GENEVE - De slotverklaring en het actieplan tegen racisme die het resultaat zijn van de VN-conferentie in september 2001 in Durban zijn eindelijk klaar. Maandenlang werd er gebakkeleid over de vraag of de overeengekomen paragrafen over slavenhandel ook in het actieplan moesten komen. Uiteindelijk is dat niet echt het geval.
De publicatie werd opgehouden door "een verschil van mening of perceptie over een aantal paragrafen in de tekst die kort voor het slot van de conferentie werd voorgesteld", aldus mensenrechtencommissaris Mary Robinson in een communiqué. De slotverklaring en het actieplan gaan nu voor goedkeuring naar de algemene vergadering van de Verenigde Naties.

De Afrikaanse landen vroegen dat de compromisformule over de slavenhandel niet alleen in de politieke verklaring maar ook in het actieplan zou worden opgenomen. Europa en de westerse landen zagen de paragrafen liever niet opduiken in het "operatieve" deel van de documenten, omdat ze vrezen voor mogelijke schadeclaims voor het historische leed dat de Afrikanen werd aangedaan. Uiteindelijk zijn de paragrafen in een inleiding tot het actieplan beland.

In Durban vroegen de Afrikaanse landen aanvankelijk excuses en compensaties voor het verleden van kolonialisme en slavernij. Mede door kunst- en vliegwerk van het Belgische EU-voorzitterschap kwam het tot een compromistekst waarin landen worden "opgeroepen" zich of te excuseren, te verontschuldigen of hun spijt uit te drukken en waarin wordt gesteld dat slavernij een misdaad tegen de menselijkheid is "en altijd als dusdanig had moeten worden beschouwd".

Op die manier heeft Europa kunnen vermijden dat de historische transatlantische slavenhandel een misdaad tegen de mensheid werd genoemd. Van compensaties is dus geen sprake, wel wordt een lijst van "herstelmaatregelen" genoemd waardoor rijke landen ontwikkelingslanden kunnen helpen de gevolgen van het verleden te boven te komen.

Praktisch komt het erop neer dat het verleden van kolonialisme en slavernij politiek wordt veroordeeld, maar dat het actieplan geen expliciete compensatiemaatregelen voorziet om het aangedane onrecht te vergoeden.

U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig