'Ik wil niet leven in een wereld waar alles wat ik doe en zeg, opgenomen wordt'
Edward Snowden in gesprek met de krant The Guardian. Foto: AFP

De 29-jarige Edward Snowden, die achter de recente lekken van informatie over de internet- en telefoontap van de Amerikaanse regering zit, heeft in een interview met de krant The Guardian uitleg gegeven bij zijn daden.

Waarom bent u klokkenluider geworden?

De NSA (National Security Agency) heeft een infrastructuur ingebouwd die het mogelijk maakt bijna alles te onderscheppen. De overgrote meerderheid van de menselijke communicatie wordt automatisch onderschept. Ik zou bijvoorbeeld heel makkelijk aan jouw e-mails, de telefoon van je vrouw, wachtwoorden of kredietkaart-informatie kunnen komen.

Ik wil niet leven in een maatschappij waar die dingen mogelijk zijn. Ik wil niet leven in een wereld waar alles wat ik doe en zeg, opgenomen wordt. Dat wil ik niet steunen, daar wil ik niet onder leven.

Maar is er geen behoefte aan toezicht, om aanslagen zoals die in Boston te proberen voorkomen?

We moeten uitvissen waarom terrorisme een nieuwe bedreiging is. Er is al altijd terrorisme geweest. Boston was een crimineel feit. Het ging daar niet om toezicht, maar om het traditionele politiewerk. De politie is heel goed in wat ze doet.

Ziet u uzelf als een nieuwe Bradley Manning?

Manning was een klassieke klokkenluider. Hij werd geïnspireerd door het algemeen welzijn.

Is wat u gedaan heeft een misdaad?

We zien genoeg criminaliteit aan de kant van de overheid. Het is hypocriet om deze beschuldiging te uiten tegenover mij.

Wat denkt u dat er met u zal gebeuren?

Niets goeds.

Waarom Hong Kong?

Ik vind het tragisch dat een Amerikaan naar een plaats moet vluchten met een reputatie van minder vrijheid. Maar Hong Kong heeft wel een sterke reputatie wat vrijheid van meningsuiting betreft.

Wat leggen de gelekte documenten eigenlijk bloot?

Dat de NSA routinematig liegt als het Congress (wetgevende instantie van Amerika, red.) vragen stelt over de reikwijdte van het toezicht in Amerika. Als aan senatoren gevraagd wordt naar de omvang ervan, hebben zij geen voldoende middelen voorhanden om hier correct op te antwoorden. Die hebben wij wel. Ik heb kaarten die aantonen waar mensen het meest onderzocht worden. Wij verzamelen meer informatie over digitale communicatie van Amerikanen dan van bijvoorbeeld Russen.

En wat met het protest van de regering-Obama tegen de Chinese hackers?

Wij hacken iedereen en overal. We willen graag een onderscheid maken tussen ons en anderen, maar wij zijn in bijna elk land ter wereld aanwezig. En wij verkeren niet eens in een staat van oorlog met deze landen.

Is het niet mogelijk om iets te installeren dat beschermt tegen dit soort toezicht?

Je bent echt niet op de hoogte van wat mogelijk is. De omvang is huiveringwekkend. We kunnen kleine machientjes in toestellen plaatsen, en zodra je op het internet gaat, kan ik uw toestel identificeren. Welke beveiliging je ook uitprobeert, veilig ben je nooit.

Is je familie op de hoogte?

Neen. Mijn familie heeft geen idee van wat er gebeurt. Mijn grootste angst is dan ook dat ze achter mijn familie, vrienden of mijn partner zullen gaan. Ik zal daar de rest van mijn leven mee moeten leven. Ik ga er niet mee kunnen communiceren. Ik lig ’s nachts wakker van de gedachte dat de autoriteiten hard zullen optreden tegen alle mensen die ik gekend heb.

Wanneer heb je beslist de geheime documenten te lekken?

Op een gegeven moment zie je dingen die niet kloppen, en op de duur zie je dat sommige zaken misbruik zijn. En dat besef van wandaden groeit. Er was niet één ochtend waarop ik wakker werd en besliste om dit te doen, het was een natuurlijk proces.

Veel mensen stemden in 2008 voor Obama, maar ik niet. Ik stemde voor een derde partij, maar ik geloofde in Obama’s beloftes. Ik was al van plan om zaken openbaar te maken, maar heb gewacht op zijn verkiezing. Hij ging gewoon door met het beleid van zijn voorganger.

Hoe zit het met de reacties op de onthullingen?

Ik ben verbaasd en blij om te zien dat de mensen sterk verdedigend reageren tegenover de rechten die onderdrukt worden in naam van ‘veiligheid’. Het is niet als Occupy Wall Street, maar er zijn kandidaten genoeg om het protest naar de straten te brengen op 4 juli. De respons via internet was overweldigend en enorm ondersteunend.

Wat is uw reactie op Obama’s verwerping van de lekken en de vraag naar een open debat over de balans tussen veiligheid en openheid?

Ik zag meteen dat hij het moeilijk had om zichzelf te verdedigen. Hij probeerde het niet-verdedigbare te rechtvaardigen, en hij besefte dat maar al te goed.

Analist Steve Clemons heeft verklaard dat hij vier mannen van de geheime inlichtingendienst op een vliegveld hoorde praten over de lekken en dat één van hen zei dat de ‘leaker’ zou moeten ‘verdwijnen’.

Dat is hoe spionnen praten. Ze zeggen dat het beter is om iemand uit een vliegtuig te duwen, dan om hem of haar een rechtszaak toe te kennen. Dat is een algemene, autoritaire manier van denken.

Hebt u een plan?

Ik kan niet veel meer doen dan in Hong Kong zitten en hopen dat de regering me niet uitlevert. Ik denk erover na om asiel aan te vragen in een land waar ik enkele waarden van deel. De natie waar ik het meeste voeling mee heb, is IJsland. Daar heerst internetvrijheid.

Ik heb geen idee wat mijn toekomst brengt. Ze zouden een internationaal aanhoudingsbevel kunnen uitvaardigen. Maar ik ben van oordeel dat ik geen misdaad buiten de Verenigde Staten beging. Ik denk dat het duidelijk aangetoond kan worden dat het van politieke aard is.

Wellicht eindigt u in de gevangenis.

Ik zou dit niet gedaan hebben zonder het risico van gevangenis te aanvaarden. Je kunt niet opboksen tegen ’s werelds machtigste inlichtingendienst en dat risico negeren. Als ze je willen pakken, is het maar een kwestie van tijd.

Hoe voelt u zich nu, een week na het eerste lek?

Ik vind dat het gevoel van verontwaardiging terecht is. Het gaf me hoop dat, wat er ook met mij gebeurt, de uitkomst voor Amerika positief zal zijn. Maar ik reken er niet op ooit mijn thuis terug te zien, hoewel dat uiteindelijk is wat ik wil.

Copyright: Guardian News & Media 2013