Eerherstel voor de aardappel
Pamela Anderson: 'Voedselzekerheid is voor veel landen een belangrijke zaak. En die kun je niet realiseren door de neoliberale theorie toe te passen die zegt dat elk gewas daar geteeld moet worden waar dat het goedkoopst kan.'Bart Dewaele Foto: © Bart Dewaele
Door de hoge voedselprijzen worden miljoenen bewoners in de derde wereld met honger bedreigd. Bij het zoeken naar oplossingen kan een eenvoudig gewas een belangrijke rol spelen: de aardappel.

LANDBOUW

Van onze redacteur



De prijs van rijst, graan, suiker en zuivel gaat door het plafond. Voor westerlingen betekent dat een iets grotere aanslag op de portemonnee bij het afrekenen aan de kassa, maar in de derde wereld gaat het niet zelden om het verschil tussen een volle en een lege maag. 'Volgens het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties zullen de hogere voedselprijzen ertoe leiden dat er binnenkort honderd miljoen mensen meer met honger naar bed gaan', zegt Pamela Anderson. Zij is de algemeen directeur van het Internationaal Aardappelcentrum, een onderzoeksinstituut voor de aardappelteelt waarvan het hoofdkwartier in de Peruaanse hoofdstad Lima gevestigd is. Ter gelegenheid van het internationaal jaar van de aardappel bracht ze een bezoek aan België. De aardappel is hoognodig toe aan een herontdekking, vindt Anderson.

Waarom?

'De aardappel is een gezond en makkelijk voedingsmiddel. Het is een gewas dat een hogere voedingswaarde heeft dan rijst of graan, en meer eetbaar materiaal opbrengt per hectare. Voor arme landen, die uiterst kwetsbaar zijn voor de hogere voedselprijzen, is de aardappel een heel geschikt gewas om de eigen voedselzekerheid te verhogen.'

'Je ziet ook dat de aardappel steeds populairder wordt in de ontwikkelingslanden. Sinds 2005 worden er meer aardappelen in de ontwikkelingslanden verbouwd dan in de ontwikkelde landen. De aardappel past heel goed in het voedingspatroon van de groeiende stedelijke bevolking. Het is een makkelijk te bereiden gerecht, je hebt er niet zoveel tijd en brandstof voor nodig.'

Rijst en graan worden steeds duurder. Geldt dat niet voor de aardappel?

'Neen. Slechts 5 procent van de wereldaardappeloogst wordt internationaal verhandeld (tegenover 17procent van de wereldgraanoogst, red.). Aardappelen zijn te omvangrijk en bederfelijk om internationaal verscheept te worden. Het is vooral een product dat lokaal verbouwd en geconsumeerd wordt. Daardoor worden de prijzen ook lokaal bepaald en zijn ze niet onderhevig aan internationale marktbewegingen.'

'Er is ook nauwelijks financiële speculatie op de aardappelprijs, al kunnen de prijzen wel variëren door de omvang van de oogst. De prijs van aardappelen gaat immers mee omhoog met de stijgende kosten voor transportbrandstof en kunstmest. Maar de groeiende vraag wordt grotendeels opgevangen door de toenemende productie. Landen als China en India hebben het stimuleren van de aardappelteelt opgenomen in hun officiële landbouwbeleid.'

Is het voor boeren wel aantrekkelijk om aardappelen te telen als ze met rijst of graan veel meer kunnen verdienen?

'Je moet het breder zien. Voedselzekerheid is voor veel landen een belangrijke zaak. En die kun je niet realiseren door de neoliberale theorie toe te passen die zegt dat elk gewas daar geteeld moet worden waar dat het goedkoopst kan. Je ziet dat landen als China, Vietnam en Indonesië nu hun grenzen sluiten voor de export van rijst, om hun eigen bevolking van voldoende voedsel te kunnen voorzien. In dat beleid heeft de aardappel, maar ook de cassave en de banaan, een belangrijke plaats.'

Maar de vraag blijft hoe je boeren zover krijgt om over te schakelen op aardappelen.

'Dat kan op verschillende manieren. In China helpt de overheid de aardappelboeren met technische assistentie en het ter beschikking stellen van de juiste aardappelvariëteit. Bovendien worden aardappelen vaak geteeld op gronden die niet geschikt zijn voor andere gewassen. Je vindt bijna nooit rijst en aardappelen in hetzelfde gebied. Er worden ook nieuwe toepassingen ontwikkeld voor aardappelen. Zo wordt in Peru het gebruik van aardappelmeel sterk gestimuleerd, zelfs als alternatief voor granenmeel in brood. Een mengeling van gewoon meel en aardappelmeel zou ervoor zorgen dat proteïnen sneller worden opgenomen. Ik heb zelf brood gegeten dat gedeeltelijk uit aardappelmeel was bereid, en ik proefde geen verschil met gewoon brood.'

Bestaan er geschikte aardappelvariëteiten voor elk klimaat en elke bodemsoort?

'Er bestaan vijfduizend aardappelvariëteiten, waarvan het Internationaal Aardappelcentrum er 4.200 heeft. We zoeken continu naar nieuwe variëteiten door de bestaande soorten te kruisen. En ja, je kunt bijna overal aardappelen telen, behalve in tropische laaglanden, waar het te warm en te vochtig is. Momenteel zijn we bezig met de ontwikkeling van variëteiten die droogtebestendig zijn, met het oog op de klimaatwijzigingen. Een grote uitdaging is ook de ontwikkeling van een variëteit die resistent is tegen de aardappelziekte phytophthora.'