Banken zijn 'junk'
Foto: © WDK
De wereldwijde aandelenmarkten waren weer erg volatiel de afgelopen week. De boosdoener blijft de Amerikaanse woningindustrie en het krediet dat verleend werd aan niet-kredietwaardige gezinnen, oftewel subprime-hypotheken.

De grootste slachtoffers zijn alle bedrijven die ook maar iets te maken hebben met de woningmarkt of die krediet verschaften aan de subprime-consument. Afgelopen dinsdag ging het aandeel van American Home Mortgage in twee uur tijd van 10 naar 1dollar, nadat bekend was geraakt dat men er de kredietlijnen niet zou verlengen. Twee jaar geleden noteerde het bedrijf nog tegen 40dollar per aandeel.

Ook de Amerikaanse banken -en in mindere mate ook de Europese- gaan lager, omdat investeerders vrezen dat zij veel risico's lopen doordat ze stuk voor stuk kapitaal verschaften aan bedrijven die actief zijn in de subprime-sector. Een opmerkelijk feit is dat grote namen zoals Lehman Brothers, Bear Stearns, Merrill Lynch en Goldman Sachs de rating van hun schuldpapier naar het laagste niveau zagen gaan. Die obligaties noemt men ook wel 'junk bonds', vrij vertaald 'rommelobligaties'. Het vertrouwen in die gevestigde waarden lijkt dus niet erg groot in het huidige beurstumult.

De bal ging enkele weken geleden onder andere aan het rollen toen een paar fondsen van Bear Stearns failliet werden verklaard, nadat ze enkele miljarden aan beleggersgeld hadden verloren door zeer agressieve beleggingen in het subprime-segment van de Amerikaanse huizenmarkt. Het probleem bij Bear Stearns en andere banken is dat men zoveel risico neemt, en belegt in afgeleide producten waarvan men eigenlijk niet weet welk risico ze inhouden.

Warren Buffett waarschuwt al jaren voor de uiteindelijke effecten van het overmatig gebruik van afgeleide producten, die men niet kan waarderen tot het te laat is. Buffett gaf op zijn jaarvergadering drie jaar geleden dit voorbeeld: de afgeleide-productenmarkt is zo gek dat men een optie zou kunnen nemen op de vraag hoeveel tweelingen er geboren worden in Nebraska in 2050. Buffett zei dat de twee partijen die deze optie aangaan, ze waarschijnlijk beide op een zeer wiskundige manier zouden waarderen en uiteindelijk allebei winst op de balans zouden laten zien. Dat is uiteraard onmogelijk, en uiteindelijk zal een van de partijen toch een verlies moeten boeken. Buffett noemt de overvloed aan afgeleide producten dan ook 'financial weapons of mass destruction'.

Niet alleen het gebruik van afgeleide producten kan tot problemen leiden, maar ook het gebruik van overdreven leningen om nog grote posities te kunnen innemen. Het hefboomeffect draaide voor enkele spelers dus wel even in de verkeerde richting. Er gaat geen dag voorbij of we lezen over nog meer hedge funds die hun kapitaal met de noorderzon zien verdwijnen. Dat alles creëert natuurlijk de ideale voedingsbodem voor nerveuze beleggers en een hogere volatiliteit. In Europa gingen de beurzen dinsdag nog twee procent vooruit, maar woensdag ging er alweer evenveel af.

Misschien is dat alles wel een van de redenen waarom banken in Amerika en Europa over het algemeen lage waarderingen krijgen, want niemand weet echt welke risico's ze op hun balans hebben en men weet nog minder wat ze gaan verdienen in de toekomst.

Sommige banken blijven natuurlijk wel een hoog dividend betalen -en bij enkele onder hen lijkt dat alvast min of meer veilig met het oog op de toekomst. Fortis heeft tegen de huidige koers bijvoorbeeld een dividendrendement van bijna 6procent, wat op zich het aandeel al interessant maakt voor vele beleggers. Mocht Fortis ABN Amro mislopen, dan wordt de bank misschien zelf weer een overnameprooi en zijn koersen tussen 28 en 29euro goedkoop.

Nic Van Broekhoven is fund manager bij I-Methods/Foyer Patrimonium.