Ze wordt de keizerin van Hasselt genoemd. Ze laat zich moeilijk benaderen en leeft verborgen achter een handvol adviseurs. Zelfs in die mate dat het soms de vraag is wie wie beïnvloedt. Toch is mevrouw Tony Baert in de eerste plaats een harde zakenvrouw die weet wat ze wil. Na een mislukt beursavontuur wordt uitgever Concentra straks opnieuw een besloten familiebedrijf. In mentaliteit is het nooit anders geweest.

ALHOEWEL ze aan het hoofd staat van één van de belangrijke Belgische mediagroepen, Concentra (Belang van Limburg, Gazet van Antwerpen, Metro), komt mevrouw Tony Baert niet vaak in het nieuws. Een relatief korte en voor iedereen teleurstellende beurscarrière heeft daar gedurende enkele jaren verandering in gebracht.

Die beurscarrière was het gevolg van de fusie, in augustus 2000, van de beursgenoteerde groep Imperial Invest met de privé-uitgever Concentra. Een fusie met een hoog ,,Almanij-KBC-gehalte''. Ze bracht families samen die al vele jaren banden hadden met de grootste Vlaamse bank.

Fernand Collin, voorman van Imperial Invest, werd met het fusie-idee benaderd door Willy Lenaers (ex-Almanij-KBC), gedelegeerd bestuurder van Concentra en vertrouweling van mevrouw Tony Baert.

Dat het Lenaers is die het fusie-idee aanbracht en niet mevrouw Tony Baert, wier meisjesnaam in feite Tonia Martens is, kan misschien verbazen. Want Collin en Tonia Martens - of nog: Tony Baert Martens - kenden elkaar persoonlijk. Ze ontmoetten elkaar tot maart vorig jaar elke eerste donderdag van de maand in het kader van een select gezelschap.

Dat gezelschap staat bekend als ,,De Twaalf Apostels'', wat een religieus karakter laat vermoeden. Tony Baert is ergens in de jaren negentig bij het gezelschap gekomen om er de plaats in te nemen van een overleden dame. De huisregel van De Twaalf Apostels is dat er nooit meer dan 12 leden kunnen zijn. Pas bij een uittreding van een persoon of een overlijden, kan iemand toetreden.

Fernand Collin jr. kwam in 1991 bij de Apostels. Hij nam er de plaats in van zijn in 1990 overleden vader Fernand Collin. De familie Collin was eigenaar van het puddingbedrijf Imperial, dat later fuseerde met Devos-Lemmens om in 1986 op te gaan in het Amerikaanse Campbell. Fernand Collin senior maakte vooral naam als voorzitter van de toenmalige Kredietbank, die hij tussen 1938 en 1963 leidde en door de moeilijke naoorlogse periode loodste. Collin zou nog jarenlang voorzitter van de raad van bestuur zijn. Zijn zoon Fernand trad in de voetsporen van zijn vader en zette de Almanij-KBC-traditie voort.

De Apostels bestaan al een jaar of vijftig en er werd wel eens een kaartje gelegd. ,,Dat is lang geleden, ik heb het nooit als kaartersclub gekend'', zegt Fernand Collin. ,,We zijn vrienden die maandelijks samenkomen en over verschillende thema's praten: politiek, kunst, religie''

Mevrouw Tony Baert stapte vorig jaar in maart uit De Twaalf Apostels nadat Fernand Collin in een kranteninterview had aangegeven dat hij zich bij de fusie van Imperial met Concentra gerold voelde. Met hoeveel de Apostels nu nog zijn, is onduidelijk, want enkele overleden personen werden niet vervangen.

Dat Lenaers de fusiegesprekken zou sturen, illustreert de manier waarop Tony Baert werkt. Ze stuurt haar adviseurs uit en blijft zelf op de achtergrond. Zelfs in die mate dat soms de indruk ontstaat dat ze zich ,,verbergt'' achter haar adviseurs. In een zeldzaam interview met de eigen krant, Het Belang van Limburg, hangt ze impliciet van zichzelf een zachtmoedig beeld op.

Critici zien de realiteit anders: ,,Het is een harde zakenvrouw die het bedrijf nooit met anderen heeft willen delen. Ze heeft de eigen familie (de nazaten van stichter Nicolaas Theelen, red.) uitgekocht, niet tot grote vreugde van die mensen. Ze was on top van iedereen, ook van haar eigen man.''

Tony Baert huwde de Bruggeling Jan Baert in 1952, toen Jan Baert nog directeur was van de Brugsche Courant. Tony Baert woonde toen enige tijd in Brugge, maar haar ouders overtuigden Jan Baert om samen met Tonia Martens de leiding over Concentra over te nemen. Concentra was in 1869 opgericht door Tony Baerts grootvader, Nicolaas Theelen die twee zonen (die kinderloos bleven) en drie dochters had (zie kader). Met het uitkopen van de familie verzekerde Tony Baert zich van de macht en de controle over de financiële stromen.

Toen ze samen met haar echtgenoot Jan Baert de leiding van Concentra overnam, was dat op een ogenblik dat de toen nog kleine uitgever het moeilijk had. Het Volk had een filiaal in Hasselt gevestigd en Concentra wist dat de groep een tandje zou moeten bijsteken. Jan Baert eiste ook van Frans Theelen, één van de twee zonen van stichter Nicolaas Theelen, dat hij wapens zou krijgen om de strijd te voeren.

Volgens Tony Baert vulde het echtpaar elkaar op een natuurlijke wijze aan. Jan Baert concentreerde zich op de kranten terwijl Tony Baert de gebouwen ontwierp voor de vele investeringen die zouden gebeuren. ,,Ik was architect van de gebouwen, hij van de krant'', zei Tony Baert in een gesprek met Het Belang van Limburg in maart 2003. ,,Ik heb me nooit bemoeid met het personeel of de redactie, dat was het werk van mijn man. Hij overlegde wel met mij, tussen onze kantoren liep een gangetje en daar riep hij me soms bij zich om mijn advies te vragen.'' Toch zijn de belangrijkste beslissingen die het echtpaar samen nam niet in het gangetje genomen, maar thuis, in de badkamer, zegt Tony Baert in datzelfde interview.

Insiders zeggen dat dit beeld te genuanceerd is. ,,De verhaaltjes over het bezig zijn met de artistieke lijn en de architectuur moet je relativeren. Ze was toen van 's ochtends tot 's avonds met de business bezig.'' Het overlijden van haar man was voor Tony Baert een zware klap. Een verlies dat haar getekend heeft. Na zijn overlijden zou de invloed van de adviseurs stelselmatig toenemen.

Die adviseurs komen allen uit de Almanij-Kredietbank-stal, tegenwoordig Almanij-KBC. Jan Baert was van 1980 tot aan zijn vroegtijdig overlijden in 1986 overigens bestuurder van de toenmalige Kredietbank, maar de familie Baert was, in tegenstelling tot wat soms geschreven werd, nooit een belangrijk aandeelhouder.

Lenaers werkte voor zijn overstap naar de uitgever gedurende een tiental jaar bij de fiduciaire Fidabel van Almanij, die zowel de familie Collin adviseerde als de familie Baert. Fernand Collin is er lang voorzitter van de raad van bestuur geweest. Fidabel zat op hetzelfde adres als Almanij-adviesdochter Investco, waar Lenaers eveneens directeur was.

Ook Robert Ceuppens, tegenwoordig eveneens gedelegeerd bestuurder van Concentra, komt uit de Almanij-stal. Hij verzorgde destijds bij Fidabel de relatie met Concentra. Naast Lenaers speelde ook de vroegere directeur van Investco (een dochter van Almanij) Guido Declercq een rol in de financiële vormgeving van Concentra dat niet altijd financieel rooskleurige tijden kende.

Voormalig Investco-baas Declercq is zelfs bestuurder van de Zeven Eycken, de Nederlandse stichting die de Concentra-aandelen van de familie Baert beheert. Zowel Lenaers, Ceuppens als Declercq hebben Tony Baert bijgestaan in het recente scheidingsproces van Concentra. Na maandenlange complexe onderhandelingen werd goed een week geleden een akkoord bereikt over hoe de wegen van Concentra en de minderheidsaandeelhouders - bijgestaan door Deminor - zouden scheiden.

Over het akkoord voor het uiteengaan werd deels ten huize van Tony Baert onderhandeld, hoewel de definitieve ondertekening in de kantoren van Petercam aan de Sint-Goedele-Kathedraal in Brussel gebeurde. De start van de gesprekken was moeilijk. De familie Baert had in 2001 al een toegeving op de fusie gedaan en had aanvankelijk weinig zin opnieuw water in de wijn te doen. Personen die bij de onderhandelingen betrokken waren, spraken over een rijpingsproces.

In dat proces hadden ze niet te maken met een iron lady maar met een dame die slechts op de belangrijke momenten tussenbeide kwam om de krijtlijnen aan te geven waarbinnen een oplossing kon gevonden worden. Belangrijk was dat Tony Baert na een moeilijke startperiode ook aangaf een oplossing te willen, want ze besefte dat de aanhoudende fusieperikelen op haar imago wogen en daar had ze het lastig mee. Dat belet niet dat de gesprekken uiterst moeilijk waren.

Tony Baert blijft de mater familias van een regelmatig ruziënde familie. Van de vier kinderen - Jan, Frans, Peter en Sylvie - lijken er vandaag weinigen aan een actieve carrière te werken. Zoon Peter Baert, die de kleine uitgever op een hoger niveau tilde, is na de familieruzie actief in de handel in olijfolie. ,,De familie maakte regelmatig ruzie, altijd over geld'', zegt een oud-medewerker.

Insiders zeggen dat de ruzie met zoon Peter Tony Baert geraakt heeft. Door het abrupt vertrek van Peter Baert is de familiedynastie doorbroken. Peter Baert was na het overlijden van zijn vader de enige van de vier kinderen die de handschoen opnam. Hij was nog een prille dertiger toen hij van ,,het belangske'' een uitgever maakte die mee kon met de groteren in Vlaanderen.

Onder Peter Baert verruimde Concentra met de Gazet Van Antwerpen (De Vlijt), verdiende het een stevige stuiver aan de deelneming in VTM en investeerde Concentra ook vroegtijdig in Ubizen. Webbedrijf Host-It, geleid door Wim Bijnens, de jongere broer van Stijn Bijnens, en de deelneming van 51 procent in MTM (Metro) zijn andere voorbeelden van de verbreding van Concentra tijdens zijn bewind. Vooral de deelneming in Metro heet belangrijk te zijn in het kader van nationale reclamecampagnes. Peter Baert leek soms ook overmoedig en zag verschillende van zijn initiatieven mislukken.

In het najaar van 2000 ontplofte de al geruime tijd sluimerende onvrede binnen de familie Baert. Peter Baert, die pondsgewijs niet meer aandelen had dan zijn broers Frans en Jan en zijn zus Sylvie, vond dat zijn gewicht als aandeelhouder niet in verhouding stond tot de tijd en energie die hij in het bedrijf stopte. De familie was niet bereid toegevingen te doen aan Peter en die hield het op 18 oktober 2000 voor bekeken. De fusie-inkt was toen nauwelijks droog.

Het nieuws joeg een rilling door Concentra. Willy Lenaers werd het nieuwe gezicht van de uitgever. Baert vertrok op een ogenblik dat de technologiehype net over het hoogtepunt heen was, wat zijn opvolgers handenvol werk gaf en vooral fusiepartner Imperial Invest frustreerde. Dat Baert bij zijn vertrek 2 miljoen euro afscheidspremie meenam, zat de familie Collin hoog. Bij nazicht van de boeken was ook gebleken dat mevrouw Tony Baert zich royale vergoedingen liet uitbetalen door Concentra. Bij de afsplitsing van Cobra in 2001, werd daar op vraag van de minderheidsaandeelhouders paal en perk aangesteld.

De verhoopte hefboom die de fusie moest geven, werd nooit realiteit. De vroegere aandeelhouders van Imperial Invest zagen achtereenvolgens de belangen in de Belgische Beton Maatschappij, Electrabel en KB Lux verkocht worden. Alleen de deelneming van 1,4 procent in Almanij - die contractueel niet mocht verkocht worden - bleef overeind. Dat pakket is nu ingevolge het scheidingsakkoord terechtgekomen bij de familie Collin, maar vooral bij een belangrijk aantal gesyndiceerde Almanij-aandeelhouders.

Peter Baert, gehuwd met een Italiaanse, vertoeft sinds eind 2000 in Italië, maar wordt nog regelmatig gesignaleerd in Limburg in verband met zijn handel in olijfolie. Sinds zijn vertrek is hij niet meer binnen de muren van Concentra gezien. Ook mevrouw Baert wordt er niet zoveel meer gesignaleerd. ,,Het is zoals met die andere bekende Limburgse groep: Euro Shoe Unie Van de familie Van Oudenhove. Ze hebben eveneens het management overgelaten aan externen'', zegt een betrokkene.

Concentra's raad van bestuur wordt sinds juni 2002 voorgezeten door ex-KBC-bankier Aloys Vertongen. Mevrouw Baert weegt naar goede Belgische gewoonte niet op de besluitvorming tijdens de bestuursvergaderingen, maar vooraf, via het vastleggen van voorafgaandelijke afspraken. In de raad van bestuur gedraagt ze zich hoffelijk en voorkomend, maar het knikje met het hoofd is niet voor iedereen bedoeld.

Na de scheiding verdwijnt Concentra wellicht opnieuw van de beurs en rukt de familiestichting De Zeven Eycken op tot ongeveer 91 procent van het kapitaal. Een katholieke vzw, die mee De Vlijt vorm gaf, behoudt het restant. De vraag is of de onafhankelijke bestuurders zoals Theo Peeters (ex-BBL en ex-Almanij) en Aloys Vertongen zullen aanblijven. Het vertrek van één bestuurder, Paul Borghgraef, tevens gedelegeerd bestuurder van Concentra, staat al vast. Hij was de man die een aantrekkelijke baan bij een Almanij-dochter liet vallen om namens Imperial Invest en de familie Collin de derde gedelegeerd bestuurder te worden bij Concentra. Door het moeilijke huwelijk werd Borghgraef nooit ingewijd in de geheimen van de Limburgse goden.

In Spraakmakers belicht de redactie economie elke zaterdag een opmerkelijke figuur.