Napoleon Bonaparte als bedrijfsleider
foto archief
WATERLOO - Zelfs 189 jaar na dato kunnen uit de slag bij Waterloo nog managementlessen getrokken worden, bewijst de Britse deskundige Frank Steer. ,,Als hij toen onze hedendaagse kwaliteitsprincipes had toegepast, had Napoleon gewonnen.''

MET weidse gebaren wijst Frank Steer naar het golvende groen rond Waterloo. ,,De Schotten kwamen met hun paarden van die heuvel gereden en vielen la grande batterie van de Fransen aan. De armen en hoofden vlogen in het rond.'' Hij vertelt het alsof hij er zelf bij was. Volgens Steer, een voormalige officier uit het Britse leger die vijf jaar geleden overstapte naar het Institute of Quality Assurance in Londen, was de strijd tussen Napoleon en Wellington een confrontatie waar managers en organisatiedeskundigen heel wat van kunnen leren. Op uitnodiging van het Vlaams Centrum voor Kwaliteitszorg trok hij deze week met een groepje Vlaamse kwaliteitsmanagers over het slagveld.

Steer vergelijkt de legers met ondernemingen en hun aanvoerders met bedrijfsleiders. De confrontatie in Waterloo was er een tussen twee verschillende bedrijfsculturen. Wellington leidde een multinational: een leger dat was samengesteld uit Schotten, Pruisen en Oostenrijkers. Elk van die onderdelen had zijn eigen uniform, taal en gewoonten. Napoleon daarentegen leidde een hechte organisatie met één taal, één concept en één strategie.

Ook hun managementstijl was verschillend. Napoleon was een buitengewoon intelligente en charismatische leider, die gevreesd en bewonderd werd om zijn persoonlijkheid. Hij was zo zeker van zichzelf dat hij al een diner in een Brussels restaurant had besteld, nog voor de slag uitgevochten was. Wellington daarentegen beschikte vooral over Brits flegma, en besteedde veel meer aandacht aan training en verzorging van zijn personeel dan Napoleon.

Bij de hoeve La Belle Alliance, waar Napoleon 's ochtends zijn troepen inspecteerde, probeert Steer te verklaren waarom een geniale strateeg als Napoleon toch het onderspit moest delven. Eerste verklaring: hij maakte fouten bij de samenstelling van zijn managementteam. Hij had ruzie met zijn trouwe operationeel directeur, maarschalk Murat. Die nam geen deel aan de veldslag. Zijn plaats was ingenomen door maarschalk Ney, die er minder goed in slaagde Napoleons autoritaire stijl van leidinggeven te vertalen naar de werkvloer. Steer: ,,Ney werd er zomaar ingegooid, hij kende de officieren en de procedures niet.'' Het tweede zwakke punt was Napoleons communicatiestijl. Zijn briefjes waren slecht te lezen, waardoor legeronderdelen op verkeerde plaatsen terechtkwamen. ,,Bovendien kregen zijn ondergeschikten geen inzicht in de ondernemingsstrategie'', zegt Steer. ,,Ze kregen losse opdrachten, maar alleen hij had overzicht over het hele plaatje.''

Ook als people manager was Napoleon niet sterk. Hij maakte zich totaal niet druk om het lot van zijn personeel, dat hij vooral als kanonnenvoer beschouwde. Wellington daarentegen had een geordend leger van goed getrainde soldaten. ,,Zijn personeel was misschien niet dol op hem, maar hij werd gerespecteerd omdat hij zijn mensen serieus nam'', zegt Steer.

Steer wijst naar wat groen in de verte. Het Forêt de Soignies. ,,De twee veldheren hadden een totaal verschillende visie over de rol die dit bos in de veldslag zou kunnen spelen. Napoleon dacht dat de bomen ver genoeg van elkaar stonden om er soldaten en kanonnen doorheen te kunnen transporteren. Wellington dacht van niet en beschouwde het bos als rugdekking. Zonder het te weten, maakten ze allebei een swot-analyse, met verschillende uitkomsten.'' Bij een swot-analyse wordt nagegaan wat de sterktes, zwaktes, mogelijkheden en bedreigingen zijn van een product, strategie of bedrijf.

Steer, die van het bestuderen van veldslagen zijn specialiteit heeft gemaakt, ziet heel wat overeenkomsten tussen de manier waarop Napoleon en Wellington tewerk gingen en de gang van zaken in het moderne zakenleven. ,,Het Enron-drama is bijvoorbeeld heel goed te vergelijken met de ondergang van Napoleon. Waarom ging het fout? Overmoed en een verkeerde beoordeling van de feiten. Napoleon had altijd succes gehad met zijn strategie, waarom zou hij er iets aan veranderen? Enrons marktaandeel was alleen maar gegroeid en de beurskoersen stegen pijlsnel. Waarom zouden ze zich zorgen maken?''.

In een figuur als Richard Branson ziet Steer dan weer trekken van Wellington. ,,Iedereen kent hem, hij gaat goed met zijn mensen om, weet wat er gebeurt, en hij kan ook op de achtergrond blijven als het nodig is. Maar al is hij niet actief met al zijn bedrijven bezig, hij blijft op het strategisch niveau alles goed in de gaten houden. Net als Wellington deed.''

Steer leidt zijn gezelschap naar de hoeve van Hougoumont, waar een legendarische sub-veldslag werd uitgevochten. Tweeduizend man uit het leger van Wellington hadden de hoeve ingenomen en wisten aanvallen van dertienduizend Franse soldaten af te slaan. Maar op een bepaald moment kwamen Wellingtons mannen zonder munitie te zitten. Een soldaat is daarop langs een bos weggeslopen, om met een boerenwagen extra munitie op te halen. ,,Jullie zien hoe supply chain management ook toen al een cruciale rol speelde.''