Minister-president Jan-Peter Balkenende richtte zich in een speech toe op de familie van Bernhard. In een verklaring die rechtstreeks door televisie en radio werd uitgezonden sprak zijn deelneming uit aan de koninklijke familie, die "opnieuw geconfronteerd worden met een groot verdriet". "Op dit verdrietige moment richt ik mij op de mensen die het dichtst bij hem stonden." De premier wenste hen kracht toe bij hun verlies.

Balkenende noemde Bernhard een "unieke persoonlijkheid", die grote betrokkenheid toonde bij het Nederlandse verzet in de Tweede Wereldoorlog. Dankzij de prins, zo zei Balkenende, is de periode na de oorlog ordelijk verlopen.

Balkenende herinnerde ook aan de Lockheedaffaire in 1976, een moeilijke periode voor de prins. "Het tekent hem dat hij zich ook daarna met enthousiasme en optimisme is blijven inzetten voor de Nederlandse samenleving."

"Prins Bernhard was een man die genoot van het leven. Een vitale man die op zeer hoge leeftijd nog actief was", aldus nog Balkenende.

Voorzitter Weisglas heeft woensdag om 21.30 uur de vergadering van de Nederlandse Tweede Kamer stopgezet wegens het overlijden van prins Bernhard. Hij deed dat nadat hij een korte verklaring had voorgelezen. De Kamer zal niet meer vergaderen tot na de herdenking van de prins. Wanneer die plaatsvindt is nog niet bekend.

Weisglas zei dat prins Bernhard in gedachten zal blijven als iemand "met grote betrokkenheid bij de Nederlandse samenleving en persoonlijke inzet voor ons land, gedurende vele decennia". Ook gaf de Tweede-Kamervoorzitter blijk van zijn medeleven met koningin Beatrix en de overige leden van de koninklijke familie.


'Bijzonder'

"Prins Bernhard was een bijzonder man met een bijzonder leven. Hij heeft voor veel mensen veel betekend, vooral voor mensen die de oorlog hebben meegemaakt maar ook zeker voor vele anderen." Dat zei vice-premier en minister van Bestuurlijke Vernieuwing De Graaf woensdagavond in een eerste reactie op het overlijden van de prins.

De Graaf is droevig over zijn overlijden maar wijst op zijn gezegende leeftijd. Volgens hem was prins Bernhard een vrije geest, zeker in een later deel van zijn leven. "Niet alles is goed verlopen maar veel mensen zullen met respect en bewondering terugkijken op zijn leven", aldus De Graaf.

Kleurrijk

Met het overlijden van prins Bernhard verliest Nederland "een kleurrijke prins met een veelbewogen leven die op eigen wijze woelige periodes in de monarchie te boven is gekomen."

Volgens de Tweede-Kamerfractie en het bestuur van de PvdA zal de prins "voor velen het symbool blijven van het verzet tegen de Duitse bezetting."

Ook roemt de PvdA de inzet van de prins bij de wederopbouw van Nederland en het natuurbehoud in de wereld.

CDA bedroefd

Het CDA is bedroefd over het overlijden van prins Bernhard en is in gedachten en gebed bij koningin Beatrix, zijn andere kinderen en de rest van de koninklijke familie. De christen-democraten hebben respect voor de wijze waarop de prins zijn leven in dienst heeft gesteld van Nederland.

CDA-fractievoorzitter Verhagen memoreert de "enorm belangrijke rol" die de prins vooral tijdens de oorlogsjaren heeft gespeeld. "Hij was in die moeilijke tijd een grote steun voor veel Nederlanders." De CDA-voorman prijst ook de warme en betrokken band die de prins na de oorlog onderhield met de veteranen uit de oorlog. "Hij was de prins van de veteranen", aldus Verhagen woensdagavond in een eerste reactie.

Ook wijst hij op de onvermoeibare inzet van prins Bernhard voor het behoud van kostbare natuurgebieden als voorzitter van het Wereldnatuurfonds. "Verder liet de prins zich kennen als een markante persoonlijkheid met uitgesproken opvattingen. Zijn onverzettelijkheid en humor hielden hem ook in moeilijke periodes op de been", aldus het CDA.

'Symbool van hoop'

Volgens fractievoorzitter Halsema van GroenLinks verliest Nederland met de dood van prins Bernhard "een markante persoonlijkheid en een symbool van hoop tijdens de Duitse bezetting".

Maar de prins was volgens Halsema ook omstreden wegens zijn rol in de Lockheed-affaire. "Wij leven mee met de koningin en zijn andere kinderen en zijn klein- en achterkleinkinderen", aldus Halsema woensdagavond.

'Groot verlies'

Het overlijden van prins Bernhard is "een groot verlies voor de samenleving want prins Bernhard had grote verdiensten", aldus minister Remkes (Binnenlandse Zaken) woensdag direct na de bekendmaking van de dood van de prins.

"Aan de ene kant heeft hij zich ingezet voor de publieke zaak en andere belangen van Nederland, aan de andere kant was het een mens die als mens geleefd heeft." Remkes vermoedt dat de prins van het leven heeft genoten. "Dat was wel de uitstraling die hij had."

Remkes was in de plenaire zaal van de Tweede Kamer voor de behandeling van de begroting van Binnenlandse Zaken toen Weisglas het overlijden van de prins bekendmaakte.

'Markant'

D66 bestempelt het overlijden van prins Bernhard als "het verlies van een markante persooonlijkheid. Dat stemt droef. Zo'n driekwart eeuw heeft hij een belangrijke rol gespeeld in de Nederlandse samenleving. Hij was een toegewijd pater familias".

Volgens D66 was de prins iemand die uitersten in zich verenigde: als fervent jager en hartstochtelijk beschermer van de natuur. "Hij maakte een moeilijke periode door tijdens de Lockheed-affaire, waarna hij op karaktervolle wijze is teruggekeerd in het publieke leven." D66 wenst de koningin, de koninklijke familie en de vrienden van de prins veel kracht toe.

Onvergetelijk

De ChristenUnie-fractie in de Tweede Kamer denkt terug aan prins Bernhard als "een markante en strijdbare persoonlijkheid". Hij is "vooral onvergetelijk als de prins die in de Tweede Wereldoorlog op allerlei fronten vocht voor de vrijheid van het land dat zijn tweede vaderland was".

De ChristenUnie wijst ook nog op de inspanningen die de prins verrichtte voor natuur en cultuur, bij respectievelijk het Wereld Natuur Fonds en het Prins Bernhard Cultuur Fonds.

Verder was hij "een markante persoonlijkheid met uitgesproken opvattingen, die soms leidden tot enige maatschappelijke opwinding". De ChristenUnie brengt de affaires rond Greet Hofmans en vliegtuigfabrikant Lockheed in herinnering, maar voegt eraan toe dat "de hartelijke relatie tussen volk en vorstenhuis" hiertegen bestand was.

Zware slag voor familie

De SGP noemt het overlijden van prins Bernhard een zware slag voor de koninklijke familie en Nederland. "De prins-gemaal stond meer dan een halve eeuw op de bres voor nationale belangen. Daarnaast maakte hij zich sterk voor de bescherming van de natuur", aldus de SGP-fractie in een verklaring.

De fractie wijst op de bijzondere band die het Nederlandse volk met prins Bernhard opbouwde waardoor hij een nationale figuur werd. "Voor veteranen weegt het verlies extra zwaar, omdat zij nu verder moeten zonder 'hun' bevelhebber."

De SGP hoopt en bidt dat koningin Beatrix en haar familie in deze moeilijke en verdrietige omstandigheden hulp mogen verwachten van de Koning der koningen, wiens Rijk geen einde kent.

Legende

De LPF-fractie in de Tweede Kamer noemt prins Bernhard tijdens zijn leven al een legende. Ze is "dankbaar voor de wijze waarop hij zich in al die jaren heeft ingezet voor de belangen van ons land, en ook voor die van de natuur en de bedreigde diersoorten buiten onze grenzen. Nederland en de wereld zullen hem missen."

De LPF treurt om het overlijden van de prins en wenst de koninklijke familie veel sterkte toe. "Onze gedachten gaan in het bijzonder uit naar de koningin, die in korte tijd haar man, haar moeder en nu ook haar vader is kwijtgeraakt."

Wilders

Prins Bernhard was volgens het onafhankelijke Tweede-Kamerlid Geert Wilders "een heel karaktervolle man die veel voor ons land heeft betekent. Ik herinner me hem als iemand die veel van het leven genoot, maar die ook zijn verantwoordelijkheid nam". Wilders wenst de koninklijke familie veel kracht en sterkte toe.