De journalistiek staat onder druk. Dat hoeft tegen de achtergrond van wat er de voorbije maanden gebeurde, nauwelijks uitleg. Wil een krant als De Standaard haar maatschappelijke functies behouden, onder meer die van ,,waakhond'' van de democratie, dan moeten de journalisten zich ten volle bewust zijn van de valkuilen van hun vak. Dan moeten ze permanent nadenken over wat kan en wat niet kan in eerlijke journalistiek.
Dat was het uitgangspunt voor de vzw Redactie, de vereniging die alle journalisten van De Standaard en van Het Nieuwsblad/De Gentenaar verenigt, om ruim een jaar geleden te gaan werken aan een dynamische deontologische ,,huiscode''. Journalistieke vuistregels die in de loop van de jaren wellicht moeten verfijnd worden.
Die code werd deze week unaniem goedgekeurd door de algemene vergadering van onze vereniging. De code wordt opgehangen aan tien vuistregels. Die slaan op zaken als de integriteit van de journalist, de betrouwbaarheid van de informatie die hij of zij aanbiedt; het onderscheid tussen gecontroleerde, objectieve feiten en de subjectieve, eigen inbreng; de plicht om fouten recht te zetten en om te communiceren met de lezers; de plicht ook om bronnen die daarop staan geheimhouding te verzekeren, of om het leven van privé-personen zoveel mogelijk te respecteren.
De code bestaat uit drie delen: de tien regels, een voortdurend evoluerend ,,register'' met concrete invulling van die regels aan de hand van alle probleemgevallen die zich aandienen en een overeenkomst tussen de vzw Redactie en de hoofdredactie over de toepassing van onze code. De hoofdredacteurs dragen de verantwoordelijkheid voor de toepassing dag aan dag. Maar als er serieuze problemen rijzen, komt de vzw Redactie mee op de proppen.
De volledige code, mét het ,,duidingsregister'', zou een halve pagina vullen. Wij stellen u de tien ,,geboden'' - de algemene vuistregels - voor. Het bestaan van deze code biedt geen waterdichte garantie tegen journalistieke uitschuivers. Toch is het goed dat de lezers van deze krant weten dat de journalisten van de Standaard begaan zijn met de deontologie van hun beroep. En dat ze zich willen afzetten tegen de dreigende verloedering van hun beroep in de richting van sensatie en van scheefgegroeide commercialisering.
Liefst doen we dit in een permanente dialoog met onze lezers.
De vzw Redactie, die de journalisten van De Standaard en van Het Nieuwsblad/De Gentenaar vertegenwoordigt, heeft een gedragscode voor redacteurs/redactrices uitgewerkt. Die code bouwt voort op de traditie die is vastgelegd in de statuten van de vzw. De vier basisprincipes van die traditie zijn: de redactie komt op voor de rechtmatige belangen van het Vlaamse volk, voor de pluralistische democratie, voor een sociaal gecorrigeerde vrije economie en voor de christelijke waarden. De vzw wil de gedragscode blijven verfijnen door nauwkeurig de ontwikkelingen in de maatschappij te volgen.
- Geeft betrouwbare en zo nauwkeurig mogelijke informatie.
- Geeft informatie over wat leeft in de samenleving.
- Maakt een onderscheid tussen feiten, duiding en commentaar.
- Zet fouten recht.
- Gebruikt betrouwbare bronnen en controleert zo veel mogelijk de informatie.
- Vermeldt de bronnen, tenzij de bron geheimhouding is verzekerd; in dat laatste geval houdt de redacteur zich ook aan de geheimhouding.
- Werkt volgens de redactionele normen van zijn/haar krant.
- Behoudt zijn/haar persoonlijke integriteit.
- Oefent zijn/haar opdracht uit met eerbiediging van de rechten van de mens.
- Beantwoordt de rechtmatige vragen van de lezers.