,,Het karakter van de 18 Gentse begraafplaatsen is volop aan het veranderen'', zegt Rudy D'Hooghe, het hoofd van de begraafplaatsen in Gent. ,,Door massaal oude graven weg te breken en te vervangen door groen, veranderen we de sombere dodenakkers in gedenkparken.'' Gent kreeg op een gespecialiseerde beurs onlangs nog de Funeral Award 2001 voor de vernieuwende aanpak van de begraafplaatsen.

  • Gent kreeg de Funeral Award. Waarom, en wat stelt die voor?
  • Rudy D'Hooghe : ,,We kregen de award in het bijzonder voor de urnentuin die we hebben ingericht op de Westerbegraafplaats. We hebben daar als stad zelf het initiatief genomen om te laten zien dat je met urnen ook andere dingen kan doen dan ze in een columbarium-muur stoppen. Er worden in Gent almaar meer mensen gecremeerd in plaats van begraven: waar het in 1999 nog 56 procent was die voor crematie koos, was het in 2000 al 65 procent.''

    ,,We hebben daarom een urnentuin-met-buxushaagjes gemaakt, een beetje gemodelleerd naar Middeleeuwse kruidentuinen. En de as van overleden kinderen kan op de Westerbegraafplaats ook bewaard worden in keramische paddestoelen -- dat sluit toch meer aan bij die kinderen dan zo'n columbariumwand. Ook op kindergrafjes vind je vaak kabouters, paddestoelen of poppetjes.''

  • Bent u van plan om nog dergelijke initiatieven te nemen?
  • ,,Ja, al is het ook de bedoeling dat de mensen zelf, en zeker ook de begrafenisondernemers, inpikken op deze trend. Maar we willen ook op andere begraafplaatsen soortgelijke impulsen geven. Zonder daarom overal hetzelfde te doen. Op de Zuiderbegraafplaats in Nieuw-Gent, bijvoorbeeld, willen we volgend jaar ook een dergelijke urnentuin aanleggen. Maar het moet toch anders zijn dan op de Westerbegraafplaats. We denken aan een keramische vlindertuin, met vlinders op de urnen.''

  • Die urnentuinen zijn groene oases op de begraafplaats. Een bewuste keuze?
  • ,,Zeker, we willen de Gentse begraafplaatsen opnieuw omvormen tot gedenkparken. In de 19de eeuw had alleen de rijkere burgerij het geld voor individuele graven -- echte monumenten waarvoor ze soms drie of vier rijhuizen verkochten om het geld bijeen te krijgen. Maar in de twintigste eeuw wilde iedereen een eigen graf. Met het gevolg dat de begraafplaatsen veranderden in sombere, grijze dodenakkers. Nu willen we daar opnieuw van af. We breken verkommerde, verwaarloosde graven weg en vervangen die door groen -- wat meteen ook gedeeltelijk het probleem oplost van het onkruid dat in sommige seizoenen woekert.''

  • Stuit dat niet op verzet, dat wegbreken van oude graven?
  • ,,In het begin choqueert dat misschien, maar dat gaat snel over. Kijk, uiteindelijk breken we graven weg die toch niet meer bezocht worden en die toch niet onderhouden worden. Door die graven te ruimen, stoot je die mensen of hun nabestaanden dus niet echt voor het hoofd. En intussen wordt de begraafplaats wel een stuk aangenamer voor degenen die er wél nog komen om hun doden te herdenken.''

  • Er komt meer groen, zegt u. Blijft dat bij grasperken?
  • ,,Neen, we willen ook andere beplanting. Zo gaan we op de Westerbegraafplaats experimenteren met wilde bloemen, om wat meer kleur op het kerkhof te brengen. We zijn ook van plan om meer met siergrassen en struiken te gaan werken. Door meer beplanting krijgt de begraafplaats een intiemer karakter. Mensen staan dan niet meer in de open vlakte bij een graf, als ze hun overledenen willen gedenken.''

  • Komen er eigenlijk nog veel mensen naar de Gentse begraafplaatsen?
  • ,,Dat neemt gestaag af. Je zou het op zo'n 1-novemberdag misschien niet zeggen, maar veel kerkhoven liggen er de rest van het jaar verlaten bij -- zeker de grotere, anoniemere. Mensen gaan nu anders om met rouw en rouwverwerking. Een bezoek aan de begraafplaats hoort daar vaak niet meer bij.''

  • Toch lijken de begraafplaatsen nu wél druk bezocht, en zijn de graven doorgaans toch goed onderhouden.
  • ,,Dat ligt gedeeltelijk aan de nieuwe aanpak. Zeker op de Westerbegraafplaats valt dat al op. We hebben daar al veel groene plekken gemaakt -- van de 23 hectare is er 14 bedekt met gras. De graven die er nog zijn, betekenen ook daadwerkelijk iets voor de nabestaanden, en worden daardoor ook beter onderhouden. Vroeger bood de Westerbegraafplaats zelfs op 1 november een zeer treurige aanblik, met hier en daar een graf met een pot erbij. De niet-onderhouden graven zijn nu weg en bijgevolg ziet het hele kerkhof er beter onderhouden uit.'' (TOD)