Het huidige Argentijnse muntsysteem moet voor de bijl. Het is tijd voor een radicaal alternatief, anders kan Argentinië het wel schudden.

Het is bijna te laat om in Argentinië een catastrofe te voorkomen. De economie is helemaal uit de bocht gegaan, met dramatische gevolgen voor de werkgelegenheid, de overheidsinkomsten en het vertrouwen in de overheid. De regering heeft alle beloftes moeten verbreken die ze had gedaan aan de arbeiders, de gepensioneerden en de provinciale overheden, in een moedige poging om de openbare schuld te blijven aflossen.

De financiële markten voelen aan dat het zo niet langer verder kan: de koers van de dollarobligaties zijn gekelderd, en de prijs van de peso-obligaties laat er weinig twijfel over bestaan dat het muntsysteem op instorten staat. Door de torenhoge rentevoeten maakt een economische heropleving geen kans.

Historici en economen zullen de komende jaren een hele kluif hebben aan de oorzaken van de Argentijnse crisis. Maar nu komt het erop aan een uitweg te vinden. Dankzij de goed gestructureerde overheidsschuld en de gezonde banksector kwam het nog niet meteen tot een complete chaos, wat de beleidsmakers even de tijd gaf om zich te bezinnen. Maar er kwam niet meteen een oplossing uit de bus.

Sommigen dringen erop aan de schuldaflossingen op te schorten, anderen stellen voor de munt los te koppelen van de dollar. Weer anderen vinden dat een combinatie van beide ideaal is.

Het probleem is dat schulden in dollar en een depreciatie van de eigen munt een explosieve mengeling vormen: de balansen van bedrijven die veel hebben geleend, raken uit evenwicht en de kans op faillissementen wordt bijzonder groot. Kijk maar naar wat in Ecuador en Indonesië is gebeurd.

De regering heeft gezocht naar een creatieve manier om de schuldenlast te verlichten en langzaam de concurrentiepositie van het land weer op te bouwen. Tot dusver zonder resultaat. Om de schuldenlast te verlichte stelt ze deze week opnieuw een schuldenruil voor, zoals ze eerder al deed in de maand mei.

Dit keer geeft ze er wel garanties bij, bekostigd door de internationale financiële instellingen. Misschien komt die strategie te laat.

Er is een werkbaar alternatief: Argentinië moet de buitenlandse schuld, het financiële systeem en de binnenlandse economie loskoppelen van de dollar. De overheid moet de munt laten zweven, en tegelijkertijd goed de inflatie in het oog houden.

Op die manier kan Argentinië naar Chileens voorbeeld de activa en passiva van het banksysteem en van de overheidsschuld bij het Internationaal Monetair Fonds en bij de multilaterale banken omzetten in peso's, gekoppeld aan de inflatie. Daarbij zou dan de huidige wisselkoers gelden: een dollar voor een peso. Alle andere contractuele voorwaarden, zoals vervaldagen en rentevoeten, blijven dan behouden. Een onafhankelijk orgaan zou met kennis van zaken een billijke prijsindex kunnen berekenen. Waarom het IMF niet, bijvoorbeeld?

Alles staat en valt met de geloofwaardigheid van het monetair beleid. Dat bereik je met een zwevende munt en strikte objectieven inzake inflatie. Het is gelukt in Mexico, Chili en tal van andere ontwikkelingslanden. Waarom zou het dan in Argentinië niet lukken? Niets staat succes in de weg als de nadelige invloed die de schulden in dollars op de begroting hebben eenmaal zijn weggewerkt.

Nog een voorwaarde is een strikt monetair beleid, begeleid door een IMF-programma met brede financiële steun. De lage vraag, het wegvallen van nadelige wisselkoersen en een gezond fiscaal beleid zouden de inflatie laag houden. Dat was ook al het geval in Brazilië in 1999.

Investeerders zouden die strategie ongetwijfeld verkiezen boven een traditionele schuldafschrijving. Als de broodnodige depreciatie van de wisselkoers er komt, zal de nieuwe peso gevoelig minder waard zijn dan de dollar. Maar die waardevermindering zou maar tijdelijk zijn.

Als het ogenblik gekomen is om de schuld af te lossen, ligt de reële wisselkoers wellicht veel hoger dan nu. Dan is er van afschrijving geen sprake meer. De kans dat het zover komt is niet denkbeeldig: De reële wisselkoers van de Mexicaanse munt kelderde in de tequilacrisis van 1994, maar ligt nu alweer hoger dan voor de crisis.

Bovendien zou de reële Argentijnse wisselkoers stijgen in goede tijden en dalen in slechte tijden. Daardoor zou de last van de schuldaflossingen gelijklopen met de terugbetalingsmogelijkheden van het land. Eigenaars van de nieuwe peso-obligaties zouden een veiliger waardepapier in handen hebben.

Dit plan zou ook goed nieuws zijn voor de stabiliteit van het banksysteem. Leningen aan bedrijven worden weer interessant, zodat niemand zich nog zorgen hoeft te maken over de solvabiliteit van de banken. Dat alles zou ook de spanningen wegnemen rond het handels- en integratiebeleid van Argentinië binnen Mercosur. Met een vlottend muntsysteem, beter afgestemd op handel met de buurlanden, zal Argentinië zich in de vrijhandelszone als een vis in het water voelen.

De strategie is niet zonder risico's. Zo moet de inflatie tot elke prijs in bedwang worden gehouden. Wie leent of investeert, moet de nieuwe, aan de inflatie gekoppelde instrumenten begrijpen en aanvaarden.

Er zouden zeker een aantal binnenlandse en buitenlandse investeerders en beleggers naar de rechtbank stappen, en daarop moet men goed voorbereid zijn.

Volgend jaar zou een heel moeilijk overgangsjaar worden, zij het minder moeilijk dan wanneer Argentinië deze strategie niet volgt. Maar als het land dit programma stap voor stap uitvoert, zal dat leiden tot een verstandig monetair beleid zoals in Chili, een gezond banksysteem en een economie die de internationale concurrentie weer kan bijbenen. Dat is een stevige basis om de economische groei weer aan te zwengelen, geloofwaardigheid te winnen en, nog belangrijker, weer wat hoop te krijgen.

(De auteur is professor economische ontwikkeling aan de universiteit van Harvard.)