Mohammed Atta!

Recensie Tirza: Arnon Grunberg in topvorm

De nieuwe van Arnon Grunberg zou wel eens dé roman over de Lage Landen van na elf september 2001 kunnen zijn. Hij toont een onrustwekkend portret van onze gezapige samenleving.
Recensie Tirza: Arnon Grunberg in topvorm
© MH
Sinds september 2001 heeft het kwaad een gezicht. Of zelfs een aantal gezichten. Je kiest er maar eentje uit. Bijvoorbeeld Mohammed Atta, de piloot van het eerste vliegtuig dat in het World Trade Center vloog. Maar Atta is slechts een naam, een acteur die wij hebben ingehuurd om de ondankbare rol van het kwaad te spelen. Hij is een handige bliksemafleider, een manier om de aandacht af te wenden van het echte probleem, het ware kwaad dat in onszelf huist. Arnon Grunberg ontmaskert dit kwaad in zijn nieuwe roman Tirza , een onrustwekkend portret van de blanke middenklasse.



Goede romans heten wel on-Nederlands te zijn, of on-Vlaams. Daar wordt uiteraard mee bedoeld dat ze het bedenkelijke niveau van de Nederlandstalige literatuur overstijgen. Het zijn bovendien boeken die verder kijken dan de navel van de schrijver. Veel verder meestal. Over de landsgrenzen.



Arnon Grunberg is van alle Nederlandstalige auteurs wellicht de minst Nederlandse. Hij woont in New York en schept er genoegen in zijn ongemakkelijke personages in een Duitstalige omgeving te plaatsen of een hang naar het Oosten van Europa mee te geven. De tragiek van de menselijke soort is zijn onderwerp en die komt blijkbaar het beste tot zijn recht in een omgeving waar zwaar behangpapier met donkerbruin motief de norm is.



Maar nu is er Tirza , tegelijkertijd een super-Nederlandse en toch allesbehalve navelstaarderige roman. Sterker nog: Tirza doet een goede poging om dé roman over het Nederland, het West-Europa van na elf september 2001 te zijn.



De hoofdpersoon van Tirza, Jörgen Hofmeester, jaagt de Nederlandse Droom na. Die droom is een verre afgeleide van de American Dream. Een hele verre afgeleide, want het draait niet om ongebreideld succes als gevolg van gedurfd handelen. Hofmeester is erin geslaagd om door middel van een uiterst geslepen en spaarzaam financieel beleid een tikkeltje boven zijn stand te kunnen leven. Wat heet een tikkeltje: hij is maar een simpele redacteur bij een literaire uitgeverij en woont toch in de Amsterdamse Van Eeghenstraat, aan de rand van het Vondelpark. Hollandser kan niet.



Dat geldt ook voor Hofmeesters geestelijke huishouding, die is al even opgeruimd als zijn administratie. Hij is getrouwd (zij het niet gelukkig, maar ook dat is standaard) en heeft twee dochters, die de modieuze upperclass -namen Ibi en Tirza hebben gekregen. Niets is goed genoeg voor zijn dochters. Vooral zijn oogappel Tirza mag het aan niets ontbreken. Op haar tiende leest hij haar Dostojevski en Tolstoj voor, hij moedigt haar aan om vlijtig cello te studeren en laat geen gelegenheid onbenut om te benadrukken dat ...

Nog geen abonnee?
Abonneer voordelig om verder te lezen

Lees dS Avond, de digitale krant en Archief+.

Ja, ik neem een proefabonnement

Bekijk onze formules >
Neem een dagkaart >

Reeds abonnee?

Nog niet geregistreerd?

Registreer