• a

    Bashar al-Assad

    Voor de Syrische burgeroorlog was 2013 het jaar van de gifgasaanval in Damascus. Op  21 augustus 2013 duiken de eerste gruwelijke foto's op van een aanval met chemische wapens. Kinderlijkjes liggen in een rij op de grond. Geen bloedsporen of tekenen van geweld. De VN bevestigt later dat het wel degelijk om een gifgasaanval ging. De schuldige? De Syrische president Bashar al-Assad. Al het 'circumstantial evidence' wijst toch in zijn richting. De VN beweert harde bewijzen te hebben dat al-Assad oorlogsmisdaden heeft begaan.

  • b

    Bellens buiten

    De emmer der provocaties en beschuldigingen van belangenvermenging liep dit jaar over voor Didier Bellens, de (ex-) topman van Belgacom. De druppel was een belediging aan het adres van premier Elio Di Rupo. 'Hij is als een klein kind die elk jaar om zijn Sinterklaas komt', zei Bellens. Niet veel later volgde zijn ontslag. 

    Maar het parcours van de brokkenpiloot gaat al verder terug. Van beschuldigingen van passieve corruptie, handel met voorkennis, de bescherming van zijn medewerkster Concetta Fagard tot de vermeende verkoop van het Brusselse Stro-gebouw aan zijn eigen bedrijf. De beslissing om hem de laan uit te sturen werd incontournable.

     

     
  • c

    Miley Cyrus twerkt

    Ik twerk, jij twerkt, wij twerken. Maar vooral, Miley Cyrus twerkt. De nieuwste danshype heeft Cyrus dit jaar verheven van kindsterretje (Hannah Montana) tot uitdager van de Lady Gaga's van deze wereld. Ze liet haar danspasjes voor het eerst zien op de MTV Video Music Awards van dit jaar. Heel de wereld keek, en minstens de helft sprak van een schande. Want twerken, dat is niets meer of minder dan met uw achterste op en neer springen/duwen/draaien tegen het kruis van uw 'slachtoffer'. Ongetwijfeld een van de meest gegoogelde fenomenen van dit jaar. Probeert u het vooral thuis.

     

     
  • d

    Dronken Daan

    Breednuchter. Dat nieuwe woord vond Daan Stuyven uit om uit te leggen wat er was gebeurd op het podium van het Antwerpse festival Linkerwoofer. Na dertig minuten verliet zijn band het podium om hem moederziel alleen achter te laten, met een stuk in zijn voeten. Althans, dat beweerden enkele aanwezigen op sociale media. 'Schande!' stond daar te lezen.

    Daan gaf zelf toe een paar glazen wijn gedronken te hebben. Hij beloofde, met enige ironie, dat op de Lokerse Feesten ‘de gevallen engel weer zou rechtstaan’. En dat deed hij ook. Case closed.

     

     
  • e

    François Englert

    ‘Mijn ouders hebben me nooit bij mijn schoolwerk geholpen. Gelukkig maar’

    Aan het woord is de Belgische natuurkundige François Englert, dé trots van de natie. Geen enkele andere Belg die dit jaar zo'n belangrijke prijs in ontvangst mocht nemen als de man die het Higgs-deeltje ontdekte. Hij kreeg er als eerste Belg ooit de Nobelprijs fysica voor. Voor een goed begrip, wij leggen het Higgs-deeltje uit in de woorden van Englert zelf:

    'Ik lees overal dat het scalaire boson massa geeft aan de materie, en dus aan alles wat ons omringt. Maar dat klopt helemaal niet. In werkelijkheid geeft het véld dat met het scalaire boson is geassocieerd, massa aan de deeltjes die erdoorheen vliegen.’

     
  • f

    Formidable (Mr. Stromae)

    Formidable, formidable. Tu étais formidable, j'étais fort minable. Nous étions formidable. 

    De ogenschijnlijk eenvoudige woordspelingen van Stromae, echte naam Paul Van Haver, haalden dit jaar alle hitlijsten, Rode Duivels-wedstrijden en zelfs buitenlandse krantenpagina's. The International New York Times schreef over de flamboyante Brusselaar dat zijn muziek vaak speels is, maar ook bijna altijd een donker kantje heeft. 'Een reflectie van de desillusie en de rusteloosheid, dat de zelfzekerheid van een vorige generatie in Europa heeft verdrongen.'

     
  • g

    Genoeg GAS

    Het minst populaire drieletterwoord van 2013 is zonder twijfel GAS, kort voor Gemeentelijke Administratieve Sancties. Het parlement breidde die dit jaar uit, met ook een verlaging van de leeftijdsgrens tot 14 jaar. Protestacties staken in heel het land de kop op. En zowat elke GAS-boete haalde het nieuws. Het zijn er te veel om op te sommen, maar we geven u, omdat het lijstjestijd is, graag een bloemlezing:

    • Muzikant Fred Di Bono kreeg er één voor het verstoren van de openbare orde, met té luide muziek in de wagen.
    • Op de website van de krant La Meuse laten enkele mensen zich negatief uit over de politie van Verviers. De politie identificeert hen en dreigt met een GAS-boete tot 250 euro.
    • Patricia Baum kreeg een GAS-boete van 250 euro omdat haar bankuitreksels gevonden werden in een vuilnisbak in Herentals. Later werd de boete geseponeerd.
    • Het Antwerpse kunsthuis voor kinderen en jongeren Villanella heeft een gemeentelijke administratieve sanctie (GAS-boete) van 60 euro gekregen voor een flyeractie die het eerder dit jaar hield als protest tegen de absurditeit en willekeur van... GAS-boetes.

     
  • h

    Habemus papam

    Vijf stemrondes, vijfentwintig uur en tweeëndertig minuten waren er nodig om kardinaal Bergoglio tot 266ste paus te benoemen. Het duurde een eeuwigheid voor nieuwsanker Jan Becaus hem eindelijk op het balkon in Rome zag verschijnen, maar dat dreef de spanning alleen maar op. Bergoglio koos als eerste voor de naam Franciscus. Volgens Time magazine deed de paus die nederige naam alle eer aan. Het magazine bekroonde hem tot Man of the Year.

     
  • i

    In memoriam

    Ze gaan altijd te vroeg. Ook dit jaar weer. Zuid-Afrika moet verder zonder Nelson Mandela (95), de Belgische politiek zonder Wilfried Martens (77). En dan zijn er nog zoveel anderen:

    De Venezolaanse president Hugo Chávez (59), de rocklegende Lou Reed (71), columnist en journalist Patrick De Witte (55) beter bekend als (pdw), de Amerikaanse acteur James Gandolfini (52), de Britse ex-premier Margaret Thatcher (88), diplomaat en schrijver Stéphane Hessel (94), Amerikaanse acteur Paul Walker (40), de schilder Roger Raveel (90), de Britse schrijfster Doris Lessing (94), de Amerikaanse gitarist en singer-songwriter J.J. Cale (74), de Nederlandse prins Friso van Oranje-Nassau van Amsberg (44), de Britse journalist David Frost (74), de legendarische sportlverslaggever Rik De Saedeleer (89), de schrijver Thomas Blondeau (35), de Amerikaanse thrillerschrijver Tom Clancy (66), de Ierse acteur Peter O'Toole (81).

     
  • j

    Juichen voor The Broken Circle Breakdown

    De film van regisseur Felix Van Groeningen ging al in 2012 in première op het Filmfestival van Gent, maar kreeg vooral dit jaar een heleboel bekroningen. Meer dan veertig, tot nu toe. Hoofdrolspeelster Veerle Baetens mocht zelfs de titel van beste actrice van Europa in ontvangst nemen. Daarmee haalde ze het van kleppers als Keira Knightley en Naomi Watts. Een Golden Globe zit er niet in, maar mogelijk wel nog een Oscar. The Broken Circle Breakdown is immers de Belgische inzending.

     
  • k

    Kookpotbom

    Op 15 april sloeg de klok van de Boston marathon 04:09:43 toen een eerste explosie voor complete chaos zorgde aan de finishlijn. Twintig seconden later volgde een tweede explosie. De zelfgemaakte bommen, metalen snelkookpotten met daarin spijkers en metaalscherven, doodden drie mensen. De daders zijn de gebroeders Tsjarnaev, Tamerlan en Dzhokhar. Vier dagen na de aanslag jaagt de politie van Boston hen 28 uur lang op door de straten van Boston.

     
  • l

    Loketjanet

    'Elke vorm van expressie is begrensd. Ik wil ook niet dat iemand met een regenboog-T-shirt achter het loket zit. Omdat een homoseksueel via een dergelijke symboliek duidelijk maakt dat hij of zij die obediëntie is toegedaan. En andere mensen herkennen dat.'

    In een interview met De Standaard zegt burgemeester Bart De Wever dat loketbeambten bij de stad Antwerpen geen T-shirt mogen dragen waarmee ze duidelijk maken dat ze homoseksueel zijn. De hele politieke wereld reageerde verbolgen, De Wever kreeg tonnen kritiek, maar ook een nieuw woord zag het licht, de loketjanet. Meteen goed voor tientallen tweets voor de hashtag #loketjanet.

     
  • m

    Mega Maggie

    In alle peilingen scheert Maggie De Block (Open VLD), staatssecretaris voor Asiel en Migratie, hoge toppen. Ze mag zich volgens de laatste peiling de populairste politicus van Vlaanderen noemen, voor de Antwerpse burgemeester Bart De Wever en minister-president Kris Peeters. Wat doet zoiets met een mens?

    'Weinig. Ik ben niets veranderd. Niet in mijn manier van denken, niet in mijn manier van doen. Pas als ik me gedraag naar die populariteit, wordt het problematisch.'

    Met die uitspraak illustreert ze meteen haar sterkte: beide voetjes op de grond, recht voor de raap.

     
  • n

    Nairobi

    Terroristen van Al-Shabab zijn erin geslaagd vier dagen lang de aandacht van de wereld vast te houden. Zestien gewapende mannen bestormden het winkelcentrum Westgate in Nairboi, Kenia. Ze schoten in het rond en probeerden zoveel mogelijk mensen te raken. Dagenlang gijzelden ze honderden mensen. De hele wereld kon minuut per minuut volgen wat er precies in het winkelcentrum gebeurde: Nog een dode? Iemand ontsnapt? Neemt de politie over? Er vielen uiteindelijk 67 doden.

    Niet de terroristen, maar vooral de Witte Weduwe, een mysterieuze blanke Britse die zich zou aangesloten hebben bij de internationale jihad, werd het gezicht van de aanslag. Of Samantha Lewthwaite ook echt betrokken was, is (nog) niet duidelijk.

     
  • o

    Obama, deel 2

    Op 21 januari spreekt Barack Obama zijn tweede inaugurale rede uit en maakt daarmee zijn ambities voor zijn tweede ambtstermijn meteen duidelijk: geen afbreuk van de sociale zekerheid en gelijke rechten voor iedereen, ook holebi's.

    Hij blaakt van zelfvertrouwen en de hele -progressieve- wereld kijkt goedkeurend toe. Maar in oktober gaat de eerste fase van de Affordable Care Act, de verplichte ziekteverzekering voor alle Amerikanen, van start, wat het orgelpunt van Obama's presidentsjaren moet worden.

    Het loopt helemaal mis. De website healthcare.gov kampt met technische mankementen en miljoenen mensen vernemen per post dat hun oude ziekteverzekering moet vervangen worden door een nieuwe, veel duurdere. De populariteit van Obama zakt tot een dieptepunt van 36 procent, met nog drie jaar op de teller.

     
  • p

    Pandarel

    Twee Chinese panda's, de zoo van Antwerpen, Pairi Daiza in Bergen en een premier uit Bergen. Juist, dat zijn de hoofdrolspelers van de 'pandarel'. Net wanneer zowel premier Di Rupo als minister Kris Peeters in China zitten, blijkt dat de zoo uit Bergen Pairi Daiza twee reuzenpanda's mag lenen van China. Dat is niet naar de zin van de zoo van Antwerpen, die ook al jaren aast op de bedreigde diersoort.

    Peeters vraagt de premier om een verklaring, maar die maakt er weinig woorden aan vuil. Toch achtervolgt het relletje de premier tot in de aula's van de Universiteit Gent. Een opmerkelijke student volgde het gastcollege van de premier, in een pandakostuum.

     
  • q

    Queens en Kings

    Voortaan mogen Mathilde en Maxima zich koningin noemen, en niet langer prinses. Dat heeft alles te maken met een nieuwe trend in royalty-land: de troonsafstand. Koningin Beatrix was de voorloper die onze koning Albert inspireerde. Mocht het België-Nederland zijn, het stond 1-1. De nieuwe vorsten heten koning Filip en koning Willem-Alexander.

    Maar de populairste royalty van het jaar, dat moet baby George zijn. De eerste spruit van de Britse kroonprins William en Kate Middleton eindigde op 22 juli The Great Kate Wait, tot grote vreugde van de Britten, die massaal mee hadden geleefd met de komst van de meest gehypte baby van het jaar.

     
  • r

    Rode Duivels

    De giga-hype staat ons wellicht volgend jaar in Brazilië nog te wachten, maar de aanloop naar het WK voetbal nam ook al een ferme start. Overal grote schermen, uitverkochte stadions, urenlange voor- en nabeschouwingen. Het was uiteindelijk tijdens de match tegen Kroatië dat Romelu Lukaku de verlossende schoten in de netten kegelde. De held van het moment, want aan de 1-2-uitslag hing een ticket naar Brazilië vast.

    Zowat iedereen luidt de loftrompet over 'onze Duivels'. Marca, de grootste Spaanse sportkrant, noemde België meteen een outsider voor de wereldtitel in Brazilië: 'De Belgen worden een gevaarlijke ploeg op het WK. Toegegeven, als je naar alle namen kijkt, oogt het zelfs wat eng.'

    De Duitse bondscoach Joachim Löw zei: 'België is mijn geheime WK-favoriet.' 'Er is euforie in België en dat is terecht, want dit is het sterkste elftal dat ze ooit hebben gehad', vindt Aad De Mos.

     
  • s

    Shutdown

    Op 1 oktober middernacht gaat de Amerikaanse overheid in shutdown. Een miljoen ambtenaren worden die ochtend technisch werkloos wakker. Zo goed als alle overheidsdiensten sluiten de deuren, ook toeristische trekpleisters als het Vrijheidsbeeld en Yellowstone. En dat omdat een harde kern van republikeinen een overgangsbegroting tegenhoudt, die nodig is om de overheidsdiensten te laten draaien. Ze willen Obama's Affordable Care Act een hak zetten, maar schieten zichzelf meteen ook in de voet.

    De republikeinen verliezen veel krediet door hun stugge verzet tegen 'Obamacare', en moeten uiteindelijk op 16 oktober inbinden. Maar de schade voor de economie was al geleden: 24 miljard kostte de shutdown voor de Amerikaanse economie, volgens Standard en Poor's. Het Witte Huis berekende dat het ook 120.000 jobs kostte.

     
  • t

    Tyfoon Haiyan

    Haiyan of Yolanda. Hoe je de superstorm ook noemt, voor de Filipijnen betekende hij een catastrofe. De zwaarste storm van 2013 vernielde alles op zijn weg: de al niet zo stevige huizen, volledige dorpen, natuurgebieden. Meer dan 5.700 mensen kwamen om het leven.

    De beelden van de Filipijnen in nood waren schrijnend, maar de hulpverlening kwam maar heel traag op gang. Slechts één vliegveld was bereikbaar, de wegen naar de mensen die de hulp zo broodnodig hadden, waren volledig vernield. Mensen sloegen aan het plunderen uit wanhoop. Dagen later kwamen de hulpgoederen eindelijk terecht waar nodig. Het land zal nog jarenlang moeten heropbouwen, een taak waar ze stilaan aan beginnen.

     
  • u

    Uit de bocht

    Twee treinrampen markeren 2013. Eén in ons land, Wetteren, en één in Spanje. Op vier mei ontspoorde rond twee uur 's nachts een goederentrein net buiten het station van Schellebelle. Enkele ketelwagens met 300 ton acrylonitril in, vlogen in brand. Meteen de eerste ramp voor de nieuwe gouverneur van Oost-Vlaanderen Jan Briers. Tweeduizend inwoners werden geëvacueerd, mensen moeten eerst niet, dan weer wel en dan weer niet getest worden op vergiftiging. En dan was er nog het bluswater, dat kwam samen met de giftige dampen in de riolen terecht. Het duurde dagen voor er uitsluitsel kwam over de intoxicatie van het grond- en drinkwater. Er viel één dode bij de ramp.

    Op 23 juli vloog op vier kilometer van het station van Santiago de Compostela een trein aan hoge snelheid uit de bocht. De ramp is het dodelijkste treinongeluk van de voorbije 40 jaar in Spanje. 78 mensen kwamen om het leven.

    'Ik heb het verkloot, ik wil sterven.', zei de machinist Francisco José Garzón Amo meteen na de tragedie. Hij wordt in verdenking gesteld voor 'roekeloosheid'. Hij zou 190 kilometer per uur gereden hebben, terwijl op die plek maximum 80 kilometer per uur toegestaan is.

     
  • v

    Valentijnscadeau voor ACW

    Op 14 februari beschuldigt de N-VA de christelijke arbeidersbeweging ACW van fiscale fraude. De woorden schriftvervalsing, belangenvermenging en misbruik van vennootschapsgoederen vallen. Staatssecretaris voor fraudebestrijding John Crombez kondigt een dag later een onderzoek van de BBI aan, die maandag tot een conclusie kwam. Het ACW pleegde geen fraude, maar moet wel 9,5 miljoen euro aan achterstallige belastingen betalen.

    Maar er vielen nog wat slachtoffers in het ACW-debacle. Niet de minste daarvan is minister van Financiën Steven Vanackere, die het dossier nooit onder controle krijgt. Op vijf maart neemt hij uiteindelijk ontslag, waarop Koen Geens zijn plaats overneemt.

     
  • w

    Weg met dat woord

    Vlamingen en Nederlanders houden niet van overbodige woorden. Dat blijkt uit een rondvraag van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL) voor 'Weg met dat woord'. Mensen mochten woorden inzenden die ze volgend jaar liefst zo min mogelijk zouden horen. De grote winnaar? Kids. Nutteloos, vinden u en ik. Er bestaat immers al een woord voor: 'kinderen'. De andere nominaties geven u meteen ook een beeld van de trends van 2013: absoluut, confederalisme, crisis, dagdagelijks, kids, papadag, participatiesamenleving, selfie, swag en yolo.

     
  • x

    Bo Xilai

    ‘China is vandaag een heel ander land. Maar de machtsstructuren en de manieren van werken zijn nog erg gelijkend. Neem de grote anticorruptiecampagne die president Xi Jinping recent op poten heeft gezet. Het proces tegen de gevallen politicus Bo Xilai past daarin.'

    Aan het woord is de Nederlandse historicus Frank Dikötter. De ooit zo beloftevolle politicus Bo Xilai werd dit jaar tot levenslang veroordeeld voor corruptie, verduistering en machtsmisbruik , waarmee een van de grootste Chinese politieke schandalen van de jongste decennia werd afgerond. Zijn proces moet als voorbeeld dienen voor wat er gebeurt met wie de kantjes eraf rijdt in China.

     
  • y

    Yes We Scan

    Als elk goed jaar zijn klokkenluider heeft, dan heeft Edward Snowden er een grand cru-jaar van gemaakt. De voormalige contractant van de Amerikaanse geheime dienst NSA lekte honderden documenten naar onder meer de Britse krant The Guardian. Daaruit bleek dat de NSA met het PRISM-spionageprogramma zowat iedereen en alles in de gaten houdt: van de eigen Amerikaanse burgers tot grote bedrijven, buitenlanders en zelfs staatshoofden. Zonder veel controle, zonder veel vragen. Onder meer in Duitsland kwam protest op gang, met slogans als 'Yes, We Scan' en 'Your Privacy Ends Here'.

     
  • z

    Zelfs in Zedelgem gebeurde er iets

    Tot in China was het te zien op televisie: hoe er in Zedelgem gratis geld op straat vloog. Bron van al dat onverwachte geluk: vluchtende dieven die tijdens een politieachtervolging een gestolen kluis uit hun auto hadden gegooid. De inwoners uit de Ruddervoordestraat in het West-Vlaamse Zedelgem konden hun ogen niet geloven.

    'Over een strook van 100 meter lag het plots vol met biljetten van 50, 100 en 200 euro', getuigt een inwoner een dag later. 'Het was alsof het geld had geregend.' Een eerste koppel dat ronddwarrelend geld meegraaide, kreeg al een werkstraf van 50 uur. Nog andere 'graaiers' riskeren een straf.