Arrest is zegen en potentiele vloek
De juristen van de overheid en BNP Paribas zoeken manieren om het arrest snel te neutraliseren.belga
Foto: © ERIC LALMAND
Analyse UITSPRAAK LEIDT TOT PAK JURIDISCHE KOPZORGEN Het Fortis-arrest van het hof van beroep bevestigt dat de besluitvorming in de zaak-Fortis betwistbaar is. Maar wat koop je ermee in een context van voldongen feiten en een onwillige overheid? Voor de aandeelhouders komt het er op aan 'juist te stemmen'.

Van onze redacteur



Het arrest van de achttiende kamer van het hof van beroep zegt duidelijk dat de aandeelhoudersvergadering zich moet uitspreken over de ontmanteling van Fortis. Het bevestigt ook dat de raad van bestuur van Fortis buitenspel stond.

Het arrest veroorzaakt meteen een pak juridische kopzorgen. Zo legt het alleen een aandeelhoudersvergadering op in Brussel (Fortis SA/NV) en niet in Utrecht (Fortis NV). Volgens de Nederlandse ondernemingskamer moest dat laatste ook niet, maar als binationale groep heeft Fortis voor belangrijke zaken altijd een aandeelhoudersvergadering in beide landen georganiseerd. De vraag is: zal ze dat nu ook doen?

Advocaat Mischaël Modrikamen had alleen de beslissingen van 3oktober (de verkoop aan Nederland) en van 5 en 6 oktober (de volledige verkoop van Fortis Bank België aan de Belgische staat en de geplande doorverkoop aan BNP Paribas) ter discussie gesteld. Over die beslissingen, zegt het hof, moeten de aandeelhouders in Brussel zich uitspreken. De vraag rijst welke kant het zal uitgaan. De marge bij het wegstemmen van Etienne Davignon als kandidaat-voorzitter was uiterst klein (800.0000 stemmen terwijl er 2,5 miljard aandelen zijn). Bovendien hebben de aandeelhouders op het eerste gezicht weinig of niets te verliezen, maar institutionelen die dicht bij de overheid staan, kunnen ook andere afwegingen laten spelen.

De aandeelhoudersvergadering in Brussel moet uiterlijk op 12februari2009 plaatsvinden. Als de aandeelhouders de beslissingen van de raad van bestuur verwerpen, is de ontmanteling niet automatisch teruggedraaid. Dat kan alleen via een procedure ten gronde. Enkel de nog niet uitgevoerde beslissingen kunnen geblokkeerd worden: dat is de verkoop door de Belgische overheid van 75% van Fortis Bank België aan BNP Paribas. De overige beslissingen -de verkoop aan Nederland en de verkoop van de tweede schijf van Fortis Bank België aan de Belgische staat- zijn al uitgevoerd.

Het arrest legt wel een dwangsom op aan de Belgische staat van 5 miljard euro, als hij overweegt de tweede schijf aandelen Fortis Bank België te verkopen. Die aandelen zijn bevroren tot 16 februari 2009. De Belgische overheid overweegt nu om derdenverzet aan te tekenen, want ze zegt dat de staat geen partij in het geding was en nu geconfronteerd wordt met een dwangsom. Als de overheid gelijk krijgt, kan dat tot een schorsing leiden van het arrest. Het arrest op een of andere manier zo snel mogelijk neutraliseren, dat is wat de staat zonder meer beoogt.

Het hof van beroep zegt in zijn arrest nog dat het de Nederlandse overheid niet kan verbieden vrij te beschikken over de aandelen Fortis Nederland die ze heeft verworven. De vraag van Modrikamen om ook de integratie van Fortis Bank Nederland en ABN-Amro te laten bevriezen, werd om die reden onontvankelijk verklaard. Een negatieve stem door de aandeelhouders annuleert de Nederlandse aankoop van Fortis Nederland dus niet.

Hetzelfde geldt voor de verkoop, in het tweede crisisweekend, van 50% plus één aandeel van Fortis Bank België aan de Belgische staatsholding FPIM. Ook dat is al een voldongen feit en kan alleen via een annulatieverzoek ten gronde ongedaan worden gemaakt. Bij een procedure is het de vraag wat de rechter, die concludeert dat van onrechtmatige beslissingen sprake is, zal besluiten. Het is niet uitgesloten dat de rechtbank oordeelt dat de beslissingen niet meer teruggedraaid kunnen worden en enkel de relatieve nietigheid uitspreekt (zonder effectieve annulatie van de transacties).

Een relatieve nietigheid laat toe om een vervangende schadevergoeding te bekomen. Het hele dossier zou dan uitkomen op de piste van Deminor: compensatie voor de aandeelhouders in het kader van een aansprakelijkheidsvergoeding. Dat betekent dat men het oorzakelijke verband moet aantonen tussen de betwiste beslissingen en de geleden schade. Het verslag van de aangestelde experts in België en Nederland zal in dat kader van groot belang zijn, maar ook de stemming van de aandeelhouders.

'Als de aandeelhoudersvergadering de beslissingen van de raad van bestuur bekrachtigt, wordt een aansprakelijkheidsvordering moeilijker', zegt Erik Bomans, partner bij Deminor. De definitieve winnaar van het arrest is dus niet bij voorbaat gekend.

Het arrest legt overigens geen beperking op aan de Fortis Holding om Fortis Insurance Belgium te verkopen aan BNP Paribas. Dat vinden sommigen jammer omdat dat het deel van Fortis is dat het minst geleden heeft onder de turbulentie.

Het arrest bepaalt verder dat BNP Paribas tijdens de periode van bevriezing van de deal de interbancaire (onderlinge) kredieten aan Fortis Bank moet voortzetten, zoals dat tot nu toe het geval was. Dat moet tegen marktvoorwaarden gebeuren en 'at arms length' (BNP Paribas mag dus niet proberen om daaruit voordeel te puren, maar moet Fortis Bank als onafhankelijke bank behandelen).

Omdat niemand daar om gevraagd had, wordt die bepaling omschreven als een juridische fout. Anderzijds heeft BNP Paribas geen keuze. Wil ze de kredieten die ze aan Fortis Bank heeft verstrekt veiligstellen, dan moet ze de kraan wel openhouden.

Het arrest schept in essentie een kader om de zaak Fortis Bank te heronderhandelen, maar de overheid lijkt dat allerminst van plan. De juristen van de overheid en BNP Paribas zoeken manieren om het arrest te neutraliseren, waardoor de belangen van de vennootschap en zelfs de belangen van de staat bezwaard dreigen te worden. 'Dit arrest is een opportuniteit, maar het is onduidelijk wie er het meeste zal uithalen', zei een betrokkene gisteren.

www.standaard.biz/fortis