BEELDVERHAAL | PAUL BULTEEL

Afvalrace

Europa grossiert in afval, maar is ook een grootmacht als het op recycleren aankomt. Paul Bulteel volgde de afvalstromen.

Onze honger naar materie veroorzaakt immense afval­bergen. Foto­grafen als Edward Burtynsky, Chris Jordan, Didier Ruef  en Wang Jiuliang tonen ons tot welke verwoestingen te land, ter zee, in de lucht en in ons lijf een laisser aller kan leiden. David Benjamin Sherry laat zijn landschappen baden in toxische kleuren: we hebben de planeet onherroepelijk vergiftigd. Nog anderen zijn gefascineerd door de soms onwezenlijke schoonheid van afval en maken er close-ups van.

De Belg Paul Bulteel confronteert ons met de afvalstromen, maar heeft ook aandacht voor good practices, oplossingen. In West- en Noord-Europa wordt afval gerecycleerd op een nooit geziene schaal. Enkele landen behoren tot de wereldtop, als het gaat over het inzamelen en hergebruiken van papier, karton, hout, metalen, glas, plastic, textiel, motoren, computers, telefoons, koelkasten, noem maar op.

In België, Nederland, Frankrijk, Luxemburg en Duitsland ging Bulteel langs in vijftig bedrijven die bezig zijn met recyclage en hergebruik van afval. Ze tonen dat er een alternatief is voor de lineaire produce, use and throw away-maatschappij: een model gebaseerd op economische cirkels waarin een product aan het einde van zijn levens­cyclus het ruwe materiaal wordt voor een nieuw product. Met alle positieve gevolgen van dien: minder nood aan primaire grondstoffen en energie, bijvoorbeeld, en minder uitstoot van broeikasgassen.

Al is de weg nog lang. ‘De landen die het best recycleren, hebben vaak ook het meeste afval per capita’, zegt Bulteel. De preventie en sensibilisering kunnen veel beter. Ook inzake productdesign is er nog veel marge: te vaak worden bewust goederen gemaakt met beperkte levensduur, om de vervangingsmarkt te stimuleren. Bulteel: ‘De Europese economie is ook dermate open dat er weinig controle is op de manier waarop geïmporteerde goederen geproduceerd worden.’ En wat er uiteindelijk met uitgevoerde goederen gebeurt, daar hebben we nog veel minder zicht op. ‘Maar hoe dan ook: als de goeie praktijken die ik zag, wereldwijd ingang vinden, wordt een van de grootste planetaire milieu-uitdagingen een stuk beheersbaarder.’

 

Het fotoboek ‘Cycle & recycle’ is gepland in het voorjaar

van 2016 en wordt uitgegeven bij Hatje Cantz.

 

Gebruikte substraatcontainers voor de tuinbouw. De planten groeien in steenwolgranulaat, verpakt in plastic. Het granulaat absorbeert water met voedingsstoffen. De containers worden gerecycleerd tot materiaal voor onder meer de productie van bakstenen en vuilniszakken.

 

IJzerresten die met behulp van magneten herwonnen worden uit de bodem-asse van een oven die nietrecycleerbaar industrieel afval en slib verbrandt. De verbrandingswarmte wordt omgezet in elektriciteit en stoom. Met het metaal wordt nieuw staal geproduceerd.

 

Narijpingshal voor compost.  Het organische materiaal bestaat uit selectief ingezameld groente-, fruit- en tuin­­-

afval, hoofdzakelijk afkomstig van gezinnen. Na een

voorbewerking wordt het vijf weken lang door bacteriën omgezet in compost. Na een tweede proces, waarbij de onzuiverheden worden verwijderd, rijpt het compost nog minstens vijf weken na. Daarna wordt het verkocht

aan particulieren, land­bouwers of tuinaannemers.

 

Rollen papier, gemaakt op basis van gerecupereerd karton en papier, bestemd voor de productie van golfkarton en andere verpakkingsmaterialen. Een papier­vezel kan op deze manier tot zeven keer gerecycleerd worden.

 

Scherven afkomstig van bedrijven gespecialiseerd in het selectief sorteren en recycleren van glas. Het wordt gesmolten en verwerkt tot glazen flessen met een uniforme standaardkleur voor de drankindustrie.

 

Latexresten afkomstig van eigen latexproductie, zowel snijresten als intern afgekeurde producten. Ze worden versnipperd en zijn een volwaardige grondstof voor de productie van nieuwe latex.

 

Balen van samen­geperste, herbruikbare kleding, verzameld via een netwerk van ophaalpunten en gesorteerd in verschillende  categorieën zoals broeken, T-shirts, jurken en beddengoed. De balen worden hoofdzakelijk naar Afrika geëxporteerd.

 

Ontmantelde carrosserieën van wagens. Met het metaal wordt nieuw staal gemaakt. Een gespecialiseerde installatie scheidt de overblijvende fractie in verschillende componenten.

 

Samengeperste staalresten, vooral afkomstig van de productie van blikjes en vaten. De blokken – elk ongeveer 150 kg

 zwaar – zijn bestemd voor staalfabrieken.

 

Gerecupeerde pyrokabels voor elektriciteitsverdeling. Ze zijn brand- en stralingsbestendig. Het koper van de geleiders wordt herwerkt tot nieuw koper.

 

Ondergrondse telefoon­kabels. In dit oude type wordt een loodmantel gebruikt als bescherming tegen vocht en schokken. De verschillende metalen (koper, nikkel, lood, tin) worden hergebruikt.

 

Een installatie om koelkasten te ontmantelen. Condensatoren, kwikhoudende schakelaars, thermometers, glas en andere reststoffen worden handmatig verwijderd. De koelvloeistof en olie afgetapt, van elkaar gescheiden en gestockeerd voor verdere verwerking. De overblijvende behuizing wordt versnipperd voor recyclage.

 

Plastic boorden voor vijvers. Ze werden volledig geproduceerd op basis van gemengd plasticafval. Dat wordt verzameld in gemeentelijke containerparken en daarna gewassen, gedroogd en gesmolten in deze vorm.

 

Niet-herbruikbare banden van vrachtwagens. Ze worden  gescheiden in rubbergranulaat,  versterkingsdraad van staal, en textiel. Het granulaat dient als grondstof voor onder meer atletiekpistes, kunstgrasvelden, schoenzolen en tapijtruggen. Het staal wordt hergebruikt. Het textiel is verontreinigd met rubber en kan niet gerecycleerd worden. Het gaat naar verbrandingsovens voorzien van energierecuperatie.