Pendelaar zit vast in de auto
De wijze waarop Vlamingen hun woon-werkverplaatsingen afleggen, is de voorbije jaren nauwelijks veranderd. Alleen de fiets biedt weerwerk.

Werknemers die al in 2005 met de auto naar hun werk pendelden en dat vandaag nog altijd doen, zagen de files op Vlaamse wegen explosief toenemen – tot grote ergernis van velen. Maar tot een verschuiving in het pendelgedrag heeft dat amper geleid. Reden in 2005 net geen zeven op de tien Vlamingen helemaal alleen in de auto van en naar hun job, dan is daar sindsdien nauwelijks enige verandering in gekomen (zie grafiek). Dat tonen de resultaten van een driejaarlijkse enquête door de Federale Overheidsdienst Mobiliteit bij bijna vierduizend werkgevers, die samen 1,5 miljoen mensen tewerkstellen.

De auto blijft met enorme voorsprong de heer en meester in het woon-werkverkeer in Vlaanderen. Bedrijven die buiten de steden gevestigd zijn, zagen het aandeel ervan bij hun werknemers  zelfs nog lichtjes toenemen. Ook binnen de stadsgrenzen is de auto goed voor ruim de helft van alle woon-werkverplaatsingen. Dat het aantal salariswagens jaar na jaar blijft toenemen, zit daar ongetwijfeld voor iets tussen.

Minder carpoolen en minder te voet

Het aandeel van alternatieven als carpoolen of te voet gaan werken is de voorbije twaalf jaar afgenomen. Ook het openbaar vervoer slaagt er amper in om pendelaars die de files beu zijn, naar zich toe te trekken. Het aandeel van treinreizigers nam wel voorzichtig toe, maar bus en tram – die mee lijden onder de files –  moesten zelfs nog terrein prijsgeven.

Pendelaars overwegen hun auto pas in te ruilen voor openbaar vervoer als de tijd die ze daarmee onderweg zijn, niet meer is dan anderhalve keer de tijd die ze er met de wagen over zouden doen, toont mobiliteitsonderzoek. Maar trein, bus en tram zijn in Vlaanderen tijdens de spits gemiddeld 67 procent trager dan de auto,    bleek onlangs nog uit een onderzoek door de krant De Tijd op basis van data van Be-Mobile.

Het enige  alternatief  dat wel in de lift zit – stevig zelfs – is de fiets. Die zag zijn aandeel in het woon-werkverkeer groeien van 12 naar 17 procent. Overvolle fietssnelwegen en lange rijen aan de verkeerslichten in steden illustreren het grote succes. ‘Sinds 2014 is de stijging zelfs nog spectaculairder geworden’, zegt Sven Heyndrickx van de FOD Mobiliteit. ‘Intussen pendelen al vijf keer meer Vlamingen met de fiets dan met de bus of tram. Daar zijn  verschillende verklaringen voor te vinden: de invoering van de fietsvergoeding, de opkomst van initiatieven als fietsleasing door bedrijven, en de elektrische fiets.’

Openbaar vervoer populairder in Brussel

In Brussel is het aandeel van de fiets in twaalf jaar tijd zelfs meer dan verdrievoudigd – al blijft het met vier procent fors lager dan in Vlaanderen. 

In de dichtbebouwde hoofdstad weet het openbaar vervoer dan weer ruim de helft van de pendelaars te verleiden.