De qr-code is hip, modern en trendy. Marketingmensen zijn er dol op. Maar is deze nieuwe communicatievorm ook zinvol?
Je ziet ze steeds vaker opduiken: intrigerende vierkantjes, opgebouwd uit honderden kleine zwarte en witte stippen. Het ziet ernaar uit dat de qr-code – want zo heet dit nieuwe fenomeen – erg populair aan het worden is. ‘Het is een interessant middel om de brug te slaan tussen print-media en online', bevestigt Steven Verbruggen van het reclamebureau BBDO. Vooral reclamemakers maken er nu gebruik van, maar het aantal toepassingen van de code is eindeloos.
De qr-code lijkt nieuw, maar bestaat in werkelijkheid al 17 jaar. Hij werd in 1994 ontwikkeld door een dochterbedrijf van Toyota, om auto's te volgen tijdens hun productieproces. Het ontwerp was er speciaal op gericht om ook leesbaar te blijven als de code aan hoge snelheid voorbijflitst. De letters qr staan voor quick response. De qr-code wordt ook wel eens de tweedimensionale streepjescode genoemd. Het principe is hetzelfde: een grafisch patroon bevat tekstuele informatie die door middel van een scanner zichtbaar gemaakt kan worden. De grote vlucht die de qr-code neemt, heeft ook te maken met de populariteit van smartphones. Daarmee kan de qr-code gescand worden, mits er eerst een speciale app gedownload is.
Ondanks de populariteit kampt de qr-code wel met kinderziektes. Gebruikers reageren vaak teleurgesteld, omdat de code niet leesbaar is of oninteressante informatie bevat. Onderzoek van het Vlaams Innovatiecentrum voor Grafische Communicatie (VIGC) wees onlangs aan dat met een gemiddelde smartphone meer dan driekwart van de qr-codes onleesbaar is.
‘De leesbaarheid is een probleem', bevestigt Keith Choi van KonceptUnit, een bedrijf dat zich bezighoudt met mobile tagging. ‘Als de code afgedrukt is op een poster achter glas, heb je vaak last van weerkaatsing. Een ander probleem is dat de witte randen rond de code vaak worden weggelaten, hoewel die onontbeerlijk zijn. Soms ook vervaagt de inkt, of is het papier gekreukt'. KonceptUnit werkt daarom vooral met een andere code: de zogenaamde BeeTagg-code. Die is op een andere manier vormgegeven en daardoor makkelijker leesbaar. Hoewel niet ideaal, is de qr-code toch de populairste tweedimensionale code. Dat komt doordat het om een opensourcecode gaat: iedereen mag toepassingen ontwikkelen om deze codes te lezen en aan te maken. Er hoeft niet voor te worden betaald. Voor de BeeTagg-code wel.
Smartphones
Een probleem is ook dat de informatie die met de qr-code zichtbaar wordt gemaakt, niet altijd is aangepast aan mobiele toestellen. ‘Vaak wordt er gelinkt aan een gewone website. Maar op een smartphone is dat niet ideaal', bevestigt Verbruggen. Om de qr-code optimaal in te zetten, is het nodig om de content geschikt te maken voor mobiele apparaten.
BBDO heeft de qr-code gebruikt om in de winkels van opticienketen Pearle op te roepen voor de wedstrijd ‘winkelketen van het jaar'. In de winkels werden codes aangebracht die rechtstreeks naar de site linkten waar de stem kon worden uitgebracht. Die site was echter niet aangepast voor gebruik op smartphones. Verbruggen: ‘Is dat ideaal? Nee. Wel relevant. Ik vermoed dat het geen massale aantallen extra stemmen heeft opgeleverd. Maar je biedt mensen de kans om te stemmen, en daar gaat het om.'
Hij zegt dat het geen zin heeft om de code toe te voegen als je geen meerwaarde kunt bieden. ‘Je moet het niet zonder nadenken gebruiken. Helaas gebeurt dat vaak wel. Mensen vallen nogal snel voor iets dat nieuw is en wat ze anderen zien gebruiken.' Verbruggen erkent dat de qr-code een hype is, vooral in marketingkringen. ‘Op een gegeven moment zal het gebruik en de belangstelling afnemen, en dan zal het alleen nog op de echt relevante plaatsen worden gebruikt. Waar het echt zinvol is.'
Keith Choi stelt vast dat de qr-code in Azië, vanwaar het fenomeen afkomstig is, al veel meer in het dagelijkse leven wordt toegepast dan bij ons. Dat heeft gedeeltelijk te maken met de grotere populariteit van smartphones. Maar het bezit van een smartphone is op zich nog niet genoeg. Je moet ook nog een app downloaden waarmee de codes gelezen kunnen worden. ‘Dat kan nauwelijks een barrière vormen voor de populariteit van de code', denkt Choi. ‘Als je ziet dat mensen al apps downloaden voor televisieprogramma's als Komen Eten en tijdschriften als Flair, dan mag het downloaden van een lezer voor qr-codes geen probleem zijn.'