BRUSSEL -- De Belgische overheidsfinanciën kunnen volgens gouverneur Quaden van de Nationale Bank als gevolg van de verslechtering van de economische toestand iets minder gunstig uitvallen dan eerder was verwacht. Toch kan dit jaar een gering overschot gehandhaafd blijven.

De regering was, zich baserend op een voorzichtige groeiprognose van 2,5 procent, ervan uitgegaan dat dit jaar een overschot van 0,3 procent van het bruto binnenlands product zou worden gerealiseerd. Het zal volgens de gouverneur vermoedelijk iets minder worden.

Goed nieuws voor de regering is de daling van de rente, maar die laat slechts gedurende de laatste maanden van het jaar haar invloed op de schulduitgaven gelden. Over het begrotingsbeleid van volgend jaar zal een Europese discussie worden gevoerd.

Quaden nam de verdediging op zich van het stabiliteits- en groeipact, dat de budgettaire vrijheid van de euro-landen aan banden legt. Volgens critici geeft dat pact aanleiding tot een pro-cyclisch beleid: wanneer de economische activiteit tegenvalt, worden de overheden tot besparingen gedwongen, zodat de conjunctuurbewegingen worden geaccentueerd.

Hij repliceert daarop dat men een marge had moeten opbouwen toen de groei in alle landen van het eurogebied zo sterk was. De meeste lidstaten hebben dat gedaan, waardoor ze nu volop ruimte hebben om de automatische stabilisatoren te laten spelen (hun begroting de verslechtering van de conjunctuur te laten weerspiegelen). Jammer genoeg hebben uitgerekend de drie grote landen, Duitsland, Frankrijk en Italië, te weinig van de uitzonderlijke conjunctuur gebruik gemaakt om hun begroting sneller in evenwicht te brengen.

Quaden lichtte ook het recente beleid van de Europese Centrale Bank toe. Meteen na de aanslagen op Amerika had ze, in overleg met de Federal Reserve, in de dringendste behoeften van de markt voorzien. Haar hoofdtaak bestond erin de liquiditeit van de financiële agenten te waarborgen en voor de goede functionering van de markten in Europa in te staan. (In Amerika waren ze dicht.)

Ze sprak een deviezenruil (,,swap'') met de Federal Reserve af, zodat in Europa geen gebrek aan dollars zou optreden. Zo kon paniek op de markten worden voorkomen. Van interventies op de wisselmarkt om de dollarkoers voor een te snelle val te behoeden, was geen sprake: het niveau van de wisselkoersen is volgens Quaden vandaag het probleem niet.

Donderdag werd toevallig de tweewekelijkse bijeenkomst van de bestuursraad van de ECB gehouden. De gouverneurs lieten in een communiqué weten dat ze de maatregelen zouden nemen die ze noodzakelijk achtten en dat de bank haar optreden zou coördineren met dat van de Federal Reserve.

Om twee redenen werd donderdag nog geen rentebeslissing genomen. In de eerste plaats was dat een kwestie van tact tegenover de slachtoffers. In de tweede plaats wachtte de ECB een eerste evaluatie van de situatie door haar Amerikaanse collega's af.

Eergisteren viel dan wél een rentebeslissing. De Federal Reserve maakte in de voormiddag, Amerikaanse tijd, een verlaging van haar tarief met 50 basispunten bekend. Drie uur later volgde de ECB met een identieke verlaging.

De reden waarom ze dat deed, is evident: op korte termijn zal de aanslag ook een weerslag hebben op de Europese economie. En de reden waarom de renteverlagingen niet gelijktijdig werden bekendgemaakt, is dat dergelijke beslissingen aan beide zijden van de oceaan collegiaal worden genomen. Drie uren is een minimum om een vergadering bijeen te roepen, de beslissing te nemen en haar bekend te maken, aldus Quaden. Men kan vooraf op de hoogte zijn van de intenties van één of enkele personen (in Washington), maar de beslissing van het college kan men maar kennen op het moment dat ze formeel is genomen.

Het was volgens de gouverneur ook niet nodig om beide rentebeslissingen gezamenlijk bekend te maken. Als dat was gebeurd, had men daaruit ten onrechte kunnen afleiden dat dit ook in de komende maanden het geval zal zijn. In werkelijkheid zal elke centrale bank de toestand in haar eigen gebied evalueren en op basis daarvan beslissen.