Zware ‘lentesmog’ spaart de kust niet, toch geen smogalarm
Kaart van concentratie fijn stof Foto: Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu (IRCEL)

Vreselijk slecht zicht en een erg slechte luchtkwaliteit. De ‘lentesmog’ is in het land, en dat heeft alles te maken met de boeren die hun akkers bemesten.

Voor de tweede dag op rij staan alle cijfers op rood, door de concentratie aan fijn stof in de lucht. Volgens de officiële index moesten we de luchtkwaliteit maandag omschrijven als ‘uitermate slecht’. Dinsdagmiddag zal de situatie stilaan iets beter worden. Blijft toch de aanbeveling: jonge kinderen, ouderen en mensen met longproblemen doen best geen ‘ongewone’ lichamelijke inspanningen.

Opvallend: de luchtkwaliteit is overal - toch boven Samber en Maas - slecht, van de kust tot in Limburg. ‘Deze lentesmog is een regionaal, geen lokaal probleem’, legt Frank Fierens, directeur van de Vlaamse Milieumaatschappij uit. ‘Het fenomeen beperkt zich dus niet tot de steden. Doorgaans is de luchtkwaliteit aan de kust beter, maar nu is er geen verschil.’ De reden? Lentesmog is geen gevolg van primaire uitstoot, zoals dieselauto’s of houtkachels. Fierens: ‘Het gaat om secundair fijn stof, dat gevormd wordt wanneer gassen reageren in de lucht. Ammoniak, afkomstig van de bemesting van de akkers door de boeren, reageert met emissies uit het verkeer (stikstofoxiden). Als het dan nog eens zonnig, warm en windstil is overdag en koud ’s nachts, dan pieken de concentraties fijn stof.’

Smog maar geen alarm

De boeren zitten er dus voor iets tussen. ‘De intensiefste veeteelt in Vlaanderen bevindt zich in West-Vlaanderen en het noorden van de provincie Antwerpen’, gaat Fierens verder. ‘Maar nu wordt overal in Vlaanderen mest uitgereden. Dat zal bijna op zijn einde lopen, dus de kans op lentesmog wordt de komende weken kleiner.' 

Niet alleen in Vlaanderen heerst de smog, ook Nederland, Duitsland en Noord-Frankrijk happen naar adem. In de grote steden kleurt de kaart nog net iets donkerder rood. ‘Er zit nu overal te veel fijn stof in de lucht. Op plaatsen met veel verkeer zal de concentratie aan fijn stof - door de primaire uitstoot - nog een paar procenten slechter zijn.’

Toch moet u - ook in de steden - uw snelheid niet tot 90 kilometer verlagen. ‘Het smogalarm is van kracht als de meetresultaten twee dagen na elkaar boven de 70 microgram per kubieke meter uitstijgen’, aldus Fierens. ‘Naar alle waarschijnlijkheid zal dat vandaag niet het geval zijn. Het zag er zondag sowieso niet naar uit dat de waarden zo hoog zouden liggen, daarom is het smogalarm niet afgeroepen.’