EU-Commissie wil energieconcerns openbreken
bn
Foto: © DMITRY BELIAKOV
Europa pakt het gebrek aan concurrentie op de energiemarkt aan met ingrijpende voorstellen.

energie

Van onze redacteur



Nog voor de beslissingen formeel genomen waren -de discussies waren nog bezig- reageerde het Russische staatsbedrijf Gazprom gisteren al heel koel op de voorstellen die de Commissie gisteren deed om de energiemarkt in de Europese Unie te liberaliseren. En kort na de bekendmaking volgde uit Parijs een radicale afwijzing door de Franse minister van Economie en Financiën, Christine Lagarde. Dat is niet onbelangrijk, omdat verwacht wordt dat de eindbeslissingen over het dossier onder Frans EU-voorzitterschap zullen moeten worden genomen, in de tweede helft van volgend jaar.

Er volgt dus nog een moeilijke weg voor de wetsvoorstellen. Twee dingen staan daarin centraal. Ten eerste wil de Commissie de opsplitsing -'ontbundeling' in het jargon- van de grote energiebedrijven. Productie en transport moeten van elkaar gescheiden worden. Als toegift mag gekozen worden uit twee varianten: een 'harde', waarbij ook aandeelhouderschap en management volledig gesplitst zijn, en een zachtere versie, waarbij overlapping mogelijk blijft.

In Duitsland en Frankrijk, maar ook in Italië (waar er grote, volledig geïntegreerde concerns zijn die zowel voor productie als transport van gas en elektriciteit instaan), is de weerstand groot. Ook de 'zachte' versie gaat hen te ver. Maar de Commissie zet door en wijst erop dat de regeringen en het parlement beslissen, niet de grote concerns. Zij moeten daarbij het belang van de consumenten voor ogen houden. De opsplitsing is immers bedoeld om de toegang van nieuwe marktspelers op de distributienetwerken te vergemakkelijken, wat de concurrentie verhoogt en de prijzen (voor belasting) moet drukken.

De afwijzende houding vanuit Gazprom is ingegeven door het tweede belangrijke luik van de voorstellen. De Commissie wil immers de EU-markt en -bedrijven beschermen tegen concurrenten uit niet-EU-landen die op de EU-markt willen investeren of participaties nemen in transport-entiteiten. Dat mag. Maar de EU vraagt de lidstaten de bevoegdheid om via een eigen vergunningssysteem na te gaan of de bedrijven in hun thuisland ook opgedeeld zijn en of er wederkerigheid is. Als spelers uit derde landen grote of zelfs controleparticipaties nemen in de EU-transportbedrijven, moet er ook 'ontbundeling' gelden voor dat bedrijf. De Commissie zelf ziet toe en beslist, niet de lidstaten.

Naast die twee essentiële onderdelen bevat het energiepakket ook eenvormige regels voor de toezichthouders die nu al op de nationale energiemarkten verplicht zijn.

Ze moeten gelijke garanties bieden voor strikte onafhankelijkheid en beslissingsmacht krijgen. Op Europees niveau komt er een Agentschap voor de Samenwerking dat de Europese regulators controleert en stroomlijnt.

Ten slotte bevat het pakket transparantieregels: de verplichting om alle informatie over productie en transport ter beschikking te stellen, behalve over handel.