Leterme volgt Verhofstadt in zaak-Filip
BRUSSEL - De politieke uitspraken van prins Filip in het weekblad Story doen heel wat politiek stof opwaaien. Net als premier Guy Verhofstadt (VLD) reageert nu ook de Vlaamse minister-president Yves Leterme afkeurend. De Franstalige politieke wereld is dan weer opvallend milder. Een overzicht van de reacties.

In het interview - dat morgen verschijnt - valt de prins het Vlaams Belang frontaal aan: ,,Sommige mensen en partijen, zoals het Vlaams Belang, zijn tegen België en willen ons land kapotmaken. Ik kan u verzekeren dat ze dan met mij te maken krijgen. En vergis u niet: als het moet ben ik een taaie'', zegt de kroonprins in het bewuste interview. ,,In het buitenland moeten we met één mond spreken, als één land naar buiten komen. Anders is het gedaan met België, dan bestaan we niet meer'', zegt de prins.

Het interview kwam tot stand tijdens de uitgebreide handelsmissie naar China, die de prins leidde als erevoorzitter van het agentschap van Buitenlandse Handel. Na afloop van een toespraak bij een modeshow stapte Story-journalist Louis Van Raak naar de prins, om hem te feliciteren met zijn ,,gedurfde'' speech over de rol van België.

De uitspraken lokten vandaag en gisteren al een hele resem reacties uit. Een overzicht:

Premier Verhofstadt: ,,De prins moet zich terughoudend opstellen''

© belga
Premier Verhofstadt nam gisteravond meteen contact op met de prins, en reageerde daarna wel met een verklaring. ,,Deze uitspraken zijn niet in overeenstemming met de huidige en vooral de toekomstige constitutionele rol van de prins in ons land. De prins moet zich terughoudend opstellen, in het bijzonder over politieke partijen, zelfs indien die partijen het niet goed menen met de toekomst van ons land.'' Volgens de premier moet de inhoud van ,,het tafelgesprek'' - lees: geen officieel interview - toegeschreven worden aan een emotioneel moment van de prins.

Yves Leterme: lijn van Verhofstadt

© belga
Minister-president Yves Leterme (CD&V) sluit zich volledig aan bij de reactie van premier Guy Verhofstadt. Dat antwoordde hij op vragen van Vlaams Belang, N-VA en VLD in het Vlaams Parlement. In zijn antwoord zei Leterme "gelezen te hebben wat hij gelezen heeft en gehoord te hebben wat hij heeft gehoord". De minister-president zei zich perfect aan te sluiten bij de reactie van premier Verhofstadt op de uitspraken van de prins.

Leterme benadrukte ook nog dat de bevoegdheid over buitenlandse handel is overgedragen naar de gewesten en dat die bevoegdheid tenvolle moet worden uitgeoefend. Het Vlaams regeerakkoord is de enige leidraad.

Steve Stevaert: ,,Beter geen uitspraken doen''

© ep
SP.A-voorzitter Steve Stevaert meent dat prins Filip beter geen uitspraken doet over politiek en partijen. Stevaert spreekt van een emotionele uitspraak van de prins waar hij inhoudelijk begrip en sympathie voor heeft. De prins mag een eigen mening hebben en die in privé-kring uiten, maar het is beter dat hij zich onthoudt van uitspraken over politiek en partijen. Dat past niet in ons systeem, aldus Stevaert.

,,Ik deel de uitspraak van de ene Filip, maar vrees dat ze de andere Filip dient", aldus de SP.A-voorzitter, verwijzend naar prins Filip enerzijds en voorman Filip Dewinter van het Vlaams Belang anderzijds.


Jean-Claude Van Cauwenberghe: ,,Eens met de prins''

© ep
Waals minister-president Jean-Claude Van Cauwenberghe is het eens met de uitspraken van prins Filip over het Vlaams Belang. ,,Ten gronde begrijp ik de reactie van prins Filip en ik deel ze volledig. Maar is het aan hem om zulke dingen te zeggen?''

,,De leden van de koninklijke familie moeten enige terughoudendheid bewaren. Er waren de uitspraken over de buitenlandse handel. Nu is er het Vlaams Belang", aldus Van Cau, die waarschuwde niet verstrikt te raken in een polemiek die schadelijk zou zijn voor de grondwettelijke monarchie en het land.


Didier Reynders: ,,Geen probleem''

© rtr
Vice-premier Didier Reynders (MR): ,,Het is aan de prins zelf om te bepalen of hij terughoudendheid aan de dag moet leggen of niet.''
Met de inhoud van wat prins Filip zei heeft Reynders geen probleem. De Franstaligen zijn tegen extreem-rechts en het separatisme, aldus Reynders.


Laurette Onkelinx: ,,Niet de traditie, maar...''

© ep
Vice-premier Laurette Onkelinx (PS) wees erop dat niets in de grondwet of elders de prins verbiedt om zijn standpunt uiteen te zetten, ,,al is het niet de traditie''.
Met de inhoud van wat de prins zei gaat Onkelinx akkoord.


Patrick Dewael: ,,Voorzichtigheid''

© rr
Vice-premier Patrick Dewael (VLD) zei dat er een regel van voorzichtigheid bestaat die moet gerespecteerd worden. In verband met de inhoud van de uitspraken zei Dewael dat iedereen moet strijden tegen extreem-rechts.


Johan Vande Lanotte: ,,Geen commentaar''

© mhb
Johan Vande Lanotte (SP.A) onthield zich van commentaar. Hij verwees naar de reactie die Verhofstadt gisteravond gaf op de verklaringen van de prins.


Joëlle Milquet: ,,Verhofstadt reageert als Vlaams politicus

© belga
De voorzitster van de CDH, Joëlle Milquet, vindt dat de polemiek die is ontstaan na de uitlatingen van prins Filip een storm in een glas water is. Ze verwijt premier Guy Verhofstadt vooral dat hij heeft gereageerd als een Vlaams politicus en niet als premier.

Hoewel ze toegeeft dat er een plicht tot terughoudendheid bestaat, vindt Milquet dat de premier de uitspraken had moeten dekken omdat ze slaan op de verdediging van de democratische principes van het land. Door zo te reageren, heeft Verhofstadt de polemiek gelanceerd in plaats van te erkennen dat er een probleem bestaat en een volontaristisch plan voor te stellen om er iets aan te doen, luidt het.

De polemiek die is ontstaan is dus storender dan de uitspraken van de prins, daar we in een situatie belanden waar de premier niet op het echte probleem reageert en waar een Vlaamse politieke klasse opstaat om de monarchie te bekritiseren en het Vlaams Belang te verdedigen, aldus nog de CDH-voorzitster.


De Croo toont begrip

© rr
Kamervoorzitter Herman De Croo toonde op RTBF-radio begrip voor de uitlatingen van prins Filip. ,,Hij is een zeer gemotiveerde man'', aldus De Croo. ,,Kunnen we hem beperken tot eeuwig stilzwijgen, omdat hij erfgenaam is van de grondwettelijke monarchie. Dat is de vraag''.

,,Ik denk niet dat ik hem zou hebben aangeraden om het te zeggen, maar het feit dat hij het heeft gedaan is ook iets positief. Het opent de ogen van miljoenen Vlamingen, Brusselaars en Belgen die menen te maken hebben met een kleine onschuldige rechtse partij, waarmee je zaken kunt doen''.


Elio Di Rupo: ,,Moed''

© ep
PS-voorzitter Elio Di Rupo steunt de prins, ,,want hij heeft de moed gehad te zeggen wat veel democraten denken. Ik begrijp dat hij zich verzet tegen een partij die zegt dat België moet barsten''. Uit grondwettelijk oogpunt is het voor Di Rupo duidelijk dat de koning dergelijke woorden niet kan uitspreken. ,,De prins, ook al is hij erfgenaam van de kroon, heeft hier gewoon een gevoel van democraat verwoord'', tekent de krant La dernière Heure op.


Isabelle Durant: ,,Wat velen stilletjes denken''

© bdw
,,Prins Filip heeft enkel heel duidelijk gezegd wat de meerderheid van de Belgen heel stilletjes denkt.'' Zo reageert Ecolo-senator Isabelle Durant. Isabelle Durant zegt aan Belga "bezorgd" te zijn, want ,,de Vlaamse democraten hebben reeds gekozen voor een sterke regio onder de plak van een niet-democratische partij in tegenstelling tot een Belgische federale en democratische staat''. ,,Toen het de keuze had, heeft het Vlaamse parlement beslist om het Vlaams Belang verder te financieren'.' Durant hoopt op een ,,bewustwording'' van de Vlaamse democratische partijen.


Spirit: ,,Zijn boekje te buiten''

© bdw
Spirit-voorzitter Geert Lambert meent dat prins Filip voor de tweede keer in een paar dagen ,,zijn boekje zwaar te buiten gaat met ongeoorloofde uitspraken''. Volgens de Spirit-voorzitter hoort het spuien van politieke meningen niet tot de functie van het koningshuis en de prins. ,,Hoezeer Spirit het oneens is met de stellingen van het Vlaams Belang, prins Filip heeft zich niet te moeien in politieke kwesties''.

,,Ik hoop dat dit de laatste keer is dat we de prins tot orde moeten roepen'' stelt Lambert. ,,Voor Spirit is het afschaffen van het koningshuis geen fetisj. Als de prins dat zo wil houden raden wij hem aan zich in de toekomst te begeven binnen de bewegingsruimte eigen aan zijn functie en de federale realiteit van België te onderkennen en te respecteren'', zegt hij nog.


Filip Dewinter: ,,Ongehoord en ongezien''

© herman ricour
Vlaams Belang-kopstuk Filip Dewinter reageert verbolgen op de uitspraken van zijn naamgenoot. ,,Ongehoord en ongezien (...) De man moet zich houden aan de grondwet en de wetten van het land. Hij mag geen politieke uitspraken doen'', verklaarde hij op VTM.

Volgens Dewinter gaat de kroonprins duidelijk zijn boekje te buiten. Dat hij zich keert tegen één politieke partij en de grootste partij van Vlaanderen viseert, is volgens hem onaanvaardbaar. ,,Dit getuigt van een grote minachting voor de democratie en één miljoen kiezers. Het is duidelijk dat de monarchie zich steeds meer buiten de democratie plaatst''.


N-VA: ,,Het één of het ander'''

,,Partijpolitieke uitspraken komen niet toe aan het hof'', aldus een woordvoerder van de partij N-VA. ,,Prins Filip mag aan politiek doen, maar dan moet hij wel de consequenties dragen en afstand doen van zijn dotaties'. ,,Het is of het één of het ander''.

De N-VA-zegsman wijst er op dat dit, na de kritiek over uitspraken van de prins over buitenlandse handel dit weekend, het tweede incident op rij is. ,,We willen structurele maatregelen. Dit wijst er nog eens op dat hij niet bekwaam is als kroonprins en toekomstige vorst''.