‘Willem-Alexander is de kwaadste niet’
Foto: Novum PIET VAN DER MEER

Het is gebeurd. Na 123 jaar heeft Nederland weer een koning. Hij luistert naar de naam Willem-Alexander en heel Nederland vindt het goed. ‘Er zijn ergere problemen dan het koningshuis.’

Voor het paleis op de Dam is het om 8 uur absoluut nog niet druk. Over 2,5 uur houden Willem-Alexander en Maxima hier hun eerste balkonscène als kersverse koning en koningin, maar extra vroeg is Amsterdam er niet voor opgestaan. Het plein kleurt weliswaar lichtjes oranje, maar van dringen voor een plek op de eerste rij is geen sprake. Degenen die dachten dat het plein al heel vroeg afgesloten zou worden wegens te veel volk, hebben zich duidelijk vergist. Het rijtje slapers dat zich rond middernacht al op het plein had geïnstalleerd had, had zich een koude nacht kunnen besparen. John Vogel was zelfs helemaal uit Washington gekomen voor de viering. ‘Wij, Amerikanen, zijn jaloers op jullie koningshuizen’, zegt hij. ‘Jullie hebben tenminste traditie. Zo’n koning of koningin blijft dertig tot veertig jaar zitten. Dat is toch fantastisch. Wij moeten elke vier jaar een president kiezen.’

Hectische nacht

De nacht was overigens wel hectisch geweest. Overal in de stad was het hossen en brallen. In de Leidsestraat konden de overvolle trams zich moeizaam een weg banen door de feestvierders. ‘Als jullie nu niet van de deur weggaan, zing ik het koningslied’, grapte een bestuurders. Maar voor die feestvierders was het kroningsfeest slechts bijzaak. ‘Dat Willem-Alexander straks koning wordt, is best leuk, maar maakt ons het eigenlijk niet zoveel uit. We gaan gewoon feesten.’

Ben de Graaff loopt samen met zijn kleinzoon de Dam op. ‘Dit is een unieke gebeurtenis. Ik maak ze waarschijnlijk niet meer mee’, zegt hij. ‘Daar wil je toch bij zijn.’ Maar de Graaff heeft ook een speciale band met de koningin. ‘Ooit heeft ze me echt geholpen’, fluistert hij. ‘Het was 1983 en ik zat zwaar in de problemen met de fiscus. Ik moest 1 miljoen gulden betalen. Onterecht. Omdat ik helemaal radeloos was, heb ik de koningin toen een telegram gestuurd. Tot mijn verbazing kreeg ik drie dagen later de staatssecretaris aan de telefoon. Binnen de kortste keren was alles geregeld. In plaats van 1 miljoen moest ik uiteindelijk 4.000 gulden betalen. Daarom ben ik dus hier.’

De Graaff was erg onder de indruk van de afscheidsspeech die Beatrix gisteravond gaf. ‘Vooral wat ze zei over Claus, vond ik ontroerend. Dat haar keuze voor Claus wellicht de beste beslissing van haar leven was geweest. En dat Claus zijn zonen jong geleerd had een open oog te hebben voor ontwikkelingen in de maatschappij en noden in de wereld. Daar ben ik het helemaal mee eens.’

Twee uur later is het plein helemaal volgelopen. Even heeft er een opstootje plaats. Studente Joanna, een van de gezichten van de Republikeinen, wordt door een groepje politieagenten omsingeld en weggeleid. Samen met Hans Maessen, voorzitter van het Nieuw Republikeins Genootschap, draagt ze het bord ‘Ik ben geen onderdaan’. Protesteren mag, maar niet op de Dam. Daarvoor zijn in de stad zes speciale plaatsen voorzien.

In het paleis laat Beatrix ondertussen de Akte van Abdicatie voorlezen. Als ze die vervolgens ook ondertekent, is de machtsoverdracht een feit. Op het plein wordt gejuicht. ‘Bea bedankt’, klinkt het.

Dan verschijnen Beatrix, Willem-Alexander en Maxima op het balkon. ‘Ik ben gelukkig en dankbaar u te mogen voorstellen uw nieuwe koning: Willem-Alexander’, zegt Beatrix. Willem-Alexander zegt dat hij zijn ‘lieve moeder dankbaar is voor de 33 bewogen jaren’.

Op het plein worden enkele tranen weggepinkt. Ferdinand van de Ven heeft zich keurig in jacquet gestoken. ‘Ik wil in stijl afscheid nemen van de koningin’, lacht hij. ‘Zij heeft ons land erg goed vertegenwoordigd. In haar beginjaren kwam ze wat streng en stijf over, maar ze gaf ook waardigheid aan het ambt. Maar ik vind het ook goed dat ze nu de fakkel doorgeeft. Willem-Alexander zal een meer eigentijdse invulling aan het ambt geven. En ook dat is goed. En hij heeft natuurlijk zijn geheime wapen. Maxima maakt tachtig procent van zijn succes.’

Antimonarchisten

Antimonarchiste Joanna is inmiddels weer vrijgelaten, laat de politie weten. Toch maar eens op zoek naar meer protest. Het Waterlooplein is de verzamelplaats van de republikeinen samenkomen. Het plein ligt vlak bij de Blauwbrug, waar 33 jaar geleden krakers een veldslag in regel uitvochten uit met de politie. Maar nu moet Waterlooplein zowat het rustigste plein van Amsterdam zijn.

Yvonne Killian heeft een standje met stickers, koffiemokken en stickers. ‘Weg met onze bovendanen’ luidt het. ‘Ik hoop dat er nog iemand komt. Maar ik ga ervan uit dat republikeinen mensen zijn die graag lang slapen’, lacht ze. ‘en anders zal ik mijn spulletjes via het internet moeten slijten.’

Waarom er zo weinig protest is tegen de kroning? ‘Willem-Alexander is de kwaadste niet. We hadden het slechter kunnen treffen. Hij heeft ook al gezegd dat hij zich niet met de politiek zal bemoeien. Hij wordt dus de receptionist van Nederland. Alleen wordt hij daar wel heel goed voor betaald. Ach, ik vind ook dat er ergere problemen op de wereld zijn. Die Arabische herfst bijvoorbeeld.’

Iedereen volgt op grote schermen de stoet hoogwaardigheidsbekleders die de Nieuwe Kerk binnenkomen. Daar zal de plechtige inhuldiging van Willem-Alexander gebeuren. Het commentaar is niet van de lucht.

‘Wie is dat?’ ‘Is dat die Belg van Europa, niet?’ Herman Van Rompuy en zijn vrouw schrijden de kerk binnen.

‘Wat heeft die vrouw een lelijk kleed aan.’ Meneer en mevrouw Barroso gaan binnen.

Dan is het de beurt aan de koningshuizen.

‘Zijn dat de Belgen niet?’ Neen toch, dat zijn Charles en Camilla.

‘Ah, daar zijn de Belgen. Wordt die Filip binnenkort ook geen koning?’

Een sprankeltje republikeins protest komt er ook vanuit ‘officiële’ hoek. Bij de plechtige inhuldiging van Willem-Alexander in de Nieuwe Kerk weigeren zestien parlementsleden de eed af te leggen aan de nieuwe koning.

Tijdens die zogenaamde Verenigde Vergadering der Staten-Generaal krijgt Beatrix het even moeilijk, als Willem-Alexander zijn moeder de hemel inprijst.

Willem-Alexander moet trouw zweren aan de grondwet, waarna de parlementsleden vervolgens trouw aan hem zweren (en dus aan de grondwet). Maar dat is niet nodig, vinden de gewetensbezwaarde parlementsleden. ‘Wij hebben al trouw gezworen aan de grondwet in het parlement’, zeggen ze. Hun ‘straf’? Ze moeten tijdens de plechtigheid helemaal achteraan in de kerk zitten. Alleen de SP-parlementsleden zijn echt consequent, zij blijven helemaal weg.