'Geen nieuwe aanklacht' voorgesteld in Mueller-rapport
Speciaal aanklager Robert Mueller Foto: AFP
Robert Mueller heeft zijn langverwachte eindrapport over het Ruslandonderzoek overhandigd aan William Barr, de Amerikaanse minister van Justitie. Het onderzoek heeft een flinke schaduw geworpen over het presidentschap van Donald Trump.

Na wekenlang van intens gespeculeer dat de speciaal aanklager Robert Mueller dicht bij zijn eindconclusie zou zijn, is vrijdag een eind gekomen aan dat lange wachten. Mueller, die in mei 2017 werd benoemd als de aanklager in het Ruslandonderzoek, heeft vrijdag zijn eindrapport overhandigd aan minister van Justitie William Barr. Mueller volgde James Comey op, die eerst als hoofd van de FBI belast was met dat onderzoek, maar door president Trump ontslagen werd.

Het rapport is voorlopig nog vertrouwelijk, en minister van Justitie Barr zal besluiten wat ermee gebeurt. Eerder gaf William Barr aan dat hij het rapport eerst zelf bestudeert, en een samenvatting ervan zal geven aan het Amerikaanse Congres, en aan het publiek. Maar de Democraten in het Congres zullen niet nalaten erop aan te dringen dat het rapport helemaal openbaar wordt gemaakt.

Muellers onderzoek is al bijna twee jaar aan de gang en heeft het presidentschap van Donald Trump behoorlijk overschaduwd. De Amerikaanse inlichtingendiensten hebben geconcludeerd dat Rusland zich heeft gemengd in de Amerikaanse presidentsverkiezing van 2016, met als doel om Trump verkozen te krijgen. Robert Mueller werd aangesteld om die Russische inmenging te onderzoeken. Hij kreeg de opdracht te speuren naar verbanden en/of coördinatie tussen de Russische overheid en medewerkers van Trumps campagneteam. Zijn onderzoek heeft al tot aanklachten tegen 34 mensen geleid, onder wie ook zes voormalige medewerkers van de Trump-campagne.

Belangrijkste vragen

De hamvraag die iedereen echter bezighoudt, is of Robert Mueller er ook in is geslaagd om tot bij de Amerikaanse president zelf te geraken. Een hoge ambtenaar van justitie heeft anoniem verklaard dat Mueller in het rapport geen nieuwe aanklacht zou voorstellen. Dat zou betekenen dat president Trump buiten schot blijft. 

Maar zolang Muellers conclusie niet openbaar is, blijven dit de belangrijkste vragen: heeft Trumps campagneteam samengewerkt met het Kremlin om de presidentsverkiezingen in het voordeel te laten uitdraaien van de New Yorkse zakenman? En heeft Trump, eens hij president was, FBI-directeur James Comey ontslagen om diens onderzoek naar de banden met Rusland te torpederen?

Minister van Justitie Barr liet weten dat hij zijn bevindingen zo snel mogelijk – misschien al tijdens dit weekend – zal meedelen aan het Amerikaanse Congres.

Kan Trump op basis van Muellers eindrapport worden vervolgd?
Daarover zijn experts het oneens. Volgens Alex Whiting, docent aan de rechtenfaculteit van Harvard, kan het niet, aangezien het Amerikaanse ministerie van Justitie het standpunt heeft ingenomen dat een zittende president niet kan worden vervolgd. Trump zou dus eerst de verkiezingen moeten verliezen, of eerst – via een ‘impeachment’, een politieke procedure – worden afgezet, alvorens hij strafrechtelijk zou kunnen worden vervolgd.

Journalist Garrett Graff, de facto Muellers biograaf, is het daarmee niet helemaal eens. Een zittende president niet vervolgen is geen wettelijk voorschrift, en daarom kan het ministerie van Justitie best daarover van mening veranderen. Alles hangt af van de zwaarte van de eventuele aanklachten en bewijzen.