A.F.Th. wint AKO Literatuurprijs
A.F.Th. van der Heijden heeft met ‘Het schervengericht’ zijn tweede AKO Literatuurprijs gewonnen. Een ruzie met Arnon Grunberg beheerste vooraf de berichtgeving.
A.F.Th. van der Heijden had vorige week aangekondigd dat hij niet met Arnon Grunberg in één zaal wilde zitten tijdens de uitreiking van de AKO Literatuurprijs. De aanleiding voor het dispuut tussen de twee literatoren was een column van Grunberg in Humo, waarin Grunberg de novelle Mim van A.F.Th. afdeed als ‘een typografische kwestie’ en de auteur ‘een verwarde kabbalist’ noemde.

Van der Heijden kon zijn reactie niet in Humo kwijt en schreef dan maar een opiniestuk in HP/De Tijd. Hij had het over ‘een smerig soort hooliganisme’, ‘vitriool’ en ‘karaktermoord’. Daarop schreef Grunberg in Humo dat van der Heijden ziek was en zorg nodig had. Omdat zijn familie in dit stuk werd betrokken, liet Van der Heijden weten dat hij niet aan één tafel wenste te zitten met Grunberg. De organisatie van de AKO literatuurprijs bezorgde de schrijver en zijn familie meteen een aparte ruimte in Paleis Het Loo in Apeldoorn, waar de prijsuitreiking plaatsvindt, en haastte zich om eraan toe te voegen dat hij daar niét kon worden bezocht: ‘het is niet zo dat mensen tussen de ruimte en de grote zaal heen en weer kunnen lopen’.

Uiteindelijk haalde Grunbergs Tirza geen dubbelslag door in hetzelfde jaar de Libris en de AKO te winnen. Nochtans tipten de meeste bookmakers op ‘recordwinnaar’ Grunberg. Op de Wikipedia-pagina over de prijs stond Grunberg bijvoorbeeld al als winnaar van 2007 vermeld.

Het schervengericht is de tweede AKO Literatuurprijs voor Van der Heijden, die hem in 1997 ook won voor Onder het plaveisel het moeras. Hij was dat jaar overigens nog een keer genomineerd, met de roman Het hof van barmhartigheid. Grunberg was één keer meer genomineerd dan A.F.Th., als de roman Gstaad 95-98 wordt meegerekend, die hij schreef onder het pseudoniem Marek van der Jagt. Hij won de AKO Literatuurprijs in 2004 voor De asielzoeker en in 2000 voor Fantoompijn.

Het schervengericht is een bejubelde turf in de cyclus Homo Duplex. De lezer hoeft De Movo tapes en Drijfzand koloniseren, de andere titels uit de reeks, niet gelezen te hebben om Het schervengericht te volgen. Wel handig om te weten is dat een van de vertellers de god Apollo is. Die werkt als cipier in de gevangenis waar een regisseur een voorarrest uitzit voor seksuele betrekkingen met een minderjarige en oog in oog komt te staan met de moordenaar van zijn zwangere vrouw — een verwijzing naar de moord op de actrice Sharon Tate door Charles Manson in 1969.

A.F.Th. vermengt in het boek fictie en feiten. De climax van het boek is het verblijf in de isoleercel van de regisseur. In het donker stelt hij zich de laatste uren van zijn hoogzwangere vrouw voor en de laatste adem van zijn ongeboren kind, ‘de eenzaamste twintig minuten uit de geschiedenis van de mensheid’.

Behalve A.F.Th. en Grunberg stonden nog vier boeken op de toplijst — de jury van de AKO Literatuurprijs heeft een hekel aan de Engelse woorden ‘shortlist’ en ‘longlist’ en gebruikt consequent ‘toplijst’ en ‘tiplijst’. Dimitri Verhulst was genomineerd met Mevouw Verona daalt de heuvel af — vorig jaar haalde hij de finale met De helaasheid der dingen. De andere finalisten waren Heb lief en zie niet om van Willem G. van Maanen, Ararat van Frank Westerman en Transito van Joost Zwagerman. De prijs wordt beloond met 50.000 euro.