De Belg blijkt een stevige koffiedrinker te zijn. Toch is er ten opzichte van vijf jaar geleden een lichte daling in de markt. Maar daar laten ze zich bij Koffie F. Rombouts in Aartselaar, vooral bekend van zijn koffiefilters en de 1,2,3 spresso, niet door ontmoedigen. Met verschillende soorten koffie, nieuwe drankjes en porties koffie op maat stapt Rombouts naar de markt toe. ,,Koffie is zoals wijn, er zijn verschillende grands crus'', zegt de algemeen directeur Yves Van Melckebeke.

In de zeventiende eeuw werd de koffieplant vanuit Arabië via Turkije in Europa ingevoerd. Voor velen onder ons maakt het kopje koffie ondertussen deel uit van de dagelijkse gewoontes. Dit ritueel is wel cultuurgebonden. In België is het koffiedrinken een moment van rust, een ,,koffiepauze'', anders dan in de Verenigde Staten of in Engeland waar de consument kiest voor de plastic beker op straat.

De laatste vijf jaar kende Rombouts een gemiddelde jaarlijkse omzetgroei van 9,1 procent. In 2002 boekte het bedrijf een omzet van 96,95 miljoen euro op een winst na belasting van 1,7 miljoen euro. ,,Als je iets anders hebt aan te bieden, dan is er nog wel groei'', zegt Van Melckebeke en hij voegt eraan toe dat de uitdaging erin bestaat om de jongeren te interesseren voor het product. Daarom is Rombouts volop bezig nieuwe koffieconsumpties te lanceren in de horeca. ,,Het is aan ons om de trend in de markt te zetten'', klinkt het.

Het moederbedrijf in België staat garant voor 45 procent van de omzet, het dochterbedrijf in Nice voor 48 procent en de andere buitenlandse afdelingen voor 7 procent. In 2002 werd er 7,5 miljoen kilo koffie geproduceerd, wat overeenstemt met een verbruik van 35 kopjes koffie per seconde.

De verkoop in België en Frankrijk is goed voor 81 procent van de omzet, terwijl de export een aandeel heeft van 19 procent. Momenteel maakt de sterke euro de export wat moeilijker, maar de zwakke dollar maakt de aankoop van ruwe koffie op de wereldmarkt dan weer goedkoper. Rombouts voert vooral koffiefilters, speciale koffies en het 1,2,3 spresso-product uit. Met die nieuwe technologie verstevigde de koffiebrander in 1999 zijn positie op de markt.

De producten gaan in Europa vooral richting Nederland, Engeland en Zwitserland, maar er is blijkbaar nog potentieel in de grote Scandinavische landen en in Engeland. In Azië vindt men Rombouts in Japan, Taiwan en Hongkong.

In Aartselaar begon het allemaal in 1896, toen Franciscus Rombouts een trommel huurde om koffie te branden. Toch kwam de grote doorbraak er pas in 1958, toen Rombouts ter gelegenheid van de wereldtentoonstelling in Brussel de gebruiksklare individuele koffiefilter lanceerde. De filter kende een enorm succes en werd vanaf 1964 massaal op de markt gebracht.

In 1966 kreeg de koffiebrander de titel van Gebrevetteerde Hofleverancier. Voortaan mocht Rombouts deze titel vermelden op commerciële documenten, uitstalramen, verpakkingen of leveringsvoertuigen. De speciale band met het koningshuis wordt ook nu nog graag in de verf gezet. Zo lanceerde Rombouts ter gelegenheid van de tiende verjaardag van het koningschap van koning Albert II een feestelijk koffieblik met de foto van het koningspaar.

De koffiebrander breidde zijn activiteiten in 1968 uit met de overname van de Compagnie Méditerranéenne des Cafés Malongo. Dit bedrijf, gevestigd in Nice aan de Azurenkust, groeide uit tot de eerste branderij in het zuidoosten van Frankrijk.

Rombouts is nog altijd voor honderd procent in de handen van de familie. Er is wel interesse van derden om toe te treden tot het kapitaal, maar daar wordt niet op ingegaan. Er zijn ook geen plannen om naar de beurs te gaan of extern te groeien via overnames. Momenteel zijn er omgerekend in voltijdse banen 492 personeelsleden, van wie 220 in België.

De koffiebrander verkoopt zijn producten in de voedingsdistributie, de horecasector, in speciaalzaken en via export. ,,We zijn marktleider in de horeca'', zegt Van Melckebeke trots. Hiervoor is het bedrijf wel zover moeten gaan om zelf zijn 1,2,3 spresso-machine te produceren, waarmee de restaurants en cafés per klant een andere koffie kunnen serveren.

Rombouts streeft ernaar om zoveel mogelijk bij de traditionele methodes van koffiebranden te blijven en is trots op zijn bevoorrechte relatie met de beste plantages. ,,We zijn een merk dat kwaliteit op de markt brengt'', zegt Van Melckebeke. Naast de traditionele trommel, waarin het branden achttien minuten duurt, staan er bij Rombouts ook wel industriële trommels voor het branden van grote volumes. ,,Hier moet je met prijzen competitief kunnen zijn. Het zijn vooral producten voor de catering en distributie'', legt Van Melckebeke uit. Bij trager branden is alles op een evenwichtige wijze gebrand, maar de energie- en personeelskosten liggen veel hoger. Toch wordt erop gelet dat het proces van branden in de industriële trommels nog negen minuten in beslag neemt, tegenover het minimum van vier tot zes minuten waarop die trommels koffie kunnen branden.

Rombouts kiest als grondstof voor de vruchten van de Arabica-plant. De goede soort vindt men vooral in de relatief hooggelegen gebieden van Centraal-Amerika, de hoogvlakten van Brazilië en in Ethiopië. Ruwe koffie vormt na petroleum de grootste handelsmarkt in de wereld en werkt met uitvoerders en invoerders. ,,Die mensen hebben van ons de opdracht gekregen om koffie van bepaalde plantages te kopen en kennen onze specifieke behoeftes'', zegt Van Melckebeke. Na de selectie proeft men bij Rombouts een staal. Wordt dit goedgekeurd, dan komt er een zending naar Antwerpen, waar bij aankomst nagekeken wordt of het wel om dezelfde koffie gaat. Er wordt het hele jaar door ruwe koffie gekocht, maar de periodes van de nieuwe oogst en het einde van de oude oogst worden vermeden.

Rombouts sluit in het kader van de ,,eerlijke handel'' ook langetermijncontracten af met kleine planters. Zo is er een coöperatieve in Mexico waarvan Rombouts veertig procent van de oogst afneemt. Die kleine producenten zijn het slachtoffer van de lage prijzen die voortvloeien uit het overaanbod op de koffiebeurzen. Die tarieven liggen onder de overlevingsdrempel van de planters. Ze wonen ook vaak op enkele uren of zelfs dagen loopafstand van de plaats waar ze hun koffie kunnen verkopen en zijn bijgevolg afhankelijk van een handjevol kopers die tot daar komen. Met een rechtvaardigere prijs kunnen ze hun levensomstandigheden verbeteren.

In de winkel herken je die koffies aan het Max Havelaar-label. Ze zijn iets duurder omdat het bedrijf meer moet betalen voor de aankoop van de ruwe koffie. Bij Rombouts zijn die producten goed voor ongeveer twaalf procent van de omzet. ,,We willen een belangrijke rol spelen'', zegt Van Melckebeke, maar ,,we hebben een bepaald clientèle nodig dat bereid is om met ons het spel te spelen.''


Cijfers
  • boekjaar 2002: geconsolideerde cijfers
  • -bedrijfsopbrengsten: 96,95 miljoen euro

    -jaaromzet: 94,58 miljoen euro

    -bedrijfswinst: 4,49 miljoen euro

    -nettowinst: 1,71 miljoen euro

    -eigen vermogen: 15,16 miljoen euro

    -werknemers: 492 voltijdse equivalenten

    -volumes: 7,5 miljoen koffie geproduceerd

  • boekjaar 2001:
  • -bedrijfsopbrengsten: 88,82 miljoen euro

    -jaaromzet: 88,36 miljoen euro

    -bedrijfswinst: 3,81 miljoen euro

    -nettowinst: 1,58 miljoen euro

    -eigen vermogen: 13,91 miljoen euro

  • Dit is de vijfde aflevering in een reeks van dertien. Dinsdag: IJsboerke.