De stille kracht achter de beursrally
Foto: Geheime kracht van de beursrally
De aanhoudende stijging van de aandelenmarkten verbaast vriend en vijand. Maar blijkbaar zien vele beleggers een belangrijke factor over het hoofd…

Er gaat geen week voorbij, of de aandelenindices klokken af op een nieuwe recordstand. De Dow Jones is nu definitief op weg naar de kaap van 18.000 punten, terwijl de S&P 500 de barrière van 2.000 punten comfortabel achter zich heeft gelaten. Ook de Nasdaq nadert nu snel de historische mijlpaal van 5.000 punten. Het blijft de markt verrassen, want dit beursgeweld hadden weinig marktwaarnemers verwacht. Toch staan wij hier amper van te kijken. We voorspelden hier zelfs enkele weken terug dat de beurzen zich aan het opmaken waren voor een eindejaarsrally. Meer nog, we hebben de huidige beursstanden eind vorig jaar quasi perfect voorspeld in onze beursverwachtingen voor 2014.

Toch hebben heel wat beleggers grote vraagtekens bij de houdbaarheid van de rally. Immers, ‘de economie doet het verre van goed om de huidige stijging te verantwoorden, en bovendien worstelt het financiële systeem met deflatie in plaats van inflatie’. Daarom zouden de beurskoersen eerder moet dalen dan stijgen. Of tenminste status-quo blijven tot er meer duidelijkheid is rond de evolutie van de economie. Maar daarbij zien deze beleggers een belangrijke factor over het hoofd. De koers van een aandeel wordt uiteindelijk gedreven door de winst. Als die stijgt, dan zal het aandeel op termijn altijd volgen (tussentijdse schommelingen buiten beschouwing gelaten). De volgende grafiek laat goed zien waarom de huidige beursrally nog wel een tijdje kan blijven duren.

S&P 500 koers vs winst vs rente

Bron: Bloomberg

Wat u op de bovenstaande grafiek ziet, is de koers van de S&P 500 (witte lijn) afgezet tegenover de evolutie van de onderliggende winst (gele lijn) sinds 1955. Bovendien (iets minder duidelijk) is ook de kortetermijnrente in de VS afgetekend in een rode lijn over de volledige periode. In principe loopt de winst in grote lijnen gelijk met de ontwikkeling van de S&P 500, op één uitzondering na, namelijk rond de eeuwwisseling, toen er sprake was van een beursbubbel. Aandelen liepen toen sterk vooruit op de winstontwikkeling, met alle gevolgen van dien. Maar sindsdien lopen de koersen en de winst weer synchroon. Vandaag kan je moeilijk spreken over een beursbubbel. Integendeel, tot voor kort liepen de winsten zelfs sterker op dan de koersontwikkeling van de S&P 500!

Toch legt niet iedere waarnemer zich zomaar neer bij dit gegeven. Want kunnen deze torenhoge winsten wel intact blijven? We lezen her en der dat de winstverwachtingen weer neerwaarts bijgesteld worden, wat een gevaar kan betekenen voor de toekomstige winstevolutie. Helaas hebben deze specialisten in de voorbije jaren niet goed opgelet, want zowat ieder kwartaal worden de winstverwachtingen stelselmatig getemperd, waarna ze toch weer met overtuiging worden overklast. Het management van beursgenoteerde ondernemingen heeft er een kunst van gemaakt om analisten om de tuin te leiden met hun doelstellingen.

Uiteraard zijn er wel degelijk risico’s verbonden aan de almaar hogere winsten. Niet enkel de nominale winsten reiken steeds hoger, dit werd in de jongste jaren met name gerealiseerd door een oplopende winstmarge, die inmiddels ver boven het historische gemiddelde uitsteekt (zoals te zien op de volgende grafiek)

winstmarge VS

Bron: Orcam Financial Group

Terwijl de gemiddelde winstmarge historisch gezien rond 6 à 7 procent zit, klimmen we tegenwoordig op naar een winstmarge van boven 10 procent! De vraag is dan inderdaad hoe lang dit nog vol te houden is. De hoge winstmarges zijn een gevolg van de jarenlange doorgedreven kostenbesparingen in combinatie met lagere tot stabiele lonen. Aangezien de omzetten blijven oplopen, valt er dus meer en meer winst te rapen, met name voor de grote multinationals. Want die bedrijven hebben ook nog eens het voordeel dat ze optimaal kunnen gebruik maken van het ultrasoepele monetaire beleid. Door de historisch lage rentes kunnen bedrijven immers lenen aan ongekend lage tarieven. Met dit goedkope geld worden aandelen opnieuw ingekocht, waardoor de winst per aandeel een boost krijgt, wat dan weer het dividend per aandeel ten goede komt. En zo blijven de fundamenten van de beursrally intact.

Wie wil weten wanneer deze rally stopt, moet nog eens terugkijken naar de eerste grafiek. Die toont aan dat iedere beurscorrectie voorafgegaan werd door een oplopende kortetermijnrente. Dit fenomeen deed zich zowat bij iedere beurscorrectie voor, de ene al met een grotere uitkomst dan de ander. Maar dit patroon gaat al terug tot de periode van de Tweede Wereldoorlog! Deze rentecyclus van de Fed is dus van cruciaal belang voor de gang van zaken op de financiële markten. We bevinden ons vandaag nog altijd in de vierde fase van de rentecyclus: lage rente in combinatie met een soepel monetair beleid.

rentecyclus Fed

Bron: BCA Research / US Global Funds

We staan momenteel op een kantelpunt voor de rentecyclus, aangezien de Fed de geldkraan al officieel heeft dichtgedraaid. Het is nu wachten tot de Fed de rente stelselmatig begint op te schroeven. Dan zitten we officieel terug in de eerste fase van de rentecyclus. En tot spijt van wie het benijdt: ook deze eerste fase van de rentecyclus is overwegend positief voor de aandelenmarkten. Koersen blijven dan oplopen. Meer nog, koersen versnellen naar het einde van de eerste fase toe, want daarna keert de trend definitief voor aandelen. Pas in de tweede fase komt de beursrally tot stilstand, om in de derde fase over te gaan in een correctiemodus, getuige de periodes 2000 en 2008 (zie eerste grafiek).

Om een correctie goed in te schatten, moet je als belegger eerst begrijpen wat er aan de basis van de beurscrash ligt. In 2000 lag niet de overgewaardeerde technologiesector aan de basis van de crash, het was een gevolg van het rentebeleid van de Fed. In 2008 veroorzaakte niet de opgeblazen vastgoedmarkt de correctie, maar was de snel verstrakkende rentecyclus van de Fed de oorspronkelijke boosdoener. Ook nu weer zal de Fed aan de basis liggen van de volgende beurscrash. Maar daar zijn we voorlopig nog niet aan toe. De houding van de centrale bank moet eerst nog ‘strenger’ worden, vooraleer er een einde komt aan de oplopende winstevolutie. Tot dan moeten beleggers gepositioneerd blijven in aandelen, zonder meer!

De auteur is gediplomeerd beleggingsadviseur en oprichter van de advieswebsite Slim Beleggen. Hij publiceert deze column in eigen naam. Slim Beleggen publiceert 4 analyserapporten: het Goud & Zilver Rapport, het Technologie Rapport, het Grondstoffen Rapport en het Groeimarkten Rapport. Daarnaast publiceert Slim Beleggen een gratis nieuwsbrief.

Twitter: @SlimBeleggen