door de Taliban in 1998 gesloten. In Mazar-i-Sharif, een heilige plaats voor sjiitische moslims, wonen naar schatting zo'n 130.000 tot 200.000 mensen. Velen zijn naar verluidt op de vlucht geslagen voor de aanhoudende bombardementen.

Demonstratie Pakistan

Ongeregeldheden in de Pakistaanse stad Karachi hebben vrijdag zeker vier mensen het leven gekost. De politie zette traangas in tegen demonstranten die betoogden tegen de Amerikaanse aanvallen op Afghanistan. Duizenden mensen hadden in de miljoenenstad gehoor gegeven aan de oproep van de 'Raad ter verdediging van Afghanistan' om te demonstreren en te staken. Die raad wordt gevormd door radicale moslimpartijen.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) vreest intussen voor de uitbraak van epidemieën in Afghanistan na het intreden van de winter. WHO-coördinator Mohamed Jama zei vrijdag dat het onder winterse omstandigheden niet mogelijk is de Afghanen de hulp te bieden die ze zo hard nodig hebben.