'Wij voelen ons meer en meer sociaal werkers'
Hannes Verstraete vond het niet meer dan logisch om zich net als zijn vader Patrick kandidaat te stellen voor de sociale verkiezingen.Lisa Van Damme Foto: © Lisa Van Damme; LVD
'We staan hier minder en minder op de barricaden. We voelen ons meer en meer sociaal werkers', vertelt de 56-jarige Patrick Verstraete. Sinds 1975 zit hij in de ondernemingsraad van het Brugse metaalverwerkend bedrijf Spicer Off-Highway.

Dat de aanpak en het werk van de vakbondsafgevaardigde de voorbije decennia grondig veranderd zijn, daarover kunnen Patrick en zijn zoon Hannes Verstraete meespreken. Patrick Verstraete maakt sinds 1975 ononderbroken deel uit van de ondernemingsraad van Spicer. 'Het zorgde ervoor dat ik opgroeide in een gezin dat zeer vakbondsminded was', verklaart Hannes, die eveneens bij Spicer werkt. Hij vond het niet meer dan logisch om zich net als zijn vader kandidaat te stellen voor de sociale verkiezingen. Tot nog toe als afgevaardigde in het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk. 'De essentie van je inzet als vakbondsafgevaardigde is nog altijd dezelfde. Opkomen voor de rechten van de werknemers.

Maar de mensen voor wie we ons inzetten, zijn veel mondiger geworden. En ze hebben ze veel minder tijd', vertelt Hannes. En dat heeft grote gevolgen voor het werk en de aanpak van de vakbondsafgevaardigde.

'Vroeger volstond het om een personeelsvergadering bijeen te roepen als we iedereen wilden informeren over de gang van zaken in het bedrijf. Niemand maakte er een punt van dat hij daardoor wat later naar huis kon. Vandaag is het heel wat moeilijker om het personeel naar zo'n vergadering te krijgen. Ze moeten naar huis omdat ze bijvoorbeeld nog een heel hectisch avondprogramma op gezinsvlak voor de boeg hebben. Vandaag gaat iedereen ervan uit dat ze thuis via de computer geïnformeerd zullen worden over de besprekingen in ondernemingsraad en het comité en over de aanpak van hun vakbondsafgevaardigden', meldt Hannes Verstraete.

'Het heeft er tegelijk voor gezorgd dat we meer en meer lijken op sociaal werkers en zelfs een verlengstuk van de personeelsdienst op de werkvloer', voegt vader Patrick eraan toe. Waarom? 'Als je eens wist welke vragen we allemaal krijgen. 'Dat gaat van het invullen van papieren bij tijdelijke werkeloosheid tot vragen over de voorwaarden om in aanmerking te komen voor een sociale woning. Sommigen komen zelfs raad vragen als ze problemen hebben met de huisbaas.' Bij Spicer werken de vakbondsafgevaardigden en de personeelsdienst ook samen om brugpensioendossiers in orde te brengen.

Het is niet de enige grote verandering. Ook de relaties met de werkgever zijn grondig veranderd. Toen vader Patrick in de jaren zeventig vakbondsafgevaardigde was, zat hij tegenover een bedrijfsleider die net als hij geboren en getogen was in het Brugse. Anno 2012 is de leiding van het Spicer, een onderdeel van een Amerikaanse multinational, in handen van twee Spanjaarden. Onderhandelen en afspraken maken met de werkgever wordt almaar moeilijker. 'De directieleden waarmee we praten, lijken eerder op conciërges.'

En dan zijn er de veranderingen op de werkvloer zelf. 'De werknemers voelen de interne concurrentieslag tussen de filialen tot op de werkvloer. Zo moeten we voortdurend opletten dat het niet ten koste gaat van de veiligheid op het werk. Binnen de Europese ondernemingsraad is afspraken maken over veiligheidsregels die iedereen moet respecteren, een zeer zware klus. Waarbij we ons tegelijk moeten realiseren dat we in een heel andere tijd leven. Overleg over aanpassingen en bijsturingen uit de weg gaan, is je kop in het zand steken', erkent Hannes. 'En door meteen op de barricaden te gaan staan, ga je de gevolgen op de werkvloer van de globalisering evenmin stoppen', voegt vader Patrick er nog aan toe. 'Probleem is dat zo'n vakbondsaanpak veel moeilijker uit te leggen is dan de barricadestrijd uit het verleden. Het personeel krijgt het gevoel dat we plooien. Vakbondsafgevaardigden moeten veel meer dan vroeger uitleg en toelichtingen geven over wat en hoe ze de belangen van het personeel behartigen. Het is soms verdraaid moeilijk om hen te overtuigen. Een oproep doen om de boel plat te leggen, is veel makkelijker.'

En naar de toekomst toe? Een zeer recent sociaal conflict waarbij het personeel het werk neerlegde uit protest tegen het ontslag van vier oudere werknemers, heeft Hannes de ogen geopend: de vergrijzing is ook op de werkvloer van Spicer aangekomen. De bedrijfsleiding zette vier oudere werknemers aan de deur omdat ze hun job niet meer aankonden. 'Een van hen kreeg te horen dat hij onvoldoende overweg kon met de computer.'

De werkgever hield voet bij stuk, ondanks de staking. Maar er kwam wel een afspraak met de vakbonden om de koppen bijeen te steken over de aanpak om bij Spicer de komende jaren ouderen aan het werk te houden. 'Dat is hoogdringend in een bedrijf waar in de productieafdelingen letterlijk tegen de klok wordt gewerkt. Te meer omdat de gemiddelde leeftijd hier 45jaar is,' stelt Hannes.

Dit is de tweede bijdrage in een reeks over de sociale verkiezingen. Deel3: drie jonge kandidaten.