België wil weer een Soedanees terugsturen
Transmigranten aan het Noordstation van Brussel. Foto: Kristof Vadino
Kunnen Soedanezen gerepatrieerd worden, nu het leger de macht heeft gegrepen in Khartoem? ‘We werken nog altijd samen met de ambassade.’

Normaal zou de 40-jarige Rida D. vorige week dinsdag naar Khartoem ­teruggestuurd worden. De vlucht met politie-escorte was geboekt. Maar de rechtbank van eerste aanleg verplichtte de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) op eenzijdig verzoekschrift te wachten, omdat de man nog voor de raadkamer moest verschijnen. Die besliste vrijdag dat zijn opsluiting conform de wet is. Daardoor kan de DVZ in principe met de repatriëring doorgaan. ‘Maar door de gewijzigde situatie in Khartoem is er nog geen vlucht gepland’, zegt Geert De Vulder, woordvoerder van de DVZ.

Een week geleden werd de Soedanese dictator al-Bashir door het leger afgezet en opgepakt. Een militaire raad heeft nu de macht in handen, maar het volksprotest in de hoofdstad van Soedan houdt aan. 

Volgens onlineberichten zou Frankrijk gisteren nog een Soedanees op het vliegtuig gezet hebben. België evalueert nog of het in deze situatie mogelijk is om naar Soedan te repatriëren. De Vulder: ‘We hebben nog goede contacten met de Soedanese ambassade in Brussel en we werken verder samen om Soedanezen te identificeren. De geplande ontmoetingen gaan vooralsnog door.’

Soedan-rapport

In 2017 veroorzaakte de repatriëring van tien Soedanezen veel ophef. Omdat ze geen asiel wilden vragen, waren ze moeilijk te identificeren en schakelde de DVZ een Soedanese identificatiemissie in. Enkele Soedanezen getuigden dat ze na hun terugkeer waren mishandeld. Het Commissariaat­generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS) voerde een onderzoek.

Bewijzen van foltering vond het CGVS niet. Het oordeelde wel dat de DVZ het risico op onmenselijke behandeling bij terugkeer (artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, het EVRM) moet onderzoeken voor er overgegaan wordt tot identificatie door de autoriteiten van het land van herkomst.

Na het rapport werden de repatriëringen hervat. Volgens de DVZ werden in 2018 drie Soedanezen naar Khartoem gerepatrieerd, dit jaar nog niemand. ‘Er is nooit een stop op repatriëringen naar Soedan geweest’, zegt De Vulder. ‘Alleen duurt het heel lang om via de Soedanese ambassade reisdocumenten te bemachtigen. Ook de toetsing met het EVRM is niet altijd makkelijk te motiveren als er geen verzoek tot internationale bescherming is ingediend.’

Vervalste documenten?

In een eerdere nota schreef het CGVS dat iedere Soedanees die afkomstig is uit de ­regio’s Darfoer, de Blauwe Nijl of Zuid-Kordofan en van niet-Arabische origine is, ­automatisch als vluchteling wordt erkend, omdat zij risico op vervolging lopen. 
De 40-jarige Soedanees die de DVZ nu wil terugsturen, beweert dat hij tot de Tunjur behoort, een Afrikaanse clan uit ­Darfoer. Al twee keer oordeelde het CGVS dat zijn asielrelaas ongeloofwaardig is, ­omdat zijn verklaringen tegenstrijdig of ­onvolledig waren. Volgens zijn advocate Lina Achaoui is dat te wijten aan zijn posttraumatische stressstoornis, die door een psychiater werd vastgesteld.

De man legde een origineel identiteitsdocument van zijn grootvader voor, maar het CGVS oordeelde dat hij daarmee zijn roots niet kon aantonen. Verder stelde het CGVS ook vragen bij de betrouwbaarheid van andere documenten. ‘Te veel corruptie in het Soedanese staatsapparaat, te makkelijk te vervalsen’, klonk het.

‘Wij zijn 100 procent zeker dat onze ­cliënt uit Darfoer komt’, zegt Achaoui. ‘Mijn cliënt kan identiteitsdocumenten voorleggen die zijn afkomst aantonen. Als die niet aanvaard worden, hoe moet hij dan zijn ­afkomst bewijzen?’

Soedanese delegatie

‘Mijn cliënt loopt echt gevaar’, zegt Achaoui. ‘Hij heeft in België gemanifesteerd ­tegen het regime in Soedan. Daar zijn foto’s en video’s van. Hij is ook door de Soedanese missie, destijds onder Theo Francken, geïdentificeerd. Kort daarna heeft zijn vrouw, die in Soedan woont, bedreigende bezoekjes gekregen. Ze zoeken hem echt.’

De DVZ bevestigt dat de man in 2017 door de Soedanese delegatie werd gezien, maar zegt dat hij al voordien geïdenti­ficeerd was. In oktober 2017 vroeg hij vanuit het gesloten centrum asiel. Omdat zijn vraag niet tijdig werd behandeld, moest de DVZ hem vrijlaten. In januari van dit jaar werd hij opnieuw opgepakt, in de haven van Zeebrugge. Een tweede asielaanvraag was niet ontvankelijk, omdat ze volgens het CGVS geen nieuwe elementen bevatte.

Deze week wil de advocate van de man een derde asielaanvraag indienen. ‘Met als nieuw stuk: een verklaring van de Darfur Union in het VK en België, die mijn cliënt geïdentificeerd hebben als Darfoeri.’