Minder managers, meer innovatie
Foto: © Michiel Hendryckx
Vooruit dan, ook deze column waagt zich aan een prognose voor het nieuwe jaar. 2008 wordt het jaar waarin de functie van manager onder druk komt te staan. De managers zijn niet alleen met te veel, ze benaderen hun job ook te vaak op ouderwetse wijze. Daardoor houden ze vaak vernieuwing tegen in plaats van ze te stimuleren.

Het eerste probleem is dat vandaag iedereen 'manager' is. Een duur Engels woord kost nu eenmaal minder dan een loonsverhoging. Zo promoveerde de sanitair verantwoordelijke tot facilities manager. En verschilt het takenpakket van een office manager vaak in niets van wat een goede secretaresse presteert. Stil maar zeker rukt zo het leger managers op, een leger waarin elke soldaat strijdt voor zijn eigen territorium en manschappen. 'Iedereen manager' betekent meer bureaucratie. Meer bureaucratie leidt tot minder innovatie. Dat is een natuurwet.

Stilaan groeit het besef dat er iets moet worden gedaan. Herman Nauwelaerts, de grote baas van 3M, verklaarde vorig jaar op het Creativity World Forum dat het tijd was voor managers om uit de weg te gaan staan. En om de mensen van 3M te laten innoveren. Bij Belgacom moest vorig jaar een flink pak managers verdwijnen, net als in de farmasector. De openbare omroep VRT is van plan om evenveel programma's te maken met tien procent minder managers. Maar de manager geeft zich nog niet gewonnen en verovert voorheen onontgonnen terrein. De politiek, bijvoorbeeld. Een ex-VRT-manager leidt nu de links-liberalen van Spirit. Open VLD doet een beroep op een strategisch manager. Een oude spoormanager is de nieuwe voorzitter van de christendemocraten. De opmars is dus nog niet gestopt.

Een tweede probleem is dat de basisbeginselen van de managementdiscipline dateren uit de late negentiende eeuw, toen de toenemende industrialisering mensen nodig had die productiemiddelen zo efficiënt mogelijk besteedden. De Harvard Business School zag een gat in de markt en organiseerde de eerste Masters in Business Administration in 1921. Beide wereldoorlogen -met hun militair-organisatorische uitdagingen- hebben verder hun stempel gedrukt op het beroep. Net na de Tweede Wereldoorlog schreef Peter Drucker Concept of the Corporation, de bijbel van het moderne management. Sindsdien is er al heel wat veranderd, maar de fundamenten blijven gestoeld op een hiërarchische leest uit de vorige eeuw. Daar komt verandering in, al is daar in de praktijk nog niet overal wat van te merken.

Dat is een van de redenen waarom Gary Hamel, de oprichter van het Management Innovatie Lab, een lans breekt voor een nieuwe reeks managementopvattingen. In zijn nieuwe boek, The Future of Management, legt hij uit dat die vernieuwing gebaseerd moet zijn op meer inspraak van de 'gemanageden'. Een mooi voorbeeld van hoe minder managers meer tevreden klanten en betere resultaten kunnen opleveren illustreert Whole Foods. Die supermarktketen specialiseert zich in verse producten. Elke vestiging bestaat uit acht teams die autonoom werken maar één missie delen: Amerika gezonder voedsel voorschotelen. Ieder team kan zijn eigen leden aanwerven of ontslaan en beslist zelf over wat er in de rekken komt te liggen. Die vrijheid gaat gepaard met een flinke dosis verantwoording. Zo kan iedereen de resultaten van elk team openlijk consulteren en hangen bonussen helemaal af van de teamprestaties. Het interessante is dat alle lokale winkels snel op de markt kunnen inspelen en hun aanbod vernieuwen. Voor de bazen betekent dat dat ze niet langer hoeven te wachten tot een probleem zo wijdverspreid wordt dat het op hun radarscherm opduikt met de bijbehorende dure oplossing.

Minder en modernere managers kunnen onze economie dus vooruithelpen. Aangezien een afslanking en een modernisering managementbeslissingen bij uitstek zijn, rest ons enkel hen daarvan te overtuigen.

Lorin Parys is voorzitter van FlandersDC, de Vlaamse organisatie voor ondernemingscreativiteit. Hij schrijft deze column in eigen naam.

www.standaard.be/paradoxvanparys

www.flandersdc.be

lorin.parys@flandersdc.be