'14 landen werkten mee aan CIA-vluchten’
PARIJS - Veertien Europese landen hebben meegewerkt aan het clandestiene transport van terreurverdachten door de Amerikaanse inlichtingendienst CIA. Bovendien zijn in twee van deze landen, Roemenië en Polen, waarschijnlijk verdachten achtergelaten. Dat stelt de Zwitserse senator Dick Marty, die het bestaan van geheime, door de CIA gerunde gevangenissen voor terreurverdachten in Europa onderzoekt voor de Raad van Europa, in een woensdag verschenen rapport.
De andere landen zijn Groot-Brittannië, Duitsland, Italië, Zweden, Bosnië, Macedonië, Turkije, Spanje, Cyprus, Ierland, Griekenland en Portugal. De veertien landen vormden volgens Marty met de CIA ,,een web van mensenrechtenschendingen’’. ,,Het is inmiddels duidelijk dat de autoriteiten in verschillende Europese landen actief met de CIA meewerkten aan deze onwettige activiteiten. Andere landen negeerden ze (de activiteiten, nvdr) welbewust, of wilden het niet weten’’, schrijft Marty.

In het rapport staan geen concrete bewijzen en volgens Marty is meer onderzoek geboden. Hij baseert zijn bevindingen voornamelijk op vluchtgegevens die zijn verstrekt door Eurocontrol, de Europese organisatie voor veiligheid in het luchtverkeer, getuigenissen van mensen die zeggen door de CIA te zijn ontvoerd en per vliegtuig naar onbekende locaties te zijn getransporteerd en de uitkomsten van onderzoeken die zijn uitgevoerd in individuele landen.

,,Zelf al is bewijs, in de klassieke betekenis van het woord, nog niet voorhanden, een aantal coherente en samenvallende elementen wijst erop dat in Europa inderdaad dergelijke geheime detentiecentra bestonden’’, schrijft Marty in zijn 67 pagina’s tellende rapport. Hij concludeert dat verschillende landen toestonden dat de CIA hun burgers ontvoerde en dat andere landen hun luchtruim voor de CIA openstelden of de ogen sloten voor twijfelachtige activiteiten van de Amerikaanse inlichtingendienst op hun grondgebied.

Roemenië en Spanje verwerpen rapport

Roemenië en Spanje ontkennen dat ze ook maar in het minst medeplichtig waren aan de illegale uitleveringen van vermoede terroristen aan de CIA. Volgens Boekarest zijn er geen ,,bewijzen'', alleen ,,vermoedens''. Ook Polen heeft furieus gereageerd op de conclusies van het Marty-rapport.

Premier Marcin Marcinkiewicz zei dat het om ,,lasterpraat gaat die op geen enkel feit berust.'' Nadien zei de woordvoerder van de regering dat ,,het dossier voor Polen definitief gesloten is''.

De Gucht wil volledige duidelijkheid

In een eerste reactie over de illegale CIA-activiteiten vraagt minister van Buitenlandse Zaken Karel De Gucht dat Polen en Roemenië klare wijn over de illegale detentiecentra verschaffen.

,,Er zijn ernstige aanwijzingen dat er vreemde dingen gebeurden, bijgevolg moet er volledige duidelijkheid komen'', aldus De Gucht die eraan toevoegde dat hij de kwestie maandag op de Raad van de ministers van Buitenlandse Zaken ter sprake zal brengen.

Hoe Polen en Roemenië klaarheid in de omstreden kwestie moeten brengen, is voor De Gucht nog niet volledig duidelijk. ,,Ik sluit echter niet uit dat er een Europees onderzoek moet komen'', zei de minister. ,,De Europese Unie is een gemeenschap van waarden en dat heeft consequenties''.