Europese banken in zwaar weer
Foto: Deutsche Bank in zwaar weer
De koersen van Europese bankaandelen staan onder enorme druk. Dit begint een erg problematisch gegeven te worden voor de financiële markten, merkt Nico Pantelis.

Het zit de Europese banken dit jaar allesbehalve mee. Veel grote zakenbanken hebben het eerste kwartaal met slechter dan verwachte cijfers afgesloten en leggen het ook nog eens af tegen de beter renderende Amerikaanse collega’s. Als de situatie niet snel verbetert, kan 2016 weleens uitdraaien op een uitzonderlijk rampenjaar voor de Europese banken.

Op Wall Street luidt het gezegde: ‘Er kan geen rally plaatsvinden zonder banken’. Beurzen kunnen niet stijgen als de banken niet meekomen. En wat dat betreft lijkt dit gegeven ook in Europa op te gaan. Want als er een sector is die het kopje dit jaar heeft laten hangen, dan is het wel de Europese bancaire sector. De STOXX Europe 600 banks laat qua koersperformance nog wel wat te wensen over.

stoxx 600 banks

Er zijn verschillende redenen waarom de Europese banken dit jaar zwakker presteren. Een eerste reden is de grote herstructureringen van financiële instellingen zoals Credit Suisse en Deutsche Bank. Zo sloot Deutsche Bank 2015 af met een verlies van 6,8 miljard euro! Een record, en meteen het eerste jaarverlies sinds 2008. Beleggers trokken snel conclusies en vreesden dat de bank onvoldoende liquiditeiten zou hebben om (coco)leningen te betalen die in 2017 aflopen. Uiteindelijk moest de Duitse minister van financiën, Wolfgang Schäuble, angst bij beleggers wegnemen. De minister verzekerde in een toespraak dat de bank ‘solide was’. Of dat ook daadwerkelijk zo is, zullen we in de komende kwartalen mee mogen maken.

Deze twee banken zijn overigens niet de enige banken die zich moeten aanpassen aan een nieuwe markt. Zo hebben Royal Bank of Scotland en Standard Chartered afscheid genomen van hun broker divisies. En zo zijn er nog meer banken, die vanwege economische redenen of voorsorterend op veranderende regelgeving, hun businessmodel aanpassen.

Nu valt er genoeg te zeggen voor banken die minder renderende afdelingen schrappen of herstructureren. Maar het betekent ook dat banken minder divers worden en dus veel afhankelijker zijn van een handjevol divisies. Door deze aanpassingen zijn er genoeg analisten geweest die de vooruitzichten voor veel verschillende Europese banken hebben verlaagd.

Een deel van de daling van de Europese bancaire sector valt dus te wijten aan grote herstructureringen. Een ander deel aan zorgen over de energieposities bij veel Europese banken. Moody’s heeft dit jaar de energieblootstelling mooi in kaart gebracht.

moodys-energie

Flinke posities, die zwaar kunnen doorwegen op de resultaten als de energiecrisis weer oplaait. Daarnaast hebben Europese banken ook blootstelling aan het minder goed presterende Europa. Ook dit komt de winstgevendheid niet ten goede, in vergelijking met Amerikaanse banken. Dat dit een serieus probleem is, blijkt wel uit cijfers van Citigroup. De Amerikaanse bank kwam in maart nog met een researchrapport waaruit bleek dat de vijf grootste Europese investeringsbanken minder dan de helft van de omzet draaien die de vijf grootste Amerikaanse banken in de boeken bijschrijven. Dit is een achterstand van jewelste!

Het inhalen van de achterstand met de Amerikaanse banken wordt een forse uitdaging. Veel Europese banken zijn een stuk minder winstgevend en kunnen daardoor nauwelijks een goede kapitaalbasis opbouwen. Wat wel nodig is, want de regelgeving voor kapitaalratio’s wordt in de komende jaren alleen maar strenger.

De winstgevendheid van Europese banken blijft dan ook een punt van zorg. Zeker als de Europese Centrale Bank verder gaat experimenteren met negatieve rentes. In theorie zijn negatieve rentes goed om te kosten voor leningen te verlagen, waardoor er meer geld wordt uitgegeven. Maar de keerzijde is dat banken door dit effect direct minder winstgevend worden. De marge tussen hun leningen en depositorente verkrapt dan zo hard, dat banken nauwelijks nog winst kunnen maken. Hier komt nog bij dat het geld kost om een euro op een rekening te laten staan. En deze kosten willen veel banken niet doorrekenen aan hun klanten, want die kunnen het geld dan net zo goed onder ’t matras stoppen. Dat verschil moet natuurlijk wel worden goedgemaakt.

Een mooi voorbeeld is de Deense bank Nykredit. Deze bank kondigde aan dat het de hypotheektarieven ging verhogen als gevolg van de negatieve rente in het land. Precies het tegenovergestelde effect dat de ECB voor ogen heeft.

De Europese bancaire sector geeft dus heel veel waarschuwingssignalen af. En het is raadzaam om deze signalen niet te negeren. Bovendien lijkt het ergste nog niet achter de rug: veel Duitse en Italiaanse banken moeten nog herstructureringen doorvoeren. Met nieuwe kosten als gevolg. Laten we dan ook de slechte leningen bij banken niet vergeten. Als de economie enigszins begint te haperen, kunnen deze posities ook voor wat extra ‘vuurwerk’ gaan zorgen.

Een oplossing voor de banken lijkt heel simpel. Of er worden meer leningen gemaakt, om zo toch winstgevender te worden. Of de banken maken gebruik van de markt en halen extra kapitaal op om zo aan de steeds strengere kapitaaleisen te voldoen. Laat duidelijk zijn: wij zijn van beide de opties géén fan en houden rekening met meer tegenvallers in de Europese bancaire sector.

De auteur is gediplomeerd beleggingsadviseur en oprichter van de advieswebsite Slim Beleggen. Hij publiceert deze column in eigen naam. Slim Beleggen publiceert 4 analyserapporten: het Goud & Zilver Rapport, het Technologie Rapport, het Grondstoffen Rapport en het Groeimarkten Rapport. Daarnaast publiceert Slim Beleggen een gratis nieuwsbrief.

Like ons op Facebook: SlimBeleggen -- Volg ons op Twitter: @SlimBeleggen