De sluiting van Tempelhof betekent het einde van een tijdperk voor Brussels Airlines.

Brussels Airlines is de enige internationale luchtvaartmaatschappij die nog op Tempelhof vliegt. Met groot succes overigens: Brussels vliegt zes keer per dag van Brussel naar Berlijn. Onder meer Duitse ambtenaren vliegen graag met Brussels tussen de Duitse en de Europese hoofdstad, en ook de Duitse bondskanselier Angela Merkel zou een grote fan van Tempelhof zijn.

Brussels heeft dan ook, net als zijn voorganger Sabena, hard gevochten om de historische luchthaven open te houden. Maar uiteindelijk werd die strijd verloren. De laatste hoop was gevestigd op een referendum bij de inwoners van Berlijn. De meerderheid van degenen die kwamen stemmen, vond dat de luchthaven open moest blijven. Maar er kwamen niet genoeg kiezers opdagen, zodat Berlijn de uitslag van het referendum naast zich kon neerleggen.

'Onze strijd voor het openhouden van Tempelhof heeft ons in Berlijn en elders in Duitsland veel sympathie opgeleverd', zegt woordvoerder Geert Sciot van Brussels Airlines. 'Tempelhof was bijna onze privéluchthaven geworden: als de laatste vlucht van Brussels geland is, gaat de luchthaven letterlijk dicht.' Dat bijna-privékarakter van Tempelhof is ook de grote charme van de luchthaven. Je passeert er door de veiligheidscontrole tien minuutjes voor de vlucht vertrekt, je wandelt in twee minuten van de gate naar het vliegtuig, en je bagage gaat er nooit verloren doordat er zo weinig vluchten landden.

'Maar nu kunnen we niet anders dan de bladzijde om te draaien', zegt Sciot. Vanaf eind oktober zal Brussels dus niet meer naar Tempelhof, maar naar de tweede Berlijnse stadsluchthaven, Tegel, vliegen. Als er tenminste een akkoord wordt gesloten over de toekenning van slots of 'vensters' om op te stijgen en te landen. 'Maar die slots moeten ze ons geven in Tegel', zegt Sciot. 'Want anders kunnen we weer opnieuw naar de rechtbank stappen met een klacht doordat we schade lijden. Maar dat weten de Duitsers ook, dus ik verwacht daar geen problemen.'

Wanneer in 2011 de nieuwe luchthaven in Schönefeld klaar is, gaat ook Tegel dicht en zal Brussels, net als alle andere maatschappijen die nu op Tegel vliegen, nog eens moeten verhuizen. Op de vluchten van Brussels naar Tempelhof zitten nu al veel nostalgici, zegt Sciot. Mensen die nog eens één keer willen landen op de legendarische luchthaven waar tijdens de Luchtbrug in 1948-49 tot elke minuut een vliegtuig van de geallieerden landde met voedsel, medicijnen en zelfs steenkool aan boord om de bevolking van West-Berlijn in leven te houden tijdens de blokkade door de Sovjet-Unie.

Welke bestemming het beschermde gebouw zal krijgen na de sluiting van de luchthaven, staat nog niet vast, zegt de Berlijnse senator voor Economie Harald Wolf. Het gebouw is, met zijn 1,2 kilometer lange gevel, na het Pentagon en het paleis van de vroegere Roemeense dictator Ceaucescu in Boekarest, het grootste gebouw ter wereld. 'Berlijn onderhandelt nog met de Bund (de federale regering, red.), die nu eigenaar is van het gebouw, over de overname', zegt Wolf. 'Pas wanneer we eigenaar zijn, kunnen we beslissen. Maar er zijn al veel voorstellen, onder meer om er filmstudio's in te vestigen, of een lucht- en ruimtevaartmuseum, of een centrum voor alternatieve energie. Het gebouw is zo gigantisch dat er verschillende projecten tegelijk gerealiseerd kunnen worden.'

Maar het gebouw, dat een paradepaardje was van het naziregime en deel uitmaakte van het masterplan van Hitlers hofarchitect Albert Speer voor Berlijn, is ook een beschermd monument. 'Daarom alleen al was het nuttig dat er een luchthaven gevestigd bleef', vindt Sciot. 'Vanwege die activiteit moest het gebouw wel goed bewaakt worden. Als die security wegvalt, vrees ik dat vandalen en graffitispuiters er volop hun gangen kunnen gaan.' (kdr)